Bookmarks

Andrew Nicoll
συνέντευξη στη Στέλλα Πεκιαρίδη

Ο Andrew Nicoll κατέφυγε στη συγγραφή για να ξεπεράσει την κρίση των 40 του χρόνων. Το αποτέλεσμα ήταν το Βραβείο του Καλύτερου Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα στη Σκοτία για το 2009 και η μετάφραση του πρώτου του μυθιστορήματος σε 13 γλώσσες. Στην πρόσφατη επίσκεψή του στην Αθήνα για την παρουσίαση του βιβλίου του «Ο Καλός Δήμαρχος» είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε μαζί του, μεταξύ άλλων, τι είναι τελικά  αυτό που έκανε την ιστορία του ξεχωριστή.

***

Απόσπασμα από το βιβλίο του Andrew Nicoll “Ο Καλός Δήμαρχος”:

“Γυρίζει για να βγάλει ένα σάντουιτς από το καλαθάκι της, κάθε της άρθρωση κινείται, η μέση και ο ώμος και ο αγκώνας και ο καρπός και τα δάχτυλα, κάθε καμπύλη και γραμμή και γωνιά της, ως την τελευταία άκρη του δαχτύλου της που τώρα, για μια στιγμή μόνο, αγγίζει το καπάκι του καλαθιού και το σπρώχνει κι αυτό αρχίζει να γέρνει. Και αυτή είναι η στιγμή που διαρκεί αιώνια. Αυτή είναι η στιγμή που ο Καλός Τάιμπο Κρόβιτς ίπταται έξω από το χρόνο, τόσο ψηλά πάνω από τους χτύπους του ρολογιού, όσο ψηλά βρίσκεται πάνω από την πλατεία. Γιατί το καλαθάκι με το φαγητό της κυρίας Στόπακ αρχίζει και κινείται. Πέφτει από το χείλος του σιντριβανιού. Γλιστράει μέσα στο νερό τόσο αργά, σαν το σιρόπι το χειμώνα, και ο Τάιμπο αρχίζει να τρέχει. Περνάει την πορτούλα δίπλα στον ιστό της σημαίας, πηδάει από την κορυφή των τεσσάρων ξύλινων σκαλοπατιών μέσα στο μικρό, άσπρο δωμάτιο με τους κουβάδες και τις σκάλες και τα ξεσκονόπανα και τους σωρούς από γκρεμισμένους σοβάδες, παλεύει με την κλειδαριά και τελικά βγαίνει στην πίσω σκάλα του Δημαρχείου, καθώς η πόρτα κλείνει με δύναμη ξοπίσω του, έπειτα τσακίζεται και τρέχει και κατεβαίνει σαν πέτρα τρεις ορόφους, αυτόν με το Τμήμα Αδειοδοτήσεων για Καταστήματα Αναψυχής, με το Γενικό Γραμματέα και το Μηχανικό του Δήμου και με το Τμήμα Πολεοδομίας, φτάνει στο μωσαϊκό έξω από το γραφείο του, περνάει τη γυάλινη πόρτα και, προτού εκείνη προλάβει να παλινδρομήσει στο μεντεσέ της, διασχίζει το χοντρό μπλε χαλί και ξανακατεβαίνει, κατεβαίνει τα πράσινα μαρμάρινα σκαλοπάτια που βγάζουν στην κεντρική είσοδο και στην Πλατεία  Δημαρχείου όπου ακριβώς, πλάι στο σιντριβάνι, η κυρία Στόπακ στρέφεται αγανακτισμένη για να ψαρέψει το μουσκεμένο της δοχείο μέσα από το νερό.“

***

Ύστερα από ένα μικρό διάστημα που εργάστηκε ως ξυλοκόπος, ο Andrew Nicoll  αφιέρωσε όλη του τη ζωή στην αρθρογραφία. Οι μικρές του ιστορίες έχουν δημοσιευτεί σε πολλά περιοδικά και εφημερίδες. Ο Andrew Nicoll ζει στη Σκοτία. Είναι 46 ετών, παντρεμένος και πατέρας 3 παιδιών.

***

Αληθεύει πως γράψατε το βιβλίο στο τρένο καθώς πηγαίνατε στη δουλειά;
Ναι. Δεν είχα πρόθεση να γράψω βιβλίο. Δεν παύω να πιστεύω πως το γράψιμο είναι μια μορφή προσιτής ψυχοθεραπείας. Ξεκίνησα στα 40 μου γράφοντας κάποια διηγήματα, κάποια από τα οποία εκδόθηκαν. Μια νύχτα είδα στο όνειρό μου το δημαρχείο της πόλης μου και μόλις σηκώθηκα έγραψα  περίπου 6 σελίδες με αφορμή αυτό. Κάθε μέρα που ταξίδευα με το τρένο η ιστορία μου έπαιρνε σταδιακά μορφή.
Ένα από τα πιο γοητευτικά στοιχεία του βιβλίου είναι η ατμόσφαιρα παραμυθιού που το διακρίνει. Το είχατε εξ αρχής κατά νου αυτό το αποτέλεσμα;
Στο όνειρό μου ήξερα ήδη ότι θα υπάρξει αυτή η μεταμόρφωση, με ένα μεταφυσικό τρόπο. Η μεταμόρφωση που συντελείται στην εξέλιξη της ιστορίας ήταν μέρος του ονείρου. Όταν ξεκινάς να πεις μια ιστορία, πρέπει να το κάνεις αυτό. Αυτή είναι η γοητεία της αφήγησης. Δεν πρόκειται για ντοκιμαντέρ.
Το λέτε εξάλλου και στο βιβλίο πως το θέμα δεν είναι τι συμβαίνει στη ιστορία αλλά η ίδια η ιστορία, το ταξίδι σε αυτήν.
Ακριβώς. Έχω ένα φίλο στρατιωτικό στον οποίο διάβαζα την ιστορία καθώς ήμασταν στο αυτοκίνητο. Και μου είπε ακριβώς αυτό: «Έχεις σελίδες ολόκληρες στις οποίες δεν συμβαίνει τίποτα, κι όμως  αγωνιώ για το τι θα ακολουθήσει στην επόμενη σελίδα». Το θέμα είναι να πεις την ιστορία, δεν είναι τα γεγονότα, αλλά το τι συμβαίνει σε αυτούς τους ανθρώπους εσωτερικά, πώς εξελίσσονται τα συναισθήματά τους.
Το σύμπαν του βιβλίου είναι εύληπτο γιατί κάθε σελίδα είναι γεμάτη εικόνες. Ο αναγνώστης βουτάει σε αυτό αμέσως. Θεωρείτε ότι η επαγγελματική σας  εμπειρία έχει ενδυναμώσει την παρατηρητικότητα και την περιγραφική σας τεχνική;
Ζω κοντά στη θάλασσα και η παρατήρηση της φύσης και του τοπίου είναι κάτι φυσιολογικό για μένα. Η δημοσιογραφία, βέβαια, σε εκπαιδεύει ώστε να βλέπεις τα πράγματα γύρω σου. Από την άλλη πλευρά, το να γράφει κανείς σε εφημερίδες είναι εντελώς διαφορετική διαδικασία από το να γράφει ένα βιβλίο. Πρέπει να κόβει διαρκώς υλικό  και να γίνεται όσο το δυνατόν πιο σύντομος. Είναι ακριβώς η αντίστροφη διαδικασία από τη συγγραφή.
Στο βιβλίο εκφράζετε την ιδέα πως είναι δυνατό κάποιος να εκτιμά την ομορφιά χωρίς απαραίτητα να την κατανοεί. Ποιος είναι ο ρόλος της ομορφιάς στις μέρες μας;
Η ομορφιά σήμερα έχει συνδεθεί με τη σεξουαλική διαθεσιμότητα. Βλέπεις μικρά κορίτσια να φοράνε μπλουζάκια με τη στάμπα «Pornstar», για παράδειγμα, και απορείς πώς είναι δυνατό μια μητέρα να ενθαρρύνει το παιδί της να ντυθεί έτσι. Παράλληλα υπάρχει μια ομοιομορφοποίηση των προτύπων της ιδανικής ομορφιάς. Στο βιβλίο, όμως, υπάρχουν χαρακτήρες όπως η αγία Βαλπουρνία που είναι εξαιρετικά άσχημη εξωτερικά, αλλά έχει απίστευτο χιούμορ ή η Μάμα Τσέζαρε που δεν συνειδητοποιεί ότι είναι εξίσου όμορφη με την καλλονή φίλη των νεανικών της χρόνων.
Όσον αφορά την έννοια του «καλού». Γιατί ο Τάιμπο, ένας από τους πρωταγωνιστές αποδέχεται τα συγχαρητήρια του κόσμου για το γεγονός ότι είναι καλός δήμαρχος, αλλά έρχεται σε δύσκολη θέση όταν τον αποκαλούν καλό άνθρωπο;
Είναι αρκετά επίκαιρο το θέμα. Ακούω ότι στην Ελλάδα γίνεται μεγάλη συζήτηση για θέματα διαφθοράς και αναξιοπιστίας των πολιτικών. Το πρόβλημα του Τάιμπο ήταν η εικόνα που θα δείξει κι έτσι κορόιδευε και τον ίδιο του τον εαυτό. Όλοι ήξεραν τι συνέβαινε, μόνο ο ίδιος δεν το παραδεχόταν. Η καλοσύνη είναι κάτι που εμένα προσωπικά με ενδιαφέρει. Είναι ένα ιδανικό που προσπαθώ να μεταδώσω και στους γιους μου εξηγώντας τους ότι το σημαντικό είναι να βοηθάνε τον άλλο, όχι να το παίζουν ψευτοπαλληκαράδες. Η δύναμη του καθενός κρύβεται στη γενναιοψυχία, και όχι στον εκφοβισμό.
Στο βιβλίο υπάρχουν αναφορές που φανερώνουν την εξοικείωσή σας με την αρχαία ελληνική παράδοση, όπως ονόματα ηρώων, η περιγραφή της Καρυάτιδας, το όνειρο της πρωταγωνίστριας να βρει έναν άντρα που θα της διαβάζει Όμηρο και πολλά άλλα. Ποια είναι ακριβώς η επαφή σας με τον ελληνικό πολιτισμό;
Σήμερα το πρωί ξύπνησα πολύ νωρίς και περπάτησα ως το λόφο της Ακρόπολης. Ένιωσα δέος. Είπα «εδώ ξεκίνησαν όλα». Έχω διαβάσει αρχαία ελληνική φιλοσοφία, τα ομηρικά έπη, Ηρόδοτο. Θεωρώ ότι είστε πολύ τυχεροί άνθρωποι, θα ‘πρεπε να νιώθετε περήφανοι. Όταν ήταν πολύ μικρός ο ένας μου γιος καθώς τον πήγαινα στο σχολείο του έλεγα ιστορίες από την Οδύσσεια. Ήταν τόσο προσηλωμένος και γοητευμένος που επέμενε πάντα να ολοκληρώσω την ιστορία και είχε ένα σωρό απορίες για τους ήρωες.
Παρότι το βιβλίο αφηγείται μια ιστορία αγάπης, μπορεί να διαβαστεί και από αναγνώστες που δεν έχουν ιδιαίτερη αδυναμία στο είδος. Εκτός από το βασικό στόρι περιγράφεται παράλληλα μια κοινωνική ζωή στην Ντοτ, σε μια πόλη όπου «τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται». Υπάρχει, κατά τη γνώμη μου, ένα μείγμα μαγικού ρεαλισμού, σουρεαλισμού και ωμού ρεαλισμού. Ήταν στις προθέσεις σας αυτό;
Αν δουλεύεις σε μια εφημερίδα, βλέπεις πολλά πράγματα. Μαθαίνεις ιστορίες ανθρώπων. Η μορφή αυτή, ωστόσο, ήταν και ένας από τους λόγους που δεν κατάφερνα να εκδώσω το βιβλίο για δύο χρόνια. Δεν ήξερα πώς ακριβώς να το περιγράψω. Κάποιοι το εκλάμβαναν ως ιστορία αγάπης και διαβάζοντάς το διαπίστωναν προς μεγάλη τους έκπληξη ότι δεν ήταν ένα κλασικό ρομάντζο. Ήταν πολύ δύσκολο να τους δώσω να καταλάβουν ότι είναι ένα βιβλίο για τη ζωή. Ένιωθα σαν ηλίθιος υποψήφιος σε εκπομπή ριάλιτι που προσπαθούσε να πείσει τους κριτές ότι είναι ο Μάικλ Τζάκσον. Τελικά, με τη βοήθεια από την ατζέντη μου, δέκα ημέρες πριν από τη διορία που είχα θέσει στον εαυτό μου, έλαβα τη θετική απάντηση από τον εκδοτικό.
Είχατε προτάσεις για οπτικοποίηση του βιβλίου στον κινηματογράφο ή το θέατρο;
Ξέρετε, υπάρχει ένα βασικό εμπόδιο σε αυτό. Δυσκολεύει τον αναγνώστη το θέμα της μεταμόρφωσης της ηρωίδας. Άλλοι πιστεύουν ότι γίνεται πράγματι σκύλος, άλλοι το εκλαμβάνουν μεταφορικά. Εγώ προσωπικά δεν θεωρώ πως γίνεται σκύλος. Ωστόσο, ένα βιβλίο ολοκληρώνεται πάντα από τον αναγνώστη. Ο συγγραφέας του αφήνει περιθώρια να συμπληρώσει τα κενά μόνος του. Από την άλλη πλευρά, σε ένα κινηματογραφικό ή θεατρικό έργο ο δημιουργός πρέπει να διαλέξει εκδοχή, να αποφασίσει ο ίδιος για το θεατή. Δεν υπάρχει μέση λύση. Αν παρακαμφθεί αυτό το πρόβλημα και μου γίνει πρόταση, μετά χαράς θα δεχθώ. Θα μπορούσα μάλιστα να προτείνω και τον Τομ  Χανκς για το ρόλο του κεντρικού ήρωα!
Έχοντας κερδίσει το Βραβείο του Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα, ποια σχεδιάζετε να είναι τα επόμενα συγγραφικά σας βήματα;
Έχω τελειώσει το δεύτερο βιβλίο μου, το οποίο θα εκδοθεί τα Χριστούγεννα και έχω στα σκαριά το τρίτο. Μάλλον θα ταξιδεύω ακόμη συχνότερα με το τρένο από εδώ και στο εξής.