Bookmarks

από τον Δημήτρη Σαρρή

Δημιουργώντας «βάσεις» για τη Μουσική Εκπαίδευση

ΕΙΣ-ΑΓΩΓΙΚΑ:

Η παιδαγωγική της μουσικής αφορά όχι μόνο μια μεγάλη ομάδα εκπαιδευτικών όλων των ηλικιών, αλλά και γονείς, κηδεμόνες και όσους σχετίζονται με την ανάπτυξη του ανθρώπου. Η ελληνική βιβλιογραφία της μουσικής παιδαγωγικής έχει ανάγκη από επιστημονικά κείμενα αναφοράς, με επίκαιρη έρευνα πεδίου, που να δίνουν βάσεις αλλά και απαντήσεις πρωτίστως στο παιδαγωγικό έργο του επιστήμονα και του εκπαιδευτικού της μουσικής. Η Ελληνική Ένωση για τη Μουσική Εκπαίδευση (ΕΕΜΕ, eeme.gr), συνδεδεμένο μέλος της Διεθνούς Ένωσης για τη Μουσική Εκπαίδευση (ISME, isme.org ) κινούμενη προς αυτή την κατεύθυνση έχει ήδη προβεί σε τρεις εκδόσεις. Έχοντας πολύχρονη εκδοτική παρουσία με επιστημονικά περιοδικά και πρακτικά συνεδρίων, όντας μια ένωση επιστημόνων, η ΕΕΜΕ προσέδωσε στους τρεις αυτούς τόμους κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, στα οποία και αναφερόμαστε συνοπτικά παρακάτω.

Ζητήματα Μουσικής Παιδαγωγικής
Ξανθούλα Παπαπαναγιώτου (επιμέλεια)
Εκδόσεις: Ελληνική Ένωση για τη Μουσική Εκπαίδευση (Ε.Ε.Μ.Ε.)

Από τα περιεχόμενα, ακόμη, του τόμου (επαν)έρχεται στο μυαλό μας το πιο πολυσυζητημένο ίσως ζήτημα για τη μουσική στον ελλαδικό εκπαιδευτικό χώρο. Ποιο είναι αυτό; η αντίφαση να θεωρούμε την μουσική εκπαίδευση απαραίτητη, πανάκεια για την ανάπτυξη του ανθρώπου, κι όμως να εκλείπουν τα συγκροτημένα επιχειρήματα για την θεώρηση αυτή. Τρία από τα πέντε μέρη του τόμου λοιπόν ομαδοποιούν κάποια από τα επιχειρήματα αυτά με αντίστοιχα κείμενα: Στο πρώτο η Μουσική σχετίζεται με τη Φιλοσοφία, την Κοινωνία και την Κουλτούρα (στον τόμο αναφέρεται «Πολιτισμός»),  στο δεύτερο με τον Εγκέφαλο, την Αντίληψη και την Ανάπτυξη και στο Τρίτο με την Δημιουργικότητα. Όροι αιχμής όλοι, για τον μοντέρνο εκπαιδευτικό στοχασμό των ημερών μας. Το τέταρτο μέρος περιέχει κείμενα για τη Διδακτική, τα Αναλυτικά Προγράμματα, την Ειδική Αγωγή και το πέμπτο για τον Εκπαιδευτικό. Στο προλογικό σημείωμα μαθαίνουμε ότι οι συμμετέχοντες συγγραφείς – πανεπιστημιακοί δάσκαλοι από Ελλάδα και Κύπρο, κλήθηκαν από την Ένωση να καταθέσουν τα κείμενά τους. Έκαστος στο (ερευνητικό) είδος του και με την συντονιστική επιμέλεια της Ξανθούλας Παπαπαναγιώτου, μας έδωσαν τον καλοστημένο ως προς την αισθητική και την επιστημονική επικοινωνία τόμο, μια και παραπομπές, αναφορές και σημειώσεις δίνουν ξεκούραστα τις πρόσθετες πληροφορίες στον αναγνώστη. Σε μια πληθώρα θεμάτων (16 αυτόνομα κείμενα στο σύνολο), βρίσκει κανείς τα επιστημονικά επιχειρήματα και τη μεθοδολογία για κάτι που ίσως τον απασχολεί στη εργασία του, ή εμπνέεται από κάτι καινούργιο που δεν είχε αγγίξει μέχρι τώρα στη δουλειά του. Το σημαντικότερό όμως είναι ότι σε κάθε θεματική, οι προτάσεις των συγγραφέων συγκεντρώνουν την υπάρχουσα καινοτομία, τις εξελίξεις, με επιστημονικά τεκμηριωμένο τρόπο. Ο τόμος, λοιπόν είναι πολυσέλιδος, πολυσχιδής και ευανάγνωστος. Πως μπορεί να χρησιμοποιηθεί; Τον προτείνουμε ανεπιφύλακτα σαν επικουρικό εγχειρίδιο «θεωρητικής συγκρότησης» του εκπαιδευτικού για τη μουσική. Φτάνοντας κανείς στην τάξη, απέναντι στα μορφούμενα πρόσωπα των παιδιών ποιοι βαθύτεροι συλλογισμοί στηρίζουν τις διδακτικές του πράξεις; Ποια επιστήμη; ποιος λόγος; Ο τόμος αυτός δεν είναι μόνο μια ευκαιρία συγκρότησης αυτής της εσώτερης υποδομής. Είναι και ένας επί χάρτου τόπος συνάντησης με την ομόγλωσση επιστημονική κοινότητα, τον εγχώριο ερευνητικό στίβο. Είναι κι αυτή μια συμβολή, που οφείλεται στο γεγονός μιας έκδοσης από μια εγχώρια Ένωση για τη Μουσική Εκπαίδευση.

Ευρωπαϊκά Μουσικά Προγράμματα Σπουδών: Φιλοσοφικοί Προσανατολισμοί, Τάσεις και συγκριτική θεώρηση
Μαίη Κοκκίδου
Εκδόσεις: Ε.Ε.Μ.Ε.

Με την έκδοση αυτή εγκαινιάζεται, όπως αναφέρει στο σημείωμά του ο επιμελητής Κώστας Τσούγκρας, η σειρά της ΕΕΜΕ «Μονογραφίες στη Μουσική Παιδαγωγική».  Ο περιεκτικός και έξυπνα διευθετημένος τόμος είναι δίγλωσσος, με κάθε μια από τις δύο πλευρές του καλύμματος να αποτελούν εμπροσθόφυλλο της Ελληνικής και της Αγγλικής έκδοσης αντίστοιχα. Η εργασία της Μαίης Κοκκίδου μας δίνει τη δυνατότητα να δούμε και να κατανοήσουμε με συγκριτική μελέτη τα προγράμματα σπουδών από εφτά χώρες (Αυστρία, Βουλγαρία, Γερμανία (Βερολίνο), Ελλάδα, Καταλονία, Ρωσία, Σουηδία). Είναι μια ευκαιρία να διευρύνει κανείς τη ματιά του, προκειμένου να συζητήσει για καίρια ζητήματα οργάνωσης και φιλοσοφίας της (μουσικής) εκπαίδευσης κι αυτό καθιστά την εργασία αυτή πολύ επίκαιρη. Κάποια ζητήματα ίσως έχουν λύσεις που δεν φανταζόμαστε και κάποια άλλα είναι περισσότερο ανυπέρβλητα από όσο φανταζόμαστε! Είναι πολύ σημαντικό ότι για τα προγράμματα αυτά η Μαίη Κοκκίδου μας δίνει έναν τεκμηριωμένο αξιολογικό λόγο. Δίνει έτσι και τα καίρια επιχειρήματα για μια συζήτηση για την εκπαίδευση, και ειδικά τη μουσική,  που είναι πολύ σημαντική.

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση:
Ζητήματα σχεδιασμού, μεθοδολογίας και εφαρμογών
Σοφία Αγγελίδου, Ζωή Διονυσίου (επιμέλεια)
Εκδόσεις: Ε.Ε.Μ.Ε.

Ο τόμος αυτός είναι χρονολογικά η πρώτη εκδοτική απόπειρα της Ελληνικής Ένωσης για τη Μουσική Εκπαίδευση. Η έκδοση, σε επιμέλεια Σοφίας Αγγελίδου και Ζωής Διονυσίου, εστιάζει στη Σχολική Μουσική Εκπαίδευση, ένα κομμάτι με ιδιαίτερες αντιξοότητες και προκλήσεις για το σύγχρονο εκπαιδευτικό της μουσικής. Γι’ αυτό και αναπτύσσονται θέματα «αιχμής» για τη σύγχρονη σχολική ζωή, όπως ο σχεδιασμός του μαθήματος, η διαθεματικότητα, η δημιουργικότητα, η θεωρία της πολλαπλής νοημοσύνης στην πράξη, η αντιμετώπιση της μικτή ικανότητας στην τάξη, η συγκινησιακή εμπειρία, η πρώιμη παρέμβαση στο σχολείο, η παιδική επιθετικότητα, η συστημική θεωρία ως εκπαιδευτικό εργαλείο, η διδακτική των παραδοσιακών τραγουδιών, η οργάνωση και η πρόβα της σχολικής χορωδίας, η μουσική ανάγνωση, το υπόβαθρο της «λειτουργικής αρμονίας», οι κινητικές δεξιότητες σε σχέση με τη μουσικοκινητική. Δεκατέσσερα κείμενα με περιλήψεις και βιβλιογραφία από ισάριθμούς πανεπιστημιακούς, της Ελλάδας και της Κύπρου, συγκροτούν το εγχειρίδιο του εκπαιδευτικού της μουσικής για τη σχολική τάξη.  Ο εκπαιδευτικός του σχολείου, που διδάσκει μουσική, έχει μπροστά του ποικίλες προκλήσεις να αντιμετωπίσει, ως προς τον χρόνο, το υλικά, τα μέσα που διαθέτει, γι’ αυτό και η προτεραιότητα που του δίνεται στο έργο του, με αυτόν τον τόμο είναι πολύ εύστοχη.