Archive for December, 2009
Ξεφυλλίστε ολόκληρο το 5ο τεύχος!
Ζητείστε το μέχρι τις 12 Ιανουαρίου σε βιβλιοπωλεία και art cafe όλης της χώρας!
Μηδέν ογδόντα τρία – 083
του Γιάννη Πλιώτα
«Χείμαρρος οι λέξεις
Κι εγώ ανίκανος να στήσω ένα φράγμα
Το ποίημα να τροφοδοτήσω»
Έτσι αισθάνομαι μερικές φορές όταν πιάνω το μολύβι, όμως τα πιο απλά πράγματα είναι και τα πιο όμορφα. Αποφάσισα ότι σήμερα το editorial θα έχει χρώμα ημερολογίου. Ξεκινώ λοιπόν ακούγοντας το soundtrack από τις «Ώρες»- βρίσκω πως όλες οι μελωδίες του Philip Glass είναι μαγευτικές, με βοηθούν να ταξιδέψω σε μία χώρα παραμυθιού. Οι προηγούμενες δέκα ημέρες ήταν πολύ έντονες, παρόλα αυτά εφηύρα χρόνο και κατάφερα να διαβάσω ένα βιβλίο παιδικής λογοτεχνίας («39 στοιχεία» – Rick Riordan) και ένα βιβλίο για τα γεγονότα της Κύπρου («Αγνοούμενος» – Άρτεμις Στασινοπούλου). Επίσης παρακολούθησα και δύο παρουσιάσεις βιβλίων που η κάθε μία για το δικό της λόγο με εντυπωσίασε («Διακοπές στην πραγματικότητα» – Χάρης Βλαβιανός και «Η ασθένεια της πεταλούδας» – Γιάννης Παπαγιάννης).
Το προηγούμενο Σάββατο διάβασα με ενδιαφέρον τα άρθρα της Καθημερινής, που έθιγαν το ζήτημα της κριτικής βιβλίων στα free press. Δεν χρειάζεται να κρύβω τη θέση μας, άλλωστε μια γρήγορη ματιά στις σελίδες του Bookmarks αρκεί. Γράφουμε αποκλειστικά και μόνο για βιβλία που έχουμε διαβάσει και το τι διαβάζουμε δεν επηρεάζεται από τις διαφημίσεις.
Τα σημαντικά νέα, όμως των ημερών είναι άλλα: βρισκόμαστε ένα βήμα πριν τις γιορτές. Χριστούγεννα, Πρωτοχρονιά, Χίονι, Στολίδια, ένας Άγιος ντυμένος σαν μπουκάλι από cola και πολλά Μελομακάρονα. «Να μια δέουσα αφορμή για ένα μικρό διάλειμμα!» σκεφτήκαμε χαμογελαστοί και έτσι θα μας βρείτε πάλι στη θέση μας στις 13 Ιανουαρίου.
Στο εορταστικό τεύχος που κρατάτε δημοσιεύουμε τις επιλογές της συντακτικής ομάδας για τη χρονιά που πέρασε, έτσι ώστε αν δεν έχετε αποφασίσει ακόμα για δώρα να εμπνευστείτε αναλόγως. Φιλοξενούμε επίσης τον Κάρολο Ντίκενς και μία συνέντευξη του Γιάννη Καλπούζου, νικητή του φετινού βραβείου αναγνωστών, όχι για να είμαστε μες στην επικαιρότητα, αλλά γιατί χαιρόμαστε που κέρδισε το «Ιμαρέτ».
Κλείνω με μια παράκληση. Αφήστε με τον νέο χρόνο μία χαραμάδα ανοιχτή για να μπουν ακόμα περισσότερα βιβλία στην καθημερινότητά σας. Στο μετρό, στο γραφείο (κρυφά), στο κομοδίνο δίπλα στο κρεβάτι και φυσικά μπροστά στην τηλεόραση (με τη συσκευή κλειστή έτσι;).
Από ψυχής καλές αναγνώσεις!
*Οι στίχοι του προλόγου είναι της Αγγελικής Μικρού.
** Γράφω τις τελευταίες λέξεις από αυτά που διαβάζετε, περιμένοντας αργά και βασανιστικά να έρθει το 083 στην ουρά του ταχυδρομείου. Το χαρτάκι με έχει ξεγελάσει γράφοντας ότι ο μέσος χρόνος αναμονής είναι 19 λεπτά.
*** Για τις γιορτές προτείνω κάτι πολύ αγαπημένο κι ας είναι εκτός κλίματος, «Οι στρατιώτες της Σαλαμίνας» του Χαβιέρ Θέρκας (μτφ. Ελισώ Λογοθέτη – εκδ. Πατάκης).
βιβλίο επισκεπτών 05
της Δανάης Δάσκα, αναγνώστριας του Bookmarks
Μιλώντας σαν αναγνώστης και σαν άνθρωπος με μια μικρή σχετικά εμπλοκή με τον χώρο τόσο του βιβλίου όσο και του τύπου, ήθελα να μοιραστώ μαζί σας τις εξής σκέψεις:
Πρώτον από τη στιγμή που οποιοδήποτε έντυπο φιλοξενεί διαφημίσεις το αν διανέμεται δωρεάν ή αν πωλείται είναι απλά μια διαφορετική προσέγγιση μάρκετινγκ. Ακόμα και σε περιπτώσεις που ένα περιοδικό λειτουργεί με εθελοντές, δηλαδή έχει μόνο κέρδος αυτοσυντήρησης δεν τίθεται για μένα θέμα μεγαλύτερης ή μικρότερης ανεξαρτησίας. Η «ηθική» κοινώς κάθε εντύπου καθορίζεται από τις αξίες που θέτει το ίδιο και προσφέρει στους αναγνώστες του. Οπότε για μένα τα άρθρα της Καθημερινής θέτουν ένα εντελώς πλαστό ζήτημα.
Δεύτερον το θέμα της ανεξαρτησίας δεν κρίνεται μόνο στο οικονομικό πεδίο. Γιατί καταρχήν πρέπει να αναρωτηθούμε από τι θέλουμε να είμαστε ανεξάρτητοι, τόσο οι αρθρογράφοι όσο και οι αναγνώστες. Π.χ. ο Ριζοσπάστης είναι μια εφημερίδα χωρίς διαφημίσεις που ζει μόνο από τις συνδρομές των αναγνωστών της. Αλλά θα την χαρακτηρίζατε ανεξάρτητη;
Τρίτον, δανείζομαι το σχόλιο «μικρό χωριό» κι λέω το εξής: Την μεγαλύτερη «πληγή» στην ανεξαρτησία των απόψεων των εντύπων δεν την προκαλεί καν το κέρδος αλλά οι διαπροσωπικές σχέσεις. Πιο πολύ νιώθω ότι σε μια βιβλιοπαρουσίαση παίζει ρόλο το με ποιον πίνει ποτά ένας συγγραφέας ή ένας εκδότης παρά τα χρήματα κάτω από το τραπέζι. Κι αυτό δεν γίνεται απαραίτητα κακόβουλα, γίνεται κι επειδή απλώς συμβαίνει οι άνθρωποι που γράφουν με οποιονδήποτε τρόπο να συναντιούνται αργά ή γρήγορα και να δημιουργούν φιλίες, συμμαχίες ή και έχθρες. Δουλεύοντας σε εκδοτικό οίκο είδα να υπερισχύει φορές και το «είναι πατριωτάκι μου» ακόμα και εις βάρος του κέρδους. Αλλά στο μικρό χωριό που λέγεται Ελλάδα και στο ακόμα πιο μικρό που λέγεται «καλλιτεχνικό» lifestyle αυτό το φυσικό φαινόμενο γίνεται πολύ μεγάλη τροχοπέδη για την αξιοπιστία της ίδιας μας της σκέψης, πόσο μάλλον της αρθρογραφίας.
Τέταρτον η ποιότητα μιας κριτικής έχει τόσα πολλά προβλήματα να λύσει πριν φτάσουμε καν στο ερώτημα περί ανεξαρτησίας εντύπων. Κι εξηγούμαι: Αναρωτηθήκαμε ποτέ τι είναι ένα Δελτίο Τύπου; Τις περισσότερες φορές στέλνεται χωρίς καν το αντικείμενο που περιγράφει και δημοσιεύεται σχεδόν απαράλλακτο. Όχι γιατί κάποιος πληρώθηκε αλλά γιατί η βιβλιοπαρουσίαση είναι ανένοχη. Πλέον σε πολλά άρθρα παρουσιάζεται ανοικτά ένα βιβλίο το οποίο ο ίδιος ο αρθρογράφος «ανυπομονεί να διαβάσει». Κι αυτό από μόνο του δεν είναι κακό, είναι μια λίστα νέων που προσφέρεται στο κοινό της, αλλά εμπεριέχει ήδη μία κριτική (βλ. Δελτίο Τύπου) η οποία είναι όπως ξαναείπα ανένοχη.
Πέμπτον και κλείνω γιατί σας κούρασα. Η κριτική στην Ελλάδα είναι μια «τεχνική» που δεν έχουμε εκπαιδευτεί να κάνουμε. Όχι γιατί θέλει πτυχίο ούτε γιατί είμαστε ανίκανοι. Αλλά γιατί το να έχεις δει πολλές ταινίες ή πολλά θεατρικά ή να έχεις διαβάσει πολλά βιβλία (ή να έχεις πιει πολλά ποτά με ανθρώπους του χώρου) δεν σημαίνει ότι έχεις τη δυνατότητα να αναλύσεις το περιεχόμενο ενός έργου και να το κρίνεις. «Κρίνουμε» κι αναλαμβάνουμε να γράφουμε για αυτά που αγαπάμε, ενίοτε ούτε καν αυτό, απλά μας ανατίθεται. Μια καλή αρχή θα ήταν για μένα να διαβάσουμε πολλές κριτικές του εξωτερικού και να καταλάβουμε πως δομείται η επιχειρηματολογία μιας κριτικής, που αρχίζει και που σταματά το προσωπικό μας βίωμα μέσα σε μία κριτική, τι κοινωνικές ή ακόμα και χωροχρονικές παραμέτρους πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη κ.ο.κ. Στο τοπίο όπως είναι σήμερα βλέπω μόνο ή εκρήξεις ενθουσιασμού ή κόλαφους απαξίωσης. Ξέρω ότι σιχαινόμαστε τη λέξη κανόνες αλλά θα’ θελα να υπήρχαν κάποια πράγματα που κανένας δεν μπορεί να παραλείψει από μια κριτική που δημοσιεύει. Κι επίσης θα’ θελα να μαθαίνω περισσότερα για το πώς βλέπει ένας συγγραφέας, σκηνοθέτης, εικαστικός τον κόσμο παρά για το πώς τον βλέπει ο αρθρογράφος της κριτικής.
Πάντως η μάχη free press και υπόλοιπων εντύπων μεταφράζεται στον εντελώς εσωστρεφή διάλογο «εμένα με αγοράζουν, εσένα σε διαβάζουν γιατί σε βρήκαν στο μετρό» και στην απάντηση «εγώ είμαι νέος και ανεπηρέαστος, ενώ εσύ είσαι κατεστημένο». Κανένας από τους δύο ισχυρισμούς δεν νομίζω ότι ισχύει.
Ευχαριστώ για τον χρόνο σας.
του Μίμη Κωστήρη, ποιητή
ΛΕΞΕΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ
Τις αλληλουχίες
των κρυφών νοημάτων
αναζητά
Με σχήματα, αρμονικές σειρές
ακολουθίες και πρόσημα λέξεων
πράξεις ζωής να λύσει
Πως αφαιρείται
η έπαρση απ’ τον άνθρωπο
Ποια η ρίζα του πόνου
ή το τετράγωνο της χαράς
Κι’ ακόμα να αποδείξει
-πλην όμως επί ματαίω-
πως το ελάχιστον της ύπαρξης
δεν τείνει προς το μηδέν
από την ποιητική συλλογή
“Άγρυπνες Ώρες”
που κυκλοφορεί
στις Εκδόσεις Χαραμάδα
συνέντευξη 05- Γιάννης Καλπούζος
Γιάννης Καλπούζος
συνέντευξη στον Νίκο Αραπάκη
“Στην ποίηση καίγομαι κυριολεκτικά από το ιερό πυρ και τη θεία μανία και γράφω σε κατάσταση ενσυνείδητης παραίσθησης”
Το ιστορικό μυθιστόρημα “Ιμαρέτ” (στη σκιά του ρολογιού), του Γιάννη Καλπούζου, ήταν αυτό που κέρδισε για φέτος το βραβείο αναγνωστών του Ε.ΚΕ.ΒΙ. Ο συγγραφέας δέχτηκε να μας μιλήσει για τη βράβευσή του και όχι μόνο. Μια ενδιαφέρουσα κουβέντα γύρω από το βιβλίο, τους κριτικούς λογοτεχνίας, τους εκδότες και άλλα πολλά.
***
Ο Γιάννης Καλπούζος γεννήθηκε στο χωριό Μελάτες της Άρτας το 1960. Από το 1982 ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Το 2000 από τις εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα εκδόθηκε η ποιητική συλλογή «Το νερό των ονείρων» και το μυθιστόρημα του «Μεθυσμένος δρόμος». Το 2007 εκδόθηκε το ποιητικό έργο «Έρωτας νυν και αεί», με το οποίο ήταν υποψήφιος στη «μικρή λίστα» για το κρατικό βραβείο ποίησης. Στα μέσα Νοεμβρίου 2008 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μεταίχμιο το ιστορικό μυθιστόρημά του με τίτλο «Ιμαρέτ» και υπότιτλο «Στη σκιά του ρολογιού». Ακόμη, από το 1995 έχει υπογράψει τους στίχους 65 τραγουδιών που ερμήνευσαν μεταξύ άλλων η Γλυκερία, ο Ορφέας Περίδης, η Ελένη Πέτα και ο Κώστας Μακεδόνας.
***
Απόσπασμα από το βιβλίο του Γιάννη Καλπούζου “Ιμαρέτ”:
“Μετά το πρώτο μουσικό κομμάτι εμφανίστηκαν δύο τραγουδίστριες. Εκ περιτροπής ή μαζί τραγουδούσαν πότε με τρομώδεις λαρυγγισμούς, πότε με γλυκιά βραχνάδα ή ερωτικούς στεναγμούς και πότε μονότονους ήχους ομοιόχρωμους, με μικρές διακυμάνσεις και ελαφρές παραλλαγές στους τόνους, μεταξύ παράπονου, βόμβου, γογγυσμού και νανουρίσματος, πάντα αισθησιακά και με ηδύτητα, χαμηλώνοντας ή υψώνοντας την ένταση της φωνής τους.
Τριγύρω σιγή. Οι θαμώνες έμοιαζαν υπνωτισμένοι. Να βυθίζονται στη ρέμβη του ήχου, του ποτού και του χασίς. Με μια θλίψη και ταυτόχρονα μακαριότητα στα πρόσωπά τους. Μελαγχολικοί, ράθυμοι, να τους συνεπαίρνει γλυκιά νάρκη και ηδυπαθής ανατριχίλα να διατρέχει τα κορμιά ενόσω οι μελωδικές φωνές και τα όργανα που τις συνόδευαν ανακάλυπταν μύχιους πόνους και ντέρτια στις ψυχές τους. Μόνος ανέκφραστος ο πελώριος Αιγύπτιος, ο Μααρούφ, ο οποίος καθόταν κοντά στην πόρτα και παρατηρούσε κάθε κίνηση στην αίθουσα, έτοιμος να επέμβει αν χρειαστεί.
Σε λίγο εμφανίστηκε η μελαψή καλλονή που μάγεψε τον Νετζίπ στο ιμαρέτ. Φορούσε βράκα με πολύχρωμα σχέδια, χρυσοκέντητο κοντό πουκάμισο που άφηνε ακάλυπτη την κοιλιά της, κόκκινες περικνημίδες και μυτερά πέδιλα ολοκέντητα. Το σώμα της θαρρείς και δεν είχε κόκαλα. Λύγιζε, έτρεμε όπως οι ιτιές στον Άραχθο όταν φυσούσε, πρόβαλλε το στήθος, περιέπλεκε τις κνήμες, αναπηδούσε ελαφρά και κουνούσε τα χέρια της, ίδια φίδια σε ερωτικές περιπτύξεις, χτυπώντας ταυτόχρονα στο ρυθμό της μουσικής τα ζίλια…”
Πριν μιλήσουμε για τη βράβευση και το βιβλίο σας, θα ήθελα να μου πείτε δυο λόγια για το θεσμό του βραβείου αναγνωστών. Υπάρχουν αρκετοί που επικρίνουν την όλη διαδικασία, ισχυριζόμενοι, μεταξύ άλλων, ότι μπαίνουν στο ίδιο τσουβάλι λογοτεχνία και παραλογοτεχνία. Συμφωνείτε με αυτή την άποψη;
Δεν νομίζω ότι ανήκει στην κατηγορία της παραλογοτεχνίας κανένα από τα βιβλία που βραβεύτηκαν μέχρι σήμερα. Πέραν αυτού, από τη φετινή χρονιά, συμμετέχουν στην τελική αξιολόγηση κατά 50% τα μέλη των λεσχών ανάγνωσης, που με το υψηλό ποιοτικό κριτήριο τους προστατεύουν τη λογοτεχνία. Σε κάθε περίπτωση, το βραβείο αναγνωστών του Ε.ΚΕ.ΒΙ., αποτελεί σημαντικό θεσμό γιατί δίνει τη δυνατότητα να εκφράσει τη γνώμη της η ευρύτατη “κριτική επιτροπή” των αναγνωστών. Ό,τι, δηλαδή, γίνεται από χρόνια σχεδόν σε όλες τις χώρες της Ευρώπης.
Η βράβευση ήταν κάτι που περιμένατε ή προέκυψε εντελώς απροσδόκητα; Αλλάζει κάτι για σας με αυτό το βραβείο;
Το Ιμαρέτ είχε μια πολύ καλή πορεία, ξεπερνώντας σε πωλήσεις τα 15.000 αντίτυπα, όμως προτίμησα να αναμένω το αποτέλεσμα χωρίς να κάνω υποθέσεις. Όσο για το βραβείο, το εισπράττω ως αντίδωρο από τους αναγνώστες που επικοινωνήσαμε μέσα από τις σελίδες του. Σε ό,τι με αφορά ως άτομο, τίποτε δεν αλλάζει. Σίγουρα όμως θα βοηθήσει να συνεχίσει το Ιμαρέτ το δρόμο του και να το ανακαλύψουν πολλοί περισσότεροι αναγνώστες.
Τι σας οδήγησε να ασχοληθείτε με το ιστορικό μυθιστόρημα; Σε σχέση με ότι έχετε γράψει μέχρι τώρα, θα το χαρακτηρίζατε ευκολότερο ή δυσκολότερο σαν είδος;
Το αρχικό κίνητρο προήλθε από την ιστορία ενός προγόνου μου, τον οποίον αιχμαλώτισαν οι Τούρκοι κατά την έξοδο του Μεσολογγίου και τον έφεραν σκλάβο στην Άρτα, όπου εξαγόρασαν την ελευθερία του οι καλόγεροι ενός μοναστηριού. Χωρίς να έχω καταλήξει αν θα χειρισθώ μυθοπλαστικά το γεγονός αυτό, ερευνούσα την τοπική ιστορία. Διαπιστώνοντας ότι το πολυφυλετικό και πολυπολιτισμικό περιβάλλον της Άρτας και οι συνθήκες που επικρατούσαν στην καθημερινή ζωή μού επέτρεπαν να γράψω για όλα όσα με ενδιέφεραν και μπορούσαν να στείλουν μηνύματα στη σύγχρονη εποχή, προχώρησα στη συγγραφή του Ιμαρέτ.
Η μελέτη και η συγκέντρωση στοιχείων και στη συνέχεια η μάχη να δαμάσει ο συγγραφέας το τεράστιο υλικό που συγκεντρώνει και να το εντάξει λειτουργικά στο κείμενο του, καθιστά πολύ πιο δύσκολο το εγχείρημα συγγραφής ενός ιστορικού μυθιστορήματος. Όμως η τέχνη του λόγου, το πλάσιμο των χαρακτήρων, η δομή και η εξέλιξη του μύθου, ανεξάρτητα εάν στίβος τους είναι το ιστορικό μυθιστόρημα ή μυθοπλασίες σε τρέχοντα χρόνο, έχουν τις ίδιες δυσκολίες.
Το ότι ασχοληθήκατε με την Άρτα, υποθέτω, αφορά στην καταγωγή σας. Η συγκεκριμένη χρονική περίοδος πως προέκυψε; Υπήρχε κάποιος ιδιαίτερος λόγος που ασχοληθήκατε με την Άρτα του δέκατου ένατου αιώνα και όχι με κάποια άλλη περίοδο;
Η συγκινησιακή σχέση με τον γενέθλιο τόπο μου, όντως με οδήγησε να τοποθετήσω τη μυθιστορία του Ιμαρέτ στη Άρτα. Αυτή η χρονική περίοδος είναι αφενός άγνωστη ως προς τον τομέα της καθημερινής ζωής στις οθωμανοκρατούμενες περιοχές, αφετέρου, και το πιο σημαντικό, στην Οθωμανική αυτοκρατορία είχαν γίνει πολλές μεταρρυθμίσεις προς την κατεύθυνση της ισονομίας των πολιτών και την παροχή ελευθεριών στους μη μουσουλμάνους. Ξεκίνησαν δειλά από το 1830 και ουσιαστικά με τα σουλτανικά φιρμάνια Τανζιμάτ του 1839 και Χατιχουμαγιούν του 1856. Γι’ αυτό ανθίζει τα ίδια χρόνια ο ελληνισμός στη Σμύρνη, στην Κωνσταντινούπολη, στις Κυδωνιές (Αϊβαλί) και αλλού. Επιπλέον η θρησκευτική και πολιτιστική συνείδηση που μέχρι τότε ένωνε ή διαχώριζε τους λαούς μετατρέπεται σταδιακά σε εθνική. Πρόκειται εν ολίγοις για το μεταίχμιο ή το τέλος μιας εποχής και την αρχή μιας άλλης.
Στο βιβλίο σας εμπεριέχονται πάρα πολλά ιστορικά στοιχεία. Ήταν επίπονη η άντλησή τους; Πόσο καιρό χρειαστήκατε για να ολοκληρώσετε το μυθιστόρημα;
Πραγματοποίησα έρευνα διάρκειας τριών ετών. Μελέτησα κείμενα ιστορικά, θρησκευτικά, λαογραφικά, Ελλήνων και ξένων περιηγητών, καθώς και βιβλία που αναφέρονται στο αγροτικό ζήτημα, στις βυζαντινές και κλασικές αρχαιότητες και την αρχιτεκτονική της εποχής. Ακόμη εφημερίδες και περιοδικά όπου κατέγραφαν τις μνήμες τους όσοι έζησαν τότε ή οι απόγονοί τους μέσα από διηγήσεις και η έρευνα μου επεκτάθηκε στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, στα αρχεία των σχολείων και των υποπροξενείων που λειτουργούσαν στην Άρτα, σε φωτογραφίες και γκραβούρες, σε λαογραφικά και ενδυματολογικά μουσεία. Τέλος, μίλησα με ηλικιωμένους Αρτινούς που έζησαν στις αρχές του 1900, όταν ακόμα δεν είχε αλλάξει σημαντικά η πόλη και διατηρούσαν πολλά έθιμα, συνήθειες και παραδόσεις από την εποχή της οθωμανοκρατίας. Όσο για την καθ’ αυτού διαδικασία της γραφής χρειάστηκα ένα χρόνο, επί πολλές ώρες καθημερινά, τα δε Σαββατοκύριακα έως και 16 ώρες συνεχόμενες. Συνολικά, δηλαδή, τέσσερα χρόνια.
Η συνύπαρξη Ελλήνων, Τούρκων και εβραίων, των τριών εθνοτήτων που κατοικούσαν την Άρτα τη συγκεκριμένη εποχή, παρουσιάζεται ως αρμονική. Σήμερα πολλοί φοβούνται ότι, με την αθρόα είσοδο μεταναστών, κινδυνεύει η κοινωνική συνοχή και η εδαφική ακεραιότητα της χώρας. Συμφωνείτε;
Υπήρχαν και εντάσεις και διαφορές και φανατισμοί και ανταγωνισμοί όπως περιγράφονται στο μυθιστόρημα. Επίσης έγιναν τρεις επαναστάσεις την περίοδο αυτή και τότε οι κώδικες της συνύπαρξης ανατρέπονταν. Όμως η γενική εικόνα σε ήρεμους καιρούς, χαρακτηριζόταν από αρμονικές σχέσεις μεταξύ των απλών ανθρώπων. Είναι αποκαλυπτικό άλλωστε αυτό που γράφει ο Παγανέλης και υπάρχει ως προμετωπίδα στο βιβλίο περί στενοτάτων κοινωνικών σχέσεων μεταξύ Ελλήνων και Οθωμανών. Ανάλογες εμπειρίες έχουν διηγηθεί και πολλοί εκτοπισμένοι Μικρασιάτες, Πόντιοι και Κύπριοι, παρότι βίωσαν την γενικότερη αλλά και την προσωπική τους τραγωδία και τη συναισθηματική τους συντριβή.
Σε ό,τι αφορά τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα δεν συμμερίζομαι τους φόβους περί κινδύνων της εδαφικής ακεραιότητας της πατρίδας μας. Ούτε εκείνους περί διαταραχής της κοινωνικής συνοχής. Ωστόσο θεωρώ ότι η χώρα μας δεν μπορεί να φιλοξενήσει απεριόριστο αριθμό μεταναστών, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αγγίξαμε ήδη τα όρια μας. Σε κάθε περίπτωση το σημαντικό είναι να αντιμετωπίζονται με ανθρωπιά, ισότιμα, να απολαμβάνουν τα ίδια εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα και να πάψουν να υπάρχουν τα φαινόμενα της εξαθλίωσης και της περιθωριοποίησης.
Το βιβλίο σας είναι πολυπρόσωπο, θα θέλατε να μου ξεχωρίσετε κάποιον ή κάποιους ήρωες και να μου το αιτιολογήσετε;
Όπως και η συντριπτική πλειοψηφία των αναγνωστών, ξεχωρίζω τον θυμόσοφο παππού Ισμαήλ. Γιατί, κάθε κουβέντα του αποτελεί απόσταγμα σοφίας και στέκεται πέρα από τα πάθη και τις μισαλλοδοξίες. Γιατί, αντιμετωπίζει τα ανθρώπινα πάθη σκωπτικά και με την κατανόηση που μόνο η σοφία προσδίδει. Γιατί είναι βαθύτατα ανθρωπιστής. Κι ακόμη, γιατί ξέρει καλά, σύμφωνα και με την τούρκικη παροιμία που χρησιμοποιεί, πως: «κάθε μάνας γέννα πεσκέσι του θανάτου». Δηλαδή, πως όλη η ύπαρξή μας είναι ένα στιγμιαίο πέρασμα μέσα στον αδηφάγο χρόνο. Μια διαπίστωση που τον οδηγεί και στην καταδίκη της ανθρώπινης ματαιοδοξίας.
Μεταξύ των ανθρώπων του βιβλίου γίνεται, συχνά πυκνά, μεγάλη κουβέντα για τους κριτικούς και τις κριτικές. Ποια ή άποψή σας; Επηρεάζει, εν τέλει, τις πωλήσεις ενός βιβλίου η αντιμετώπιση από τα μέσα;
Επηρεάζει στο κτίσιμο της εικόνας του πνευματικού όγκου των δημιουργών και λιγότερο ή ελάχιστα – ανάλογα με τον συγγραφέα – στις πωλήσεις. Όμως το πρώτο είναι πολύ σημαντικό. Γιατί με άλλη προσέγγιση και λογοτεχνική βαρύτητα διαβάζει η συντριπτική πλειοψηφία των αναγνωστών το βιβλίο που φέρει την υπογραφή ενός φημισμένου και προβεβλημένου συγγραφέα και με άλλη εκείνον που δεν έχει τύχει της προσοχής των κριτικών. Ακόμα κι αν ο δεύτερος έχει γράψει ένα πολύ καλό βιβλίο, χάνει πολλές από τις αξίες που θα έβλεπαν οι αναγνώστες, εάν το ίδιο βιβλίο έφερε την υπογραφή του πρώτου. Για να γίνει πιο κατανοητό τι εννοώ, αντιγράψετε ορισμένους στίχους ενός από τους πιο φημισμένους Έλληνες ποιητές και ενός καλού αλλά άσημου ποιητή, μεταθέστε το όνομα τού ενός στα ποιήματα του άλλου, δείξτε το σε έναν αριθμό αναγνωστών και ζητήστε τους να επιλέξουν τα καλύτερα. Θα εκπλαγείτε από τις απαντήσεις.
Ποια η άποψή σας για τη σύγχρονη Ελληνική παραγωγή βιβλίου; Συμμερίζεστε την άποψη ότι οι εκδότες εστιάζουν στο κέρδος και όχι στην ποιότητα;
Όλοι οι εκδότες ή οι περισσότεροι τουλάχιστον θα ήθελαν να έχουν στα χέρια τους ένα λογοτεχνικό αριστούργημα και θα το εξέδιδαν ανεξάρτητα της εμπορικής του επιτυχίας. Δεν έχω καμιά αμφιβολία περί αυτού. Βέβαια κάθε εκδοτικός οίκος ενδιαφέρεται για τα έσοδα του. Είναι αναγκαίο κακό αυτό. Χωρίς έσοδα δε θα υπάρχει βιβλιοπαραγωγή. Εξάλλου, πολλές φορές τα ευπώλητα βιβλία χρηματοδοτούν την έκδοση άλλων, καλών μεν, αντιεμπορικών δε, βιβλίων. Ωστόσο υπάρχουν και οι περιπτώσεις που αναφέρετε.
Έχετε τρεις ιδιότητες: στιχουργός, ποιητής, πεζογράφος. Αν σας έβαζα να διαλέξετε μια, ποια θα διαλέγατε και γιατί;
Η ποίηση και ο πεζός λόγος μονοπωλούν εδώ και χρόνια το ενδιαφέρον μου. Και το ένα και το άλλο απαιτεί αφιέρωση, γι’ αυτό και ποτέ δεν ασχολούμαι ταυτόχρονα με τα δύο είδη γραφής. Δεν είναι εύκολο να επιλέξω. Θα μιλήσω όμως για τις στιγμές της δημιουργίας, όπου τα πράγματα είναι ξεκάθαρα και προκρίνω εκείνες της ποίησης. Στο μυθιστόρημα, κι αφού προηγηθεί η έρευνα στην περίπτωση που απαιτείται, προέχει η φαντασία και η λογική, ενώ το συναίσθημα γεννιέται ανάλογα με την εξέλιξη της μυθιστορίας. Στην ποίηση προηγείται το συναίσθημα και έπεται -σχεδόν ταυτόχρονα- η λογική, τακτοποιώντας σε κατανοητή σφαίρα τα γεννήματα της ενόρασης. Στην ποίηση καίγομαι κυριολεκτικά από το ιερό πυρ και τη θεία μανία και γράφω σε κατάσταση ενσυνείδητης παραίσθησης. Πρόκειται για μοναδικές στιγμές!
Εξ όσων γνωρίζω, ετοιμάζετε καινούργιο βιβλίο. Θέλετε να μας πείτε δυο κουβέντες και πότε να το περιμένουμε;
Καταγίνομαι από τον Μάιο ξανά με το ιστορικό μυθιστόρημα. Ανυπομονώ κι εγώ να δω που θα με οδηγήσουν οι ήρωες μου. Όμως μέχρι να νοιώσω ικανοποιημένος με το αποτέλεσμα, δεν υπάρχει ούτε για μένα αυτό το κείμενο.
almanac 23.12 ως 30.12
από τον σελιδοδείκτη
Μιας και στο προηγούμενο τεύχος γράψαμε για την γενέτειρα του Ιούλιου, αξίζει να σας πω πως σαν σήμερα το 1916 εξέδωσε το «20.000 λεύγες κάτω από τη θάλασσα», βιβλίο που σχεδόν όλοι θα έχετε διαβάσει – τουλάχιστον τα αγοράκια. Η Γωγώ Ατζολετάκη έχει γενέθλια, αλλά δεν νομίζω να σας ενδιαφέρει και πολύ. Πριν 30 χρόνια μπήκαν οι Ρώσοι στην Καμπούλ και την κατέκτησαν -που λέει ο λόγος- και μετά από κάμποσα χρόνια το ίδιο έκαναν και οι Αμερικάνοι. Είναι ο ορισμός του “η ιστορία κάνει κύκλους” και από όσα βλέπουμε να συμβαίνουν, οι Σύμμαχοι την έχουν πατήσει άσκημα. Κάτι που δεν πρέπει επίσης να ξεχάσουμε είναι πως το 1975 πραγματοποιήθηκε το πρώτο χτύπημα της 17Ν με τη δολοφονία του σταθμάρχη της CIA, Ρίτσαρντ Γουέλς.
Ο Δεκέμβριος ενέπνεε την 17Ν και σαν σήμερα μπαίνουν στο Συκούριο και τσιμπάνε χειροβομβίδες και αντιαρματικές ρουκέτες. Είχαν προβλέψει πως θα γίνει πόλεμος πέρσι στην Αθήνα, αλλά δεν είχαν προβλέψει ότι μέχρι τότε θα τους έχουν τσιμπήσει οι προστάτες του Πολίτη. Σημαντική ημερομηνία και για τα ΜΜΕ, καθώς το 1906 έγινε η πρώτη ραδιοφωνική μετάδοση στις ΑΜ συχνότητες. Γενέθλια έχει ο Μανόλης Φάμελος που έχω ακούσει πως είναι κι αυτός απ’ τον Πύργο. Είδατε, δεν βγάζει μόνο χόρτο η πατρίδα! Δυστυχώς για τον Μανόλη, είναι αναγκασμένος να γιορτάζει την ίδια μέρα με τον Γιώργο Αλκαίο, αλλά κάποτε θα γεννιόταν κι αυτός – πεπρωμένο φυγείν αδύνατον. Επίσης συμπληρώνονται κάμποσα χρονάκια από τον θάνατο του Λουίς Αραγκόν (1982) αλλά και πιο πρόσφατα του γνωστού βρετανού συγγραφέα Χάρολντ Πίντερ που τα είπε ένα χεράκι εκεί που έπρεπε.
Χριστούγεννα λοιπόν και εκτός από τον δικό μας Χριστό, έχουν γεννηθεί δεκάδες άλλοι θεοί στην συναστρία που συμβαίνει (έτσι δεν την λένε;) Επίσης έχουν γεννηθεί και κάποιοι ημίθεοι όπως ο Χάμφρεϊ Μπόγκαρντ, ο Ισαάκ Νεύτων, ο Κάρλος Καστανέδα κ.α. Σαν σήμερα, για να κάνει ένα δωράκι στη Δύση, και μη δυνάμενος άλλο να συγκρατήσει το επερχόμενο, παραιτήθηκε και ο Γκορμπατσώφ. Έγινε όμως και κάτι άλλο σημαντικό, που είναι η πρώτη παγκόσμια δοκιμή του συστήματος που σήμερα ονομάζουμε World Wide Web. Επίσης, μέρες που είναι, οι Ρουμάνοι είπαν να κάνουν καμιά καλή πράξη και δολοφόνησαν σε ζωντανή μετάδοση τον Τσαουσέσκου, αλλά χάσαμε και τον απίστευτο Τζέιμς Μπράουν μόλις πριν τρία χρόνια. Στην Ελλάδα βέβαια γεννιόταν ένας μεγάλος συνθέτης (εμένα μ’ αρέσει τέλος πάντων) που λέγεται Σταμάτης Κραουνάκης, που έχει γράψει το “Αυτή η Νύχτα μένει”, τραγούδι που τραγουδούσε ο Κώστας ο Καραμανλής το βράδυ των εκλογών.
Στην Τουρκία υιοθετούν το Γρηγοριανό Ημερολόγιο (αλλά κάπου στην Ελλάδα έχουμε ακόμα παλαιοημερολογίτες, τι θα γίνει με αυτή τη διαφορά φάσης επιτέλους) ενώ η παραίτηση της προηγούμενης μέρα σημαίνει και το τέλος της Σοβιετικής Ένωσης. Κλάμα η Αλέκα, και ένα σωρό Έλληνες κομμουνιστές που έχουν χάσει τα αυγά και τα πασχάλια. Είναι η δεύτερη γενιά της ήττας που δεν ξέρει πια τι να γράψει και τι να πει. Από τότε και μετά η Αριστερά έχει πατήσει pause και δεν μπορεί με τίποτα να κάνει restart. Περιμένουν με καρτερικότητα την κατάρρευση του Υπαρκτού Καπιταλισμού για να σκεφτούν κάτι καινούργιο, ή να χρησιμοποιήσουν αυτά που ήδη ξέρουν. Σε επόμενο τεύχος, ειδικά στη στήλη Bookmarx! θα σας παρουσιάσουμε ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο σχετικά με το σήμερα, αλλά που δεν μας λέει τι θα γίνει αύριο, μετά την κατάρρευση. Έτσι κι αλλιώς σαν σήμερα γεννήθηκε κι ο Χρήστος Δάντης και εγώ είμαι πολύ αισιόδοξος όποτε το θυμάμαι αυτό.
Αφού πιάσαμε τους μουσικούς, σαν σήμερα πρέπει να σας υπενθυμίσω πως γεννήθηκε η Χαρούλα που πολύ καλά έκανε κι άλλαξε το επώνυμό της γιατί την έλεγαν Ρούπακα Χαρίκλεια! Επίσης γεννήθηκε η Ελένη Δήμου και ο Θανάσης Πολυκανδριώτης. Μάλλον το 27 έχει κάτι από κάποια νότα που αγγίζει ευαίσθητες χορδές. Το 537 μ.Χ. έκαναν τα εγκαίνεια της Αγια-σοφιάς, αλλά πού να φανταστούν ότι θα γίνονταν τέτοια show σήμερα και θα έχει τέτοια μεγαλεία! Διαχρονική επένδυση με πολύ καλές αποδόσεις.
Κάτι που δεν είναι και τόσο γνωστό είναι πως σαν σήμερα το 1908 έγινε ο σεισμός της Μεσσήνης με 75.000 θύματα! Επιστημονικώς έχουμε θρίαμβο, καθώς ανακαλύπτονται οι Ακτίνες Χ. Για χρόνια αποτελούσαν σημείο αναφοράς για το σκανάρισμα, αλλά και για την φαντασία πολλών συγγραφέων. Σε όσους αρέσει, ας χαρούν γιατί έχει και τα γενέθλιά του ο Ντένζελ Ουάσινγτον.
Εγώ δεν τον ξέρω. Εσείς τον ξέρετε; Στη wikipedia πάντως γράφει πως σαν σήμερα γεννήθηκε ο ποδοσφαιριστής Θέμης Γουσούλης! Μα τι μέσο έχει στα μέσα ο Γουσούλης και τον έχουν πρώτη μούρη; Έβαλε κανένα γκολ στο Euro και δεν το πήρα είδηση; 20 χρονών ήταν το 2004, θα έπρεπε να ήταν μεγάλο ταλέντο. Ας είναι, γιατί με τέτοιο σουξέ, ίσως τον έβαλαν επειδή έχει γενέθλια την ίδια μέρα με τον εθνικό μας σεφ, τον Ηλία Μαμαλάκη. Οι θάνατοι πάντως που έλαβαν χώρα στις 29 του μήνα είναι μάλλον πιο σημαντικοί από τις γεννήσεις. Το 2006 έφυγε ο Μάριος Πλωρίτης, ενώ αρκετά παλιότερα, το 1986, ο αγαπημένος σκηνοθέτης πολλών συνομίλικών σας, ο Αντρέι Ταρκόφσκι.Πρωτοηχογράφησε και η Μπάρμπαρα Στρέιζαντ, αλλά εμένα δε μ’ αρέσει.
Προτελευταία μέρα του χρόνου και άκου τι έγινε το 1871 στην Αμερική: Πρώτη δημοσίευση του Κομμουνιστικού Μανιφέστου από τη Βικτόρια Γούντχαλ! Πού πήγε κι αυτή να το δημοσιεύσει… Γεννήθηκε το 1865 ο ποιητής του πολύ γνωστού ποιήματος “Αν”, Ράντγιαρντ Κίπλινγκ, ενώ το 1944 πέθανε ο νομπελίστας συγγραφέας Ρομαίν Ρολάν. Το 2006, οι Ιρακινοί, αποφάσισαν να βάλουν ένα τέλος στο παρελθόν και θανάτωσαν τον Σαντάμ δι’ απαγχονισμού. Μια παρόμοια θηλιά έχει μπει στο λαιμό όλου του λαού της χώρας αυτής και δεν λέει να φύγει. Πολλοί μιλούν για αμερικανικό δάκτυλο, αλλά κανείς δεν μπορεί να το αποδείξει. Έτσι κι αλλιώς, μέχρι να αποδειχθεί ότι δεν υπήρχαν όπλα μαζικής καταστροφής, πάπαλα.
σούπερ-ήρωες 05
από τη Νόρα Δημοπούλου
O Διομήδης
Ο Διομήδης είναι ζαχαροπλάστης και μάλιστα καλλιτέχνης. Περνάει όλη σχεδόν τη μέρα του στο ζαχαροπλαστείο. Φτιάχνει τα πιο παράξενα και περιποιημένα γλυκά. Σ’ όλους αρέσουν. Και ένα φοινίκι με σιρόπι πιο σπέσιαλ από τα άλλα. Τις υπόλοιπες ώρες του διαβάζει αστυνομικά μυθιστορήματα. Καμιά φορά δεύτερης διαλογής, αλλά τι πειράζει;
Την αγαπάει την καημένη. Την αγαπούσε δηλαδή – μπορεί μετά από λίγο η αγάπη του να έγινε απλά οίκτος ή υποχρέωση. Συμβαίνει συχνά. Ειδικά όταν η γυναίκα σου παραλύει σταθερά εδώ και τόσα χρόνια, μέχρι που το στόμα της στραβώνει εντελώς πια, θα λέγαμε ότι οι πιθανότητες αυξάνονται. Δεν την εγκαταλείπει όμως. Και την πήγε στους καλύτερους γιατρούς. Καμία ελπίδα. Και της έχει και γυναίκα να της ζεσταίνει το γάλα, να της το δίνει όταν αυτός λείπει. Μαζί με το φοινίκι.
Μπορείς να νιώσεις έρωτα για ένα εκφυλισμένο σώμα; Από τις πιο ελαφριές έως και τις πιο βαριές περιπτώσεις γίνεται όλο και πιο δύσκολο. Στην αρχή είναι επιλογή σου – στηρίζεις όσο πάει. Ο Διομήδης ας πούμε ζει έτσι δώδεκα χρόνια. Σούπερ Ήρωας σίγουρα! Και μετά; Μετά είτε γίνεται ακόμα πιο συνειδητή επιλογή είτε η λύση για όλα αυτά που δεν έκανες. Εύκολος στόχος για ευθύνες. Η πέτρα που σε βολεύει να έχεις στην τσέπη σου. Ή η αγάπη της ζωής σου. Είναι δύσκολα αυτά τα πράγματα.
Ο Διομήδης όμως δεν μιλάει. Σε κανέναν. Κάνει αυτό που πρέπει. Για εικοσιτετράωρα. Αυτό που πρέπει. Και δεν μιλάει. Μιλάει όμως το καλό του το παντελόνι. Το γαμπριάτικο. Αυτό με την τσάκιση. Που αιωρείται τώρα με απόλυτη ακρίβεια. Μ εκείνον μέσα. Και η σούπα με τα αστράκια που μαγείρεψε το πρωί για τη γυναίκα του… Και εκείνη κάτι λέει. Αλλά ας μην τα αποκαλύψουμε και όλα.
Ο Διομήδης είναι ο τραγικός Σουπερ-Ήρωας που γνωρίσαμε ως τώρα. Σίγουρα. Καημένε Διομήδη.
«Κυκεών» από τη συλλογή διηγημάτων
«Περσινή αρραβωνιαστικιά»
Ζυράννα Ζατέλη
Εκδόσεις Καστανιώτη
Ημερολόγιο Ανάγνωσης 05
από τον Χαράλαμπο Γιαννακόπουλο
Τετάρτη. Άγχος με κυριεύει, ακόμη και τρόμος, κάθε φορά που πιάνω στα χέρια μου μια ανθολογία ποίησης, διηγήματος ή οποιουδήποτε άλλου είδους (με τις συλλογές τραγουδιών παθαίνω συχνά το ίδιο). Όπως κάθε ιδιωτική βιβλιοθήκη είναι γεμάτη αντιφάσεις, λαβυρίνθους και αδιέξοδα στα οποία εύκολα μπερδεύεται, σκοντάφτει και χάνεται ο ανεξοικείωτος επισκέπτης, έτσι και σε κάθε ανθολογία υπάρχει κάτι το τερατώδες που μπορεί να συγχύσει και να τρομάξει τον απροετοίμαστο και αμάθητο αναγνώστη. Γιατί μια ανθολογία είναι ένα δωμάτιο όπου δεκάδες κι εκατοντάδες φωνές ψιθυρίζουν το δικό της καθεμία τραγούδι και χρειάζεται ψύχραιμο κι εξασκημένο αφτί για να προσανατολιστείς και να συλλάβεις μέσα στο γενικό βουητό τους ξεχωριστούς ήχους και το διαφορετικά νοήματα.
Πέμπτη. Αν πράγματι ισχύουν αυτά για ανθολογίες λίγο-πολύ θεματικά συνεκτικές («Ανθολογία του μαύρου χιούμορ», «Ανθολογία αγγλικού αστυνομικού διηγήματος», «Αλλόγλωσσα ποιήματα για τη Θεσσαλονίκη»), θα περιμέναμε τα πράγματα να είναι πολύ χειρότερα για «Τα ποιήματα του 2008», έκδοση της Κοινωνίας των (δε)κάτων. Αφού πρόκειται για μια ανθολογία ποιημάτων στην οποία «δεν υπάρχει κεντρικό μοτίβο», όπως σημειώνει ο υπεύθυνος της σειράς ποιητής Ντίνος Σιώτης, «δεν υπάρχει κοινός στόχος, κοινή κατεύθυνση ή κοινός παρονομαστής», αλλά μοναδικό κριτήριο για να συμπεριληφθούν τα ποιήματα στην εν λόγω ανθολογία είναι να έχουν δημοσιευτεί σε βιβλίο, περιοδικό ή εφημερίδα κατά το έτος 2008 ώστε να «προκύψει ένα σώμα όσο γίνεται πιο αντιπροσωπευτικό του σημερινού ποιητικού μας γίγνεσθαι», καθώς επισημαίνουν οι δύο επιμελητές της έκδοσης Γιώργος Μαρκόπουλος και Κώστας Χ. Παπαγεωργίου.
Παρασκευή. Είναι λοιπόν η κατάσταση της ποίησής μας το 2008 (προφανώς ήταν δύσκολο να αντισταθούν στον πειρασμό και να μη συμπεριλάβουν τα δύο ποιήματα του Εμπειρίκου και του Ρίτσου που εμφανίστηκαν αυτή τη χρονιά) που θέλησαν να καταδείξουν οι δύο ανθολόγοι και, όσο δύσκολο κι αν φαντάζει το εγχείρημά τους, νομίζω πως το έφεραν σε πέρας επιτυχώς. Τα 183 ποιήματα που έχουν ανθολογηθεί (τα καλύτερα, κατά την κρίση των δύο προσεκτικών επιμελητών, από μια παραγωγή τριακοσίων σχεδόν συλλογών και εκατοντάδων ακόμη ποιημάτων δημοσιευμένων σε περιοδικά) ξεδιπλώνουν, εκ πρώτης όψεως, 183 διαφορετικές αντιλήψεις για την ποίηση και τον κόσμο. Μια δεύτερη, ωστόσο, ματιά καταδεικνύει μια κυρίαρχη και απογοητευτική ομοιογένεια τόνου και νοήματος· οι ποιητές, και το 2008, μοιάζει να αρκούνται στη δημιουργία μιας ατμόσφαιρας ή να αρέσκονται στην παράθεση αποσπασματικών παρατηρήσεων για την πραγματικότητα και σε ανέξοδες και ατελέσφορες επινοήσεις και μηχανισμούς προκειμένου να αποφύγουν κάθε ουσιαστική επαφή με την πραγματικότητα.
Σάββατο. Αυτή φαίνεται να είναι η γενική τάση της εποχής μας και καμία ανάλυση δεν θα μπορούσε να την προβάλει καλύτερα από μια τέτοιου είδους ανθολογία. Υπάρχουν όμως στις σελίδες των «Ποιημάτων του 2008» (πώς θα μπορούσε να μην υπάρχουν;) και τριάντα-σαράντα ποιήματα (καθόλου λίγα δηλαδή) που αρθρώνουν έναν διαφορετικό λόγο και αντηχούν μ’ έναν πιο προσωπικό τόνο. Κι είναι αυτό το μεγαλύτερο κέρδος που βγαίνει από τη δουλειά των δύο ανθολόγων: η προτροπή προς τον αναγνώστη να αναζητήσει και να διαβάσει και άλλα ποιήματα αυτών, τουλάχιστον, των ποιητών. Παραμερίζοντας όσους είναι ήδη γνωστοί, παραθέτω λίγα από αυτά τα ονόματα, όσων τουλάχιστον είναι ακόμη νέοι ή σχετικά άγνωστοι στον μέσο αναγνώστη ποίησης: Δημήτρης Αθηνάκης, Νίκος Βιολάρης, Φοίβη Γιαννίση, Σπύρος Κατσίμης, Ευτυχία-Αλεξάνδρα Λουκίδου, Αναστασία Παρασκευουλάκου, Νίκος Σκούτας. Και, με οδύνη, τα ονόματα τριών ποιητών που δεν βρίσκονται πια ανάμεσά μας: Ηλίας Λάγιος, Τάσος Δενέγρης, Γιώργης Παυλόπουλος.
Κυριακή. Θεωρώ πως σε γενικές γραμμές είμαι καλοπροαίρετος αναγνώστης· αν το πρώτο έργο ενός συγγραφέα που θα διαβάσω δεν με ικανοποιήσει απολύτως, είμαι σχεδόν πάντα πρόθυμος να του δώσω μια δεύτερη ευκαιρία και να πιάσω στα χέρια μου ένα ακόμη δικό του βιβλίο. Όταν πάλι το πρώτο έργο που θα διαβάσω βρεθεί να είναι του γούστου μου, είναι σχεδόν βέβαιο πως πολύ γρήγορα θα έχω αποκτήσει (ή θα έχω σημειώσει επιμελώς με σκοπό να αγοράσω) όλους τους δικούς του τίτλους που κυκλοφορούν – και όχι μόνο στην ελληνική αγορά. Έτσι περίπου έγινε με την αμερικανίδα συγγραφέα Ursula K. Le Guin. Ξεκίνησα με τα μυθιστορήματα επιστημονικής (και πολιτικής) φαντασίας που έχει γράψει, δύο από τα οποία περιλαμβάνονται πια στα πιο αγαπημένα μου βιβλία («Ο αναρχικός των δύο κόσμων» και «Η λέξη για τον κόσμο είναι δάσος») και συνέχισα με διηγήματα, ποιήματα («Incredible good fortune») και δοκίμιά της («The wave of the mind»), ώσπου αντιλήφθηκα πως έχει γράψει και παιδικά βιβλία· «Οι φτερόγατες» είναι το πρώτο που αγόρασα.
Δευτέρα. Σε αντίθεση με «Το μεγαλύτερο λουλούδι του κόσμου», το παιδικό βιβλίο του Ζοζέ Σαραμάγκου, που προσπαθεί να είναι ταυτόχρονα μια ιστορία και για μικρούς και για μεγάλους και καταλήγει να είναι μια μάλλον απλοϊκά διδακτική αλληγορία που δεν ικανοποιεί κανέναν, τα παιδικά βιβλία της Λεγκέν (στα ελληνικά κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Σμίλη τρία βιβλία της σειράς «Φτερόγατες») πετυχαίνουν καλύτερα τον δικό τους στόχο: παρακολουθούνται με ενδιαφέρον και ευχαρίστηση από τους μικρούς αναγνώστες ή ακροατές τους (απευθύνονται σε παιδιά 7-10 ετών) και μεταδίδουν το όραμα της συγγραφέως για την αρμονική συνύπαρξη όλων των όντων που ζουν στον πλανήτη, στο σύμπαν ή και στη φαντασία. Πρόκειται για τις περιπέτειες τεσσάρων γατών που έχουν γεννηθεί έχοντας φτερά στους ώμους τους και, εξαιτίας αυτής τους της διαφορετικότητας, αντιμετωπίζονται από τους περισσότερους σαν αλλόκοτα και επικίνδυνα πλάσματα, με επιφυλακτικότητα και εχθρότητα – όχι όμως κι απ’ όλους. (χρόνος ανάγνωσης: 9.00-9.30 μ.μ. πριν τον βραδινό ύπνο).
Τρίτη. Κάθε αναγνώστης είναι και ανθολόγος· και κάθε βιβλίο που διαβάζει αυτομάτως αρχειοθετείται στη μνήμη του μαζί με άλλα ομοειδή (ή και όχι απολύτως ομοειδή) αναγνώσματα που έχει διαβάσει, έτσι που όταν κάποιος τον ρωτήσει αν έχει υπόψη του κάποιο κείμενο για το σκάκι ή περί βλακείας ή ένα ποίημα για τη μητέρα να μπορεί άνετα να αραδιάσει δυο-τρία παραδείγματα. Αν, μέρες που είναι, μου ζητηθεί να προτείνω μερικά διηγήματα για τα Χριστούγεννα, θα θυμηθώ τον Παπαδιαμάντη και τον Καρκαβίτσα, θα θυμηθώ «Τα Χριστούγεννα ενός παιδιού στην Ουαλία» του Ντίλαν Τόμας, πρώτο όμως θα έρθει στον νου μου το διήγημα του Τρούμαν Καπότε «Μια Χριστουγεννιάτικη ανάμνηση» (από τον τόμο «Όλα τα διηγήματα», μετάφραση Μιχάλη Μακρόπουλου, εκδόσεις Καστανιώτη). Αυτή την ιστορία διαβάζω σήμερα, την ωραιότερη χριστουγεννιάτικη ιστορία, και βυθίζομαι σε μια γλυκιά νοσταλγία για μιαν εποχή κι έναν τόπο που δεν τα έχω ζήσει ποτέ, αλλά έχουν τόσες συναισθηματικές αντιστοιχίες με δικά μου περασμένα χρόνια που είναι σαν να πρόκειται για τη δική μου ζωή.
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ:
“Ακακία· όχι ανάμνηση αλλά δικαιωμένο παρόν – άργησε φέτος ν’ ανθίσει·
στον ίσκιο της σήμερα
ένα μισάνοιχτο στόμα της μουσικής
η εμφανής βεβαιότητα των φύλλων
εκείνα τα σημάδια της πάλης με το χιόνι
τα λεπτά δάχτυλα του Μαρτίου
η περηφάνια του δάσους σ’ έναν και μόνον κάλυκα
πόσο σου μοιάζει αυτή η έπαρση
και η σαγήνη μαζί·
(έχω σημειώσει και άλλοτε:
στην παρακμή των καρπών
το μέτρο των ονείρων
πατημένα μήλα,
φλούδες που ήταν κάποτε ο κόσμος
χρυσόμυγες, τυφλά σκουλήκια
εκδικούνται ή θέλουν άραγε να ματαιώσουν εικόνες;
Απλωμένα μυστικά περιμένουν τη λύση τους).
Πόσο σου μοιάζει αυτή η έπαρση
και η σαγήνη μαζί.”
[Γιώργος Βέης, Εμπειρία, από «Τα ποιήματα του 2008», εκδ. Κοινωνία των (δε)κάτων]
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ: “«Το απόγευμα της παραμονής των Χριστουγέννων εξοικονομούμε κι οι δυο μαζί μια πεντάρα και πηγαίνουμε στο χασάπη ν’ αγοράσουμε το παραδοσιακό δώρο της Κουίνι, ένα καλό, ιδανικό για ροκάνισμα βοδινό κόκκαλο. Βάζουμε το κόκκαλο, τυλιγμένο σ’ αστείο χαρτί, ψηλά στο δέντρο, κοντά στο ασημένιο αστέρι. Η Κουίνι ξέρει ότι είναι εκεί. Κάθεται μπροστά στο δέντρο και κοιτάζει ψηλά, σ’ έκσταση από τη βουλιμία, κι όταν έρχεται η ώρα για ύπνο αρνείται να κουνηθεί. Αλλά και η δικιά μου έξαψη δεν είναι λιγότερη. Κλοτσώ τα σκεπάσματα και στριφογυρίζω το μαξιλάρι μου λες κι είναι μια καυτή καλοκαιρινή νύχτα. Κάπου ένας κόκορας λαλά· παραπλανητικά, γιατί ο ήλιος είναι ακόμη στην άλλη μεριά του κόσμου.
«Μπάντυ, είσαι ξύπνιος;» Είναι η φίλη μου· φωνάζει από την κάμαρά της, που ‘ναι δίπλα στη δικιά μου, και μια στιγμή αργότερα κάθεται στο κρεβάτι μου κρατώντας ένα κερί. «Δεν μπορώ να κλείσω μάτι», δηλώνει. «Το μυαλό μου πηδά σαν λαγός»..”
[Τρούμαν Καπότε, «Όλα τα διηγήματα 1943-1982», μτφ. Μιχάλης Μακρόπουλος, εκδ. Καστανιώτη, 2006]
Landport & Κάρολος Ντίκενς
Landport
από τον Γιάννη Πλιώτα
Το Landport είναι μία περιοχή κοντά στο κέντρο του νησιού Portsea και αποτελεί μέρος του Portsmouth της Αγγλίας. Όπως μαντεύετε και από τις ονομασίες, το Portsmouth είναι ένα χαρακτηριστικό βρετανικό λιμάνι (port), το οποίο θα τραβούσε την προσοχή μας μόνο για τους τόνους, τους σολωμούς και τα αεροπλανοφόρα του, αν δεν τύχαινε να γεννηθεί εκεί ένας από τους διασημότερους λογοτέχνες όλων των εποχών.
Το Landport περιλαμβάνει σήμερα την κύρια αγορά του Portsmouth, αν και πριν από τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο στη συνοικία κατοικούσαν και πολλές οικογένειες ναυτικών ή εργατών των ναυπηγίων. Όπως πολλές άλλες περιοχές της Αγγλίας, το Landport υπέστη σοβαρές καταστροφές κατά τη διάρκεια των γερμανικών βομβαρδισμών, με αποτέλεσμα οι περισσότερες κατοικίες να εγκαταλειφθούν. Και σε αυτές τις λίγες γραμμές θα μπορούσε να συνοψιστεί ολόκληρη η ιστορία του φτωχού και ταπεινού Landport.
Όπως όμως προανέφερα, το Landport δεν θα μείνει στην ιστορία για το λιμάνι, τον στρατηγικής σημασίας ναύσταθμο ή για την αγορά του, αλλά γιατί εκεί γεννήθηκε στις 7 Φεβρουαρίου του 1812 ο Κάρολος Ντίκενς, ένας συγγραφέας που έγινε πασίγνωστος στον καιρό του και εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στους μεγάλους κλασικούς. Τα παιδικά χρόνια του Ντίκενς παρότι ξεκίνησαν με τους καλύτερους οιωνούς, σύντομα μετατράπηκαν σε εφιάλτη. Ο πατέρας του φυλακίστηκε για χρέη που είχε δημιουργήσει ο σπάταλος τρόπος ζωής του και η περιουσία της οικογένειας δημεύτηκε. Ο παρατηρητικός αναγνώστης θα σημειώσει πολλές ομοιότητες με τον «Δαβίδ Κόπερφιλντ», το έργο που θεωρείται ότι περιέχει τα περισσότερα αυτοβιογραφικά στοιχεία για τον Ντίκενς.
Όμως πέρα από τα δυσάρεστα, ο Ντίκενς και τα έργα του έχουν συνδεθεί και με το «πνεύμα των Χριστουγέννων». Αν αυτές τις γιορτινές μέρες ο δρόμος σας πάει από τα μέρη του Ντίκενς, μην ξεχάσετε να επισκεφθείτε το πατρικό του σπίτι, το οποίο έχει μετατραπεί σε μουσείο. Αν δεν είστε τόσο τυχεροί, διαβάστε μερικές από τις χριστουγεννιάτικες ιστορίες που προτείνει ο Γιώργος Χατζηκυριάκος και μεταφερθείτε στη βικτοριανή περίοδο που όσο σκοτεινή είναι, άλλο τόσο εξάπτει τη φαντασία.
*Πηγή:
αγγλική wikipedia
charles dickens
από τον Γιώργο Χατζηκυριάκο
Ο Μάγος των Χριστουγέννων
Για όσους αποζητούν να συμβαδίσουν με το πνεύμα των ημερών διαβάζοντας κάτι αγνό και αθώο, μια φανταστική ιστορία που εκτός από διασκέδαση στο τέλος της θα μεταδώσει ένα μήνυμα χαράς και συγκίνησης χτυπώντας κατευθείαν στην καρδιά του αναγνώστη, υπάρχουν πέντε αθάνατες ιστορίες ενός μάγου που για χρόνια τώρα σκορπά τη μαγεία των Χριστουγέννων μέσα από τα βιβλία του. Ο λόγος για τις χριστουγεννιάτικες ιστορίες του Κάρολου Ντίκενς, ενός αξέχαστου συγγραφέα που δεν δίστασε να προσφέρει λίγο από το ταλέντο και τη φαντασία του στο αληθινό μήνυμα των Χριστουγέννων. Και μιας που οι μέρες αυτές είναι εδώ, μέρες ανάμνησης και νοσταλγίας, εμείς ας θυμηθούμε έναν από τους πατέρες της φανταστικής λογοτεχνίας και ας ζήσουμε τη μαγεία των Χριστουγέννων μέσα από τα παραμύθια του.
Ένα φτωχό παιδί με πλούσια συναισθήματα και άπληστη φαντασία
Ποιος είναι Κάρολος Ντίκενς; Σίγουρα θα έχετε ακούσει πράγματα για εκείνον και όλο και κάποιο από τα έργα του θα έχετε στη βιβλιοθήκη σας. Είναι περισσότερο γνωστός για τις ιστορίες του Όλιβερ Τουίστ, Ντέιβιντ Κόπερφιλντ, Νίκολας Νίκελμπι και τις Μεγάλες Προσδοκίες, καθώς και τον τσιγκούνη Εμπενίζερ Σκρουτζ από το Μια Χριστουγεννιάτικη Ιστορία. Τα έργα του είναι πολλά και διαχρονικά και αρκετά από αυτά έχουν μεταφερθεί στον κινηματογράφο. Η αντοχή τους στο χρόνο φανερώνει την αξία του Ντίκενς τόσο ως συγγραφέα όσο και ως άνθρωπο.
Γεννήθηκε περίπου δύο αιώνες πριν, το Φεβρουάριο του 1812, στο Λάντπορτ της Αγγλίας. Χάρη στα χρέη του πατέρα του, τα παιδικά του χρόνια πέρασαν μέσα από τη φτώχια, ένα κοινωνικό φαινόμενο της εποχής το οποίο σφυρηλάτησε την αγνή καρδιά και τη μυθοπλαστική ικανότητα του νεαρού Ντίκενς. Στα δεκαπέντε του αναγκάστηκε να διακόψει το σχολείο για να συντηρήσει την οικογένεια του και στα δεκαεφτά ξεκίνησε την καριέρα του ως δημοσιογράφος. Μέχρι τα τριάντα είχε γίνει ένας από τους πιο δημοφιλής και πολυδιαβασμένους συγγραφείς της Βικτοριανής Εποχής. Διακρίθηκε για τη γλαφυρή γραφή του, το γοτθικό ρομαντισμό, τους εξιδανικευμένους χαρακτήρες και τους αξιομνημόνευτους ήρωες του, την εναρμόνιση του ρεαλιστικού με το φανταστικό, τα happy ends των ιστοριών του, καθώς και για την ευαισθησία, τον ανθρωπισμό, την υπεράσπιση των φτωχών και την αγάπη προς τα παιδιά και τα Χριστούγεννα. Έφυγε από τη ζωή τον Ιούνιο του 1870, έπειτα από σύντομη αρρώστια. Στον τάφο του αναγράφεται το εξής:
«Αγαπούσε τους φτωχούς, τους ταλαιπωρημένους και τους αδύναμους. Και με το θάνατο του, ένας από τους καλύτερους συγγραφείς της Αγγλίας, χάθηκε από τον κόσμο.»
Ο Κάρολος Ντίκενς υπήρξε πατέρας δέκα παιδιών και τριάντα βιβλίων, πέντε από τα οποία αποτελούν τις χριστουγεννιάτικες ιστορίες του.
Ο Τσάρλι και τα Χριστούγεννα
Ξωτικά και νεράιδες, φαντάσματα που δικάζουν και πνεύματα που υπενθυμίζουν, μαζί με ανθρώπους που περνούν μέσα από μια ψυχική κόλαση ώσπου να βρουν τον παράδεισο τους, είναι η συνταγή του Ντίκενς στις πέντε ιστορίες του με θέμα τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά.
A Christmas Carol (Μια Χριστουγεννιάτικη Ιστορία).
Είναι η πιο γνωστή από τις πέντε ιστορίες, με τη μαγεία της φαντασίας και το μυστήριο του υπερφυσικού να την κάνουν να ξεχωρίζει. Μιλά για τον Εμπενίζερ Σκρουτζ, έναν άνθρωπο που μισεί τα Χριστούγεννα και κάθε είδος χαράς, ενώ το μόνο που τον νοιάζει είναι τα πολύτιμα λεφτά του.
The Chimes (Οι Καμπάνες)
Η δεύτερη ιστορία του Ντίκενς, αυτή τη φορά όχι για τα Χριστούγεννα αλλά για την Πρωτοχρονιά. Ο Τρότι (ή Τόμπι, όπως τον αποκαλούν), είναι ένας φτωχός γεράκος καλοθελητής που εκτελεί καθήκοντα αγγελιοφόρου.
The Cricket on the Hearth (Ο Γρύλος στο Τζάκι)
Η τρίτη χριστουγεννιάτικη ιστορία του Ντίκενς, την οποία έγραψε σε λιγότερο από δύο μήνες. Ένα ακόμη παραμύθι όπου το θαύμα των Χριστουγέννων διώχνει τη δυστυχία και τις κακές σκέψεις.
The Battle of Life (Μάχη για τη Ζωή)
Η τέταρτη ιστορία από τις χριστουγεννιάτικες. Είναι η λιγότερο γνωστή από τις πέντε καθώς επίσης η παρέμβαση του υπερφυσικού απουσιάζει παντελώς. Το μήνυμα δεν είναι ξεκάθαρο ενώ είναι αναμφίβολο για το αν υπάρχει ευχάριστο τέλος.
The Haunted Man (Το Φάντασμα)
Η τελευταία χριστουγεννιάτικη ιστορία του Ντίκενς, που γράφτηκε το 1848. Τα φαντάσματα και οι δύστυχοι θνητοί επιστρέφουν για να μεταδώσουν ένα σοφό και ξεχωριστό μήνυμα.
ερώτηση 05
Ποιο βιβλίο
θα χαρίζατε σε
κάποιον που δεν
συμπαθείτε καθόλου και γιατί;
Αργυρώ Μαντόγλου , συγγραφέας:
Σ’ αυτή την ερώτηση τα πρώτα πρόσωπα που έρχονται στο νου μου, είναι κάποιοι πολιτικοί που εμφανίζονται σαν να μην έχουν καμία σχέση με την πραγματικότητα, σαν να μην έχουν ιδέα για τις ανάγκες, τις δυσκολίες επιβίωσης, την ένδεια και την εσωτερική ζωή των ανθρώπων που κυβερνούν.
Σ’ όλους αυτούς λοιπόν θα έστελνα το βιβλίο του Άλαν Μπένετ, «Το βασίλειό μου για ένα βιβλίο»που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ, όπου η βασίλισσα της Αγγλίας έχει ασπαστεί το σφοδρό πάθος της φιλαναγνωσίας. Mέσα από τα βιβλία έρχεται σε επαφή με έναν κόσμο με βάθος και ένταση που δεν είχε υποψιαστεί, γνωρίζει διάφορους πολιτισμούς, αντικρουόμενα αλλά και ευγενή συναισθήματα των υπηκόων της. Η εμπειρία της ανάγνωσης τη μεταμορφώνει και την καθιστά πιο ανθρώπινη· αρχίζει να περιφρονεί τα επιφανειακά καθήκοντά της και να ενδιαφέρεται για την ουσία των πραγμάτων.
Άννα Γόγολα, πολιτικός μηχανικός–συγκοινωνιολόγος:
Τον “Μικρό Πρίγκιπα”, γιατί απευθύνεται στο παιδί μέσα μας που ‘ναι – συνήθως – συμπαθέστερο απ’ την ενήλικη εκδοχή μας. Διαβάζεται χαμηλόφωνα -ακόμα και (κυρίως) κατά μόνας-, ανατρέπει στερεότυπα -με την αποκάλυψη του μυστικού της ζωής απ’ την αλεπού- κι η εικονογραφησή του -απ’ τον ίδιο το συγγραφέα- είναι ανυπέρβλητη.
Χριστόφορος Κάσδαγλης, συγγραφέας:
Θα κατέληγα στο «Κεφάλαιο» του Μαρξ (ελληνική έκδοση 1960). Όχι μόνο λόγω… όγκου, αλλά και λόγω της δογματικά μαλλιαρής ορολογίας της μετάφρασης (Γιάννης Σκουριώτης), που ευθυγραμμίζεται καλοπροαίρετα με μια υποτιθέμενη «λαϊκή» γλώσσα. Ολόκληρο το βιβλίο πάει κάπως έτσι: «έχουμε δέκα πενταβδόμαδες περίοδες γυροβολιάς του κεφαλαίου», (Β’ τόμος, κεφ. 9, σελ. 173).
Ειρήνη Μουντράκη, δημοσιογράφος:
Θα του χάριζα “Τον Ηλίθιο” του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι. Ο λόγος; Αν δεν το διαβάσει και θεωρήσει ότι είναι ένας τρόπος να του πω τι σκέφτομαι για αυτόν τότε έχω δίκιο που τον αντιπαθώ. Αν όμως αποφασίσει να το διαβάσει θα αλλάξει τη γνώμη του για τον κόσμο και σίγουρα θα μου γίνει πιο συμπαθής.
Ντέπυ Μαντά, ιδιοκτήτρια βιβλιοπωλείου:
Για κάποιον οικείο αντιπαθητικό: θα χάριζα ένα από τα πλέον δυσνόητα βιβλία όλων των εποχών…το Tractatus Logico-Philosophicus του Ludwig Wittgenstein! Παράλληλα, θα τον ανάγκαζα καθημερινώς να μαθαίνει από μία φιλοσοφική σκέψη, να την απαγγέλει και να αναλύει με δικά του λόγια το πραγματικό νόημα κάτω από τη φιλοσοφία της γλώσσας…
Κώστας Ζαφειρίου, συγγραφέας:
Θα χάριζα το βιβλίο του Δαρβίνου, Περι της Καταγωγής των Ειδών, στον πρώην πρόεδρο Μπους. Ο Μπους ήταν ο μοναδικός πρόεδρος της Αμερικής που δεν πιστεύει στη θεωρία της εξέλιξης. Λόγω οφθαλμοφανών ομοιοτήτων του φυζίκ του, με τα συμπαθή πιθηκοειδή, νομίζω ότι αξίζει να διαβάσει ένα βιβλίο αφιερωμένο στο πς αυτό συνέβη.
Δήμητρα Δερμιτζάκη, υπεύθ. γρ. τύπου εκδόσεων Κέδρος:
Με την άφιξη μου στην Αθήνα, γνώρισα ένα αντιπαθέστατο άτομο. Γεγονός τυχαίο. Η σχετικά συχνή επικοινωνία μαζί του με έκανε πολλάκις να σκεφτώ πως θα ήθελα να του κάνω δώρο (πιθανότατα δώρο Χριστουγέννων) το λεύκωμα της Amelie Poulin από τις εκδόσεις μας, με την ελπίδα να καταλάβει πως στην εποχή της σοβαροφάνειας και της μίζερης αντιμετώπισης των πραγμάτων, υπάρχει και ένας άλλος τρόπος να βλέπουμε, να ακούμε, να ζούμε… Ένας τρόπος πιο μαγικός, πιο παιχνιδιάρικος, πιο φινετσάτος, γεμάτος μυρωδίες και μπόλικη γλύκα!Ένας τρόπος πιο χαμογελαστός! Ίσως έτσι κατόρθωνε και ο ίδιος με την είσοδο του 2010 να κάνει πιό μελωδική την ζωή του και εκείνη των συνανθρώπων του.
Δέσποινα Παναγιωτοπούλου, συντάκτρια Bookmarks:
Ο Αλχημιστής είναι το βιβλίο μας. Είναι ένα δώρο που κερδίζει πάντα σε τέτοιες περιπτώσεις. Είτε δεν θα του αρέσει οπότε ο στόχος επετεύχθη είτε θα του αρέσει οπότε του αξίζει.
ημερολόγια 2010
Για να ξεκινήσουμε το άρθρο, αποφάσισαμε να δανειστούμε λίγα λόγια της Όλγας Σελλά, όπως αυτά δημοσιεύθηκαν το 2002 στην Καθημερινή: «Μετράμε τον χρόνο με πολλούς τρόπους: ιδιωτικούς και δημόσιους. Ένας από τους δημόσιους είναι τα ετήσια επιτραπέζια ημερολόγια, που ολοένα και περισσότερο γίνονται αυτοτελείς εκδόσεις. Προέρχονται μάλιστα από εκδοτικούς φορείς, αφού αρκετοί από τους εκδότες κυκλοφορούν θεματικά επιτραπέζια ημερολόγια. Είναι ένα από τα εκδοτικά έθιμα των τελευταίων ετών, ένα έθιμο που μοιάζει να μην ανανεώνεται, να μην προβάλλει νέες θεματικές ενότητες ή γραφιστικές προτάσεις».
Μπορεί να έχουν περάσει εφτά χρόνια (και δύο ημέρες), αλλά ο χρόνος είναι σχετικός. Ίσως το ίδιο κείμενο θα μπορούσε να γραφτεί και σήμερα, με την υποσημείωση ότι ο χώρος παρουσιάζει διάθεση για εξέλιξη και βελτίωση. Κάνοντας μία έρευνα στην πάντα χρήσιμη βάση δεδομένων της Βιβλιονέτ, μετρήσαμε ότι εκδόθηκαν εκατόν τριάντα ένα (!) ημερολόγια για το 2010, που το κάθε ένα φιλοδοξεί να βάλει σε τάξη τη ζωή μας. Τα εικονογραφημένα υπερτερούν σε σχέση με όσα έχουν φωτογραφίες, μπορείτε να τα βρείτε σε κάθε χρώμα και σχήμα, ενώ οι τιμές τους κυμαίνονται από 7 μέχρι 20 ευρώ, χωρίς να λείπουν οι εξαιρέσεις. Όσο για την ποικιλία του περιεχόμενού τους, διαβάστε στη συνέχεια και αποθαυμάστε.
Μερικά από τα ημερολόγια του 2010 έχουν ως κεντρικό θέμα ένα ξεχωριστό γεωγραφικό διαμέρισμα της χώρας μας. Αν για παράδειγμα θέλετε να βλέπετε κάθε μήνα μία φωτογραφία της Ηπείρου και να νοσταλγείτε τα ψηλά βουνά της, υπάρχει το κατάλληλο ημερολόγιο για εσάς. Δυο τρία ημερολόγια βλέπουν σε βάθος χρόνου και καλύπτουν παραπάνω από μία χρονιές, αν και δεν είμαι σίγουρος ότι είναι φτιαγμένα και από ανθεκτικότερο χαρτί. Αρκετά έχουν οικολογικές ευαισθησίες, άλλα είναι για επιμελείς μαθητές, ένα απευθύνεται σε δικηγόρους (μυστήριο η χρηστικότητά του), ελάχιστα είναι μόνο για άνδρες και κάμποσα απευθύνονται αυστηρά σε γυναίκες.
Υπάρχουν ημερολόγια με γελοιογραφίες και κόμικς, ενώ ορισμένα είναι πιο λογοτεχνικά περιλαμβάνουν κείμενα ή αποφθέγματα διάσημων συγγραφέων. Πολλά επιχειρούν να τραβήξουν την προσοχή μας καθώς σχετίζονται με γνωστούς, νεανικούς κινηματογραφικούς χαρακτήρες, αστέρες κάθε είδους, βαμπίρ και παιδικά καρτούν. Πολλά υπόσχονται με μαγικό τρόπο καλοτυχία, αγάπη και αυτοβελτίωση για όλη τη χρονιά, γι’ αυτό αν αγοράσετε κάποιο από αυτά και όλα πάνε στραβά το 2010, ξέρετε από τώρα σε ποιον να ρίξετε την ευθύνη.
Τέλος μέσω του φετινού σας ημερολογίου μπορείτε να βελτιώσετε τις γνώσεις σας σε κάποια από τις εξής τυχαίες κατηγορίες: στο σκάκι, στο savoir vivre, στις προσευχές, στις τέχνες γενικά, στην αστρολογία, στην ανατροφή τέκνων, στη συναισθηματική νοημοσύνη, στην κοινωνική νοημοσύνη, στο feng-shui, στις περιηγήσεις, στα στρουμφάκια, στη φιλία, στις ελιές… Η λίστα μοιάζει ατελείωτη και αν του χρόνου είμαστε καλά θα εκδώσουμε και εμείς ένα.
Ελπίζω να σας βοηθήσαμε έστω και λίγο στο να διαλέξετε, αλλά η τελική επιλογή είναι δική σας.
Από το bookmarks, ευτυχισμένο το 2010!
22 προτάσεις
Φρουτοπία: Το σχολικό μου ημερολόγιο (Ευγένιος Τριβιζάς) – Modern Times
Ημερολόγιο 2010: Φιοντόρ Ντοστογιέβσκη – Γκοβόστης
Πολίτικο ημερολόγιο 2010 / Σούλα Μπόζη (Σούλα Μπόζη) – Ελληνικά Γράμματα
Ημερολόγιο 2010: Κρήτη (Δημήτρης Χατζηκωνσταντίνου) – Μεταίχμιο
Ημερολόγιο 2010: Παίζοντας με τον χρόνο (Ηλίας Ν. Μέλιος) – Ελλ. Γράμματα
Οικολογικό ημερολόγιο 2010: Πράσινη Γη (Σοφία Σουλή) – Μύρτος
Ημερολόγιο του καθημερινού ακτιβιστή 2010, Αιώρα
Σφήκας Ημερολόγιο 2010, Σκάκι – Κέδρος
Ημερολόγιο καλοτυχίας 2010 (Μαίρη Σπυριδογιαννάκη) – Μύρτος
Προσωπικό ημερολόγιο ανεκδοτολόγιο 2010 (Γιάννης Σερβετάς) – Ιανός
Λυκόφως: Τα ημερολόγια (Stephenie Meyer) – Πλατύπους
Ημερολόγιο 2010: 365 ημέρες μαμά και μπαμπάς (Ρένα Ρώσση – Ζαΐρη) – Μεταίχμιο
Ημερολόγιο 2010: Αρκαδία (Πέτρος Σαραντάκης) – Μίλητος
Ημερολόγιο Feng Shui 2010 (Βασιλική Τζουράκη) – Μύρτος
Ημερήσιο ημερολόγιο 2010: Forever Friends – Μίνωας
12 θεοί του Ολύμπου για τους 12 μήνες του χρόνου (Λίζα Ηλίου) – Κέδρος
Ποιητικό ημερολόγιο 2010 : Έρως χρόνος (Δημήτρης Αθηνάκης) – Modern Times
Λογοτεχνικό ημερολόγιο 2010 : Είναι που ονειρεύομαι σαν τον Καραγκιόζη (Κώστας Σταμάτης) – Πατάκης
Ημερολόγιο 2010 : Η ώρα της Γης (Γιώργος Βελλίδης) – Καστανιώτης / WWF
Θεατρικό ημερολόγιο 2010 : Ο δούλος στο προσκήνιο (Μαρία Πορτολομαίου – Λάζου) – Δωδώνη
Ημερολόγιο 2010: Άγιον Όρος (Φαίδων Χατζηαντωνίου) – Μίλητος
Ημερολόγιο 2010 : Όλο το χρόνο σινεμά (Δημήτρης Κολιοδήμος) – Εμπειρία Εκδοτική