Bookmarks

Andrew Nicoll
Ο Καλός Δήμαρχος
Μτφ. Φωτεινή Πίπη
Διόπτρα, 2009

Με τον Καλό Δήμαρχο ο Nicoll συστήνεται στο αναγνωστικό κοινό δημιουργώντας προσδοκίες για τα επόμενα βήματά του. Πρόκειται για μια καλογραμμένη ιστορία που το κύριο θέλγητρό της δεν είναι η πλοκή, αλλά ο τρόπος με τον οποίο χτίζεται η αφήγηση. Με βασικό πυρήνα μια ερωτική ιστορία ο συγγραφέας κατορθώνει να χτίσει ένα συναρπαστικό μυθιστορηματικό σύμπαν. Κρατάει το ενδιαφέρον αμείωτο στις εκτενείς περιγραφές του, προκαλεί το γύρισμα μιας ακόμη σελίδας και αδιαμφισβήτητα εμπλέκει συναισθηματικά τον αναγνώστη. Φτιάχνει ένα μυθιστόρημα γλυκό και όχι γλυκερό, το οποίο αποπνέει ευαισθησία και ιδιαίτερο χιούμορ. Εξαιρετικό εύρημα αποτελεί η επιλογή του παντογνώστη αφηγητή, που δεν είναι άλλος από το άγαλμα της πολιούχου αγίας της πόλης όπου διαδραματίζεται η ιστορία.  Η Αγία Βαλπουρνία, όπως ονομάζεται, ανήκει στους ήρωες βιβλίων που δεν ξεχνάει κανείς εύκολα και συχνά κλέβει τη δόξα του ζευγαριού των πρωταγωνιστών. Ο Καλός Δήμαρχος είναι ένα γοητευτικό παραμύθι για την αγάπη , αλλά πολύ περισσότερο ένα μυθιστόρημα για την αφήγηση.

Στέλλα Πεκιαρίδη

Ντανίλο Κις
Κλεψύδρα
Μτφ.: Μαρία Κεσίνη
Κέδρος, 2009

Η «Κλεψύδρα» του Ντανίλο Κις είναι το τρίτο και τελευταίο βιβλίο της αυτοβιογραφικής τριλογίας του συγγραφέα, τα «Πρώιμα βάσανα» και το «Κήπος, στάχτες» είναι τα προηγούμενα. Λέγεται πως πρόκειται για το αριστούργημά του.
Το βιβλίο περιέχει τις σημειώσεις ενός τρελού, του εβραίου, συνταξιούχου  σιδηροδρομικού υπάλληλου, Ε.Σ. (Έντουαρντ Σαμ) που ποικίλουν από τα πραγματικά επεισόδια του παρελθόντος και του παρόντος του ως κρίσεις τρέλας και εντελώς φανταστικές ιστορίες. Παρακολουθούμε με συχνά ασύνδετα μεταξύ του κείμενα την πορεία του λίγους μήνες πριν τον στείλουν δια ασήμαντο αφορμή στο στρατόπεδο συγκέντρωσης. Το μυθιστόρημα είναι γεμάτο πόνο και οργή, μα ταυτόχρονα και μικροεπεισόδια της καθημερινότητας. Τελικά η ιστορία είναι συγκινητική κι ας μη μας αφήνει ο συγγραφέας ούτε μια στιγμή να ξεχάσουμε πως ο αφηγητής και πρωταγωνιστής του είναι ένα άτομο αναξιόπιστο, ένας άντρας με πιστοποιητικό από τρελάδικο.
Το μυθιστόρημα είναι κλασικό δείγμα μεταμοντερνισμού με δυσκολίες στην πρώτη ανάγνωση, ειδικά αν αυτή είναι η πρώτη επαφή με το έργο του συγγραφέα. Ο Ντανίλο Κις είναι σέρβος, εβραϊκής καταγωγής – η οικογένειά του υπέστη τον κατατρεγμό των Εβραίων κατά το Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο (ο πατέρας του έχασε τη ζωή του στα στρατόπεδα συγκέντρωσης ενώ ο ίδιος και η μητέρα του σώθηκαν εξόριστοι, χάρη στην ορθόδοξη καταγωγή της μάνας) – και φυσικά επιστρατεύει τις τραγικές μνήμες του παρελθόντος για να γράψει, αλλά δε μένει εκεί. Είναι  ίσως από τους λίγους Βαλκάνιους συγγραφείς που κατόρθωσε να ακολουθήσει την τέχνη των καιρών του, τα έργα του δεν είναι μόνο ιστορικά ντοκουμέντα, είναι λογοτεχνία.

Κατερίνα Μαλακατέ

Σκοτ Γουέστερφελντ
Uglies
Μτφ: Καίτη Οικονόμου
Μεταίχμιο, 2009

Είμαι στον δρόμο, τον βλέπω, χριστέ μου είναι κούκλος, μπαίνει σε ένα βιβλιοπωλείο, τον ακολουθώ, πάει στον τομέα της ελληνικής λογοτεχνίας, έτσι μου είσαι; θα πάω και εγώ στις καινούργιες εκδόσεις. Τέλεια, από εδώ μπορώ να τον παρακολουθώ άνετα και να κάνω ότι χαζεύω και κανένα βιβλίο. Το παίζω σοφιστικέ και μου πάει. Το μάτι μου πέφτει στο ‘Uglies’, μια όμορφη κοπέλα για εξώφυλλο, παράξενος  αγγλικός τίτλος σε ελληνική έκδοση· αρχίζω να το ξεφυλλίζω. Χμ είναι νόστιμο. Ιπτάμενα οχήματα, κρατικός έλεγχος και μυστικοί πράκτορες με υπεράνθρωπες δυνάμεις, ανάγνωση ταυτότητας μέσω του οφθαλμού, έξυπνα σπίτια που μιλάνε αν τα ρωτήσεις. Ψώνιο! Και μέσα σε όλα αυτά μία κοινωνία που χωρίζει τους πολίτες της σε ωραίους και άσχημους με μία υποχρεωτική αισθητική -και όχι μόνο- επέμβαση που υποβάλλονται όλοι στα δεκαέξι τους εκτός από ορισμένους που αντιδρούν, δεν θέλουν να την κάνουν και για να την αποφύγουν το σκάνε. Θα έχουν τους λόγους τους. Σταματάω το ξεφύλλισμα, σηκώνω το βλέμμα, ο λόγος που με έβαλε στο βιβλιοπωλείο έχει μάλλον από ώρα γίνει καπνός και εγώ πάω ολοταχώς προς το ταμείο. Τουλάχιστον δεν θα γυρίσω μόνη μου στο σπίτι. Και πολύ καλά έκανα. Εκτός από μία πλοκή που σε έχει συνεχώς σε αναμμένα κάρβουνα και ένα καλοστημένο ιδιαίτερα πειστικό μέλλον ο κύριος Σκοτ δεν χάνει την ευκαιρία να θέσει τις απόψεις του για την ανθρώπινη ομορφιά, πως επηρεάζει και ορίζει τις ανθρώπινες σχέσεις, κερνώντας μας που και που σφηνάκια σύγχρονων προβληματισμών για το μέλλον. Αλλά στο τέλος μας τα χαλάει. Η ιστορία δεν τελειώνει και συνεχίζεται στο δεύτερο επεισόδιο, συγνώμη βιβλίο ήθελα να γράψω, το οποίο τιτλοφορείται ‘Pretties’ (οι άλλοι, καταλαβαίνεις…) και κυκλοφορεί τον Απρίλιο του 2010. Εντάξει μας χωρίζουν μόλις λίγες μέρες αλλά ακόμα και αυτό το άτιμο το ‘lost’ το κατεβάζω και το βλέπω όλο μαζί σε ένα σαββατοκύριακο. Θα με φάει η αγωνία.

Δέσποινα Παναγιωτοπούλου

Ντάνιελ Κέλμαν
Φήμη
Μτφ.: Κώστας Κοσμάς
Καστανιώτης, 2009

O γερμανός Ντάνιελ Κέλμαν αποτελεί μια ιδιαίτερη περίπτωση λογοτέχνη. Πριν δυο χρόνια κατέκτησε τον κόσμο του πνεύματος με το βαθυστόχαστο ‘’Η μέτρηση του κόσμου’’, ένα από τα καλύτερα – κατά τη γνώμη μου – βιβλία της δεκαετίας, που έγινε best seller και στη χώρα μας και μεταφράστηκε σε πολλές ξένες γλώσσες. Το 2008 κυκλοφόρησε το μικρότερου βεληνεκούς, αλλά εξίσου ευφυές ‘’Εγώ και ο Καμίνσκι’’, ενώ τώρα έχουμε την τύχη να κρατάμε στα χέρια μας το νέο του έργο ‘’Φήμη’’, ένα βιβλίο μόλις 160 σελίδων, η ανάγνωση του οποίου αποκαλύπτει ότι είναι στην πραγματικότητα πολύ μεγαλύτερο από το μέγεθός του.
Ο ίδιος ο συγγραφέας το ονομάζει ‘’μυθιστόρημα σε εννέα ιστορίες’’ και πράγματι υπάρχουν πρόσωπα που μπαινοβγαίνουν από τη μια ιστορία στην άλλη, κάνοντάς το κάπως δύσκολο να μιλήσεις για την καθεμία ξεχωριστά. Ο Λέο Ρίχτερ, ο συγγραφέας περίπλοκων διηγημάτων, που φοβάται τα αεροπλάνα και απεχθάνεται τους ανθρώπους, ο φανατικός μπλόγκερ που τον καταδιώκει για να τον πείσει να τον εντάξει σε μια από τις ιστορίες του και η Ελίζαμπετ, η ερωμένη του, που τρέμει στην ιδέα ότι μπορεί να καταλήξει ηρωίδα του, ο διάσημος ηθοποιός Ραλφ Τάνερ που ξαφνικά χάνει ανεξήγητα όλες του τις επαφές και όλα του τα προνόμια και ο ‘’κοινός θνητός’’ Έμπλινγκ που τα κερδίζει, εξίσου ανεξήγητα, μαζί μ’ έναν λανθασμένο αριθμό τηλεφώνου, η Μαρία Ρουμπινστάιν, που πηγαίνει στην Ασία στη θέση του Ρίχτερ για μια διάλεξη και βιώνει μια δυσάρεστη περιπέτεια και ο Μπλάνκος, ο συγγραφέας βιβλίων εσωτερισμού και αυτοβοήθειας, που αδυνατεί να βοηθήσει τον ίδιο του τον εαυτό, είναι μόνο μερικά από τα πρόσωπα που συγχρωτίζονται, διαλέγονται και αλληλεπιδρούν σε αυτό το πολυεπίπεδο και πλούσιο βιβλίο.
Η ‘’Φήμη’’ καταφέρνει να γοητεύσει και να ψυχαγωγήσει και τον πιο απαιτητικό αναγνώστη, καθώς η ευρηματικότητα και το χιούμορ είναι εμφανείς σε κάθε της σελίδα – η ιστορία με τον μπλόγκερ είναι απλώς ξεκαρδιστική! -, μιλώντας ταυτόχρονα με ανάλαφρο τρόπο για μια σειρά πολύ σοβαρών θεμάτων (την αλήθεια και την πλάνη, την παράνοια του σύγχρονου κόσμου, τη διασημότητα και την ανάγκη απελευθέρωσης από αυτήν, την αγάπη και το θάνατο).
Ειδική μνεία αξίζει στην εξαιρετική δουλειά του μεταφραστή Κώστα Κοσμά, που ειδικά σε κάποιες ιστορίες (‘’Μια συμβολή στη συζήτηση’’) ξεπέρασε εαυτόν.

Μαρία Τσουκανά

Ίταλο Καλβίνο
Αν μια νύχτα του χειμώνα ένας ταξιδιώτης
Μετάφραση: Ανταίος Χρυσοστομίδης
Καστανιώτης, 2009

Ένα βιβλίο γραμμένο από έναν σύγχρονο κλασικό πριν από τριάντα σχεδόν χρόνια, επανεκδίδεται, αυτή τη φορά από τις εκδόσεις Καστανιώτη, σε αναθεωρημένη μετάφραση του Ανταίου Χρυσοστομίδη. Πυρήνας του έργου είναι η απόλαυση της ανάγνωσης και βασικό του όχημα η διακειμενικότητα. Ο Αναγνώστης και η Αναγνώστρια αναδεικνύονται σε βασικούς πρωταγωνιστές, γεγονός που αντικατοπτρίζει τη μετατόπιση του ενδιαφέροντος της αφηγηματολογίας, κατά την περίοδο συγγραφής του έργου, από την προθετικότητα στην πρόσληψη.
Και πράγματι, το βιβλίο είναι γραμμένο με τρόπο που χαϊδεύει τρυφερά το ναρκισσισμό του αναγνώστη και αυξάνει το βαθμό συνενοχής του στην πράξη της συγγραφής. Πρόκειται για αφηγηματική οδύσσεια που συντίθεται από δέκα  εναρκτήρια κεφάλαια ετερόκλητων ιστοριών που δεν τελειώνουν ποτέ και αποτελούν την πρώτη ύλη μιας ερωτικής περιπέτειας, αλλά και την ίδια την ουσία της αναγνωστικής ερωτικής περιπέτειας. Μια ματιά στους τίτλους των κεφαλαίων δίνει την εντύπωση μιας ακόμα αφήγησης εντός της αφήγησης: Αν μια νύχτα του χειμώνα ένας ταξιδιώτης/ Έξω από τον οικισμό του Μάλμπορκ/ Σκύβοντας στην άκρη της απόκρημνης πλαγιάς/ Χωρίς το φόβο του ανέμου και του ιλίγγου/ Κοιτάζει χαμηλά εκεί όπου οι σκιές πυκνώνουν/ Σ’ ένα δίκτυο γραμμών που τέμνονται/ Πάνω σ’ ένα χαλί από φύλλα που φωτίζονται από το φεγγάρι/ Γύρω από ένα άδειο χαντάκι/ Ποια ιστορία εκεί κάτω περιμένει ένα τέλος;
Με τον τρόπο αυτό, ο συγγραφέας, φιλοτεχνώντας σε κάθε κεφάλαιο μια εντυπωσιακή μικρογραφία ενός διαφορετικού υφολογικά μυθιστορήματος, κατορθώνει να δημιουργήσει ένα στέρεο και συμπαγές ενιαίο μυθιστόρημα με τη μέθοδο της επικόλλησης, κατασκευάζοντας ένα δαιδαλώδη λαβύρινθο, χωρίς ωστόσο να αποθαρρύνει τον αναγνώστη να αναζητήσει την έξοδο· αντιθέτως, η διαρκής αίσθηση εκκρεμότητας και αναμονής, αλλά κυρίως η αναγνώριση του ίδιου του του εαυτού μέσα στις σελίδες του βιβλίου λειτουργούν προτρεπτικά ούτως ώστε να συνεχίσει την ανάγνωση μέχρι το τέλος.

Στέλλα Πεκιαρίδη

Βαλέριο Μάσιμο Μανφρέντι
Οι τελευταίες ημέρες του Καίσαρα
Μτφ. Άμπυ Ραΐκου
Ψυχογιός, 2009

Ο διάσημος συγγραφέας ιστορικών μυθιστορημάτων, επιστρέφει με ένα βιβλίο γεμάτο ένταση. «Οι τελευταίες μέρες του Καίσαρα» περιγράφουν τις τελευταίες στιγμές τόσο του Καίσαρα, όσο και εκείνων που συνωμότησαν για τη δολοφονία του.
Ακολουθώντας τον γνώριμο τρόπο γραφής του, δηλαδή γρήγορη αφήγηση και σκηνές αγωνίες, δημιουργεί για ακόμα μία φορά ένα εξαιρετικό σκηνικό που μας παρασέρνει στην ιστορία της ρωμαϊκής αρχαιότητας. Ο κινηματογραφικός τρόπος γραφής του κάνει πιο ζωντανές τις εικόνες που περιγράφει και μας βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα το κλίμα της εποχής.
Ιστορικά και φανταστικά πρόσωπα, μπλέκονται σε μία συνωμοσία, μία από τις μεγαλύτερες που γνώρισε η Ιστορία. Ο Μανφρέντι καταφέρνει να μας δείξει ένα άλλο πρόσωπο του Ιούλιου Καίσαρα, πιο ανθρώπινο και ευάλωτο από εκείνο που οι περισσότεροι έχουν στο μυαλό τους. Σημαντικό στοιχείο του βιβλίου, είναι το γεγονός ότι οι πρωταγωνιστικοί ρόλοι ανήκουν κατά βάση σε είτε σε αυτούς που προσπαθούν να ανακαλύψουν τη συνωμοσία είτε στους συνωμότες. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να κατανοήσουμε τη διαφορετικότητα των απόψεων για το πρόσωπο του Καίσαρα, αφού οι πρώτοι τον θεωρούν σωτήρα και βλέπουν σε αυτόν ένα καλό ηγέτη, ενώ οι δεύτεροι βλέπουν σε αυτόν, απλά έναν τύραννο.
«Οι τελευταίες μέρες του Καίσαρα» είναι ένα βιβλίο που οι φίλοι του ιστορικού μυθιστορήματος, και όχι μόνο, θα απολαύσουν.

Μαρία Γεωργοπούλου

Η ένδοξη παραίτηση της Ρόζα Λέιν
Τζοάνα Καβένα
Μετάφραση: Αργυρώ Μαντόγλου
Μεταίχμιο, 2009

Η Ρόζα Λέιν είναι μία τριανταπεντάχρονη επιτυχημένη δημοσιογράφος. Ένα πρωινό σαν όλα τα άλλα αποφασίζει να παραιτηθεί από τη δουλειά της. Με όλο τον οικογενειακό και κοινωνικό της περίγυρο να τάσσεται στο αντίθετο στρατόπεδο και να προσπαθεί να τη συνετίσει, ξεκινάει τη δική της σταυροφορία σε αναζήτηση της αλήθειας. Στην πραγματικότητα η Ρόζα είναι μία γυναίκα που βιώνει ένα προσωπικό αδιέξοδο και πενθεί. Πενθεί το θάνατο της μητέρας της, το γεγονός ότι ο πατέρας της κατάφερε να συνεχίσει τη ζωή του, τη χαμένη της νιότη και το χαμένο της έρωτα. Έχει καταθλιπτικές τάσεις και εμμονές που τείνουν να είναι τόσο ενοχλητικές όσο και γοητευτικές, οδηγεί τη σκέψη της σε λαβύρινθους χωρίς εμφανή τη φωτεινή επιγραφή της εξόδου ασφαλείας, κάνει συνεχώς λίστες με πράγματα που πρέπει να φέρει σε πέρας και γράφει αμέτρητες επιστολές σε φίλους, οικογένεια και πιθανούς εργοδότες που καταλήγουν συνήθως στο καλάθι των αχρήστων.
Η Τζοάνα Καβένα δεν πλάθει απλά ένα πολύ δυνατό και ολοκληρωμένο χαρακτήρα αλλά κάνει έμπρακτα μαθήματα κατ’ οίκων για το πώς γίνεται ένας ήρωας, η Ρόζα, να ξεπεράσει τα στενά όρια του χαρτιού και αντί να είναι φυλακισμένη ανάμεσα από τις λέξεις να κάθεται ολοζώντανη στην πολυθρόνα δίπλα σου με ένα ποτήρι κρασί στο χέρι, συζητώντας όλα αυτά τα θέματα που την απασχολούν. Και την απασχολούν πολλά. Οι σκέψεις της και οι πράξεις της δεν θα σε βρούνε πάντα σύμφωνο αλλά αν μην τι άλλο δεν θα σε αφήσουν αδιάφορο μιας και η συγγραφέας μέσα από τις σελίδες του πρώτου της μυθιστορήματος θέτει ένα ισχυρό προβληματισμό πάνω στο σύγχρονο τρόπο ζωής και ένα σωρό καίρια ερωτήματα που έχουν να κάνουν με τις ανθρώπινες σχέσεις, τους κοινωνικούς συμβιβασμούς, την εκπλήρωση των προσδοκιών των άλλων μάλλον παρά του ίδιου μας του εαυτού, την ανοχή καταστάσεων που καταστρατηγούν την προσωπικότητά μας και κατατάσσουν τους ανθρώπους σε φυσιολογικούς και προβληματικούς.
Η Ρόζα Λέιν αποφάσισε εκείνο το ωραίο πρωινό να παλέψει ταυτόχρονα με όλους αυτούς τους δαίμονες και αυτή είναι μία μάχη από την οποία δύσκολα βγαίνει κανείς ακέραιος.

Δέσποινα Παναγιωτοπούλου

David Leavitt
O υπάλληλος από την Ινδία
Μτφ.: Ανδρέας Μιχαηλίδης
Πόλις, 2009

Μια ανεπάντεχη έκπληξη από τον περήφανα αυτοαποκαλούμενο gay συγγραφέα. Ένα ιστορικό μαθηματικό μυθιστόρημα είναι κάτι που δε θα περίμενε κανείς από τον ταλαντούχο Βρετανό μιας και το θέμα είναι τουλάχιστον ξένο με ότι είχε ασχοληθεί στις μέχρι τώρα δουλειές του.
Παίρνοντας λοιπόν αληθινούς ήρωες, τοποθετώντας τους σωστά στο χώρο και το χρόνο, ο Leavitt περιγράφει μια συνάντηση που όντως έγινε και άλλαξε το ρου της επιστήμης των μαθηματικών, και το μόνο που του μένει είναι να χτίσει μαεστρικά τη μυθοπλασία.
Η μαγεία του μυθιστορήματος είναι ότι μπορεί να μιλήσει για μαθηματικά ακόμα και στον πιο αδαή, χωρίς να χάσει στιγμή τη λογοτεχνική του ταυτότητα.

Ας πούμε και λίγα λόγια όμως για την πλοκή. Βρισκόμαστε στο 1913 στο Κέιμπριτζ, όπου ο φημισμένος(στα 37 του μόλις χρόνια) μαθηματικός Χάρντι, λαμβάνει μια επιστολή από τον Ινδό υπάλληλο Σρινιβάσα Ραμάνουντζαν ο οποίος βρίσκεται αντιμέτωπος με την πρόκληση του να λύσει ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα μαθηματικών . Ο Hardy αντιλαμβάνεται πως αυτός ο κουρελής, αυτοδίδακτος στα μαθηματικά Ινδός, ο οποίος επικοινώνησε μαζί του είναι κάτι το ξεχωριστό και βρίσκει τρόπο να τον φέρει στο Κέιμπριτζ παρά τη χλεύη της υπόλοιπης ακαδημαϊκής κοινότητας. Εκεί με πρωταγωνιστές του δύο άντρες, αλλά και πολλούς άλλους χαρακτήρες, οι οποίοι απογειώνουν την πλοκή, σα γρανάζια σε μια καλοκουρδισμένη μηχανή, στήνεται μια περίεργη και συνάμα δραματική ιστορία.
Τα υπόλοιπα είναι για σας να τα ανακαλύψετε σε ένα ταξίδι που διαρκεί 660 σελίδες και μέσα στις οποίες θέτονται πολλά ερωτήματα τις απαντήσεις στα οποία ο καθένας καλείται να τις δώσει μόνος του. O Leavitt δεν δίνει μασημένη τροφή μιας οι ήρωες του είναι περίπλοκοι σαν ιδιοφυίες και απλοί σαν άνθρωποι. Ή μήπως το αντίθετο;

Δημήτρης Γκιούλος

Pierre Assouline
Το πορτρέτο
Μτφ.: Μαρία Γαβαλά
Πόλις, 2009

O Πιέρ Ασουλίν, γνωστός κυρίως για το «Ξενοδοχείο Λουτέτια», κριτικός τέχνης και ιστορικός, αρέσκεται να γράφει βιβλία που στηρίζονται σε ιστορικές πηγές και είναι κάτι ανάμεσα σε βιογραφίες και μυθιστορήματα. Έτσι και στο «Πορτρέτο», μας ιστορεί το βίο και την πολιτεία της οικογένειας Ρότσιλντ, δίνοντας φωνή στο πορτρέτο που φιλοτέχνησε ο Ενγκρ το 1848 της βαρόνης Μπέτι ντε Ρότσιλντ. Το πορτρέτο μας αφηγείται τη χλιδή, τα σπίτια, τα χαλιά, τα έπιπλα και τις χοροεσπερίδες της Γαλλικής αριστοκρατίας του 19ου αιώνα μέχρι και την κλοπή του πίνακα από τους Ναζί.
Το βιβλίο είναι εξαιρετικά βαρετό, το ύφος του συγγραφέα σε στιγμές μοιάζει πιο σνομπ κι από την ίδια τη Μπέτι Ρότσιλντ, και το μοναδικό εύρημα, το «ομιλούν πορτρέτο», εξαντλείται νωρίς χωρίς να μπορεί να φέρει τη λογοτεχνική άνοιξη. Ειδικά δε στην περιγραφή των θηριωδιών των Ναζί στα έργα τέχνης, είναι εξόχως εκνευριστικό. Όταν τίθεται θέμα απώλειας τόσων ανθρώπινων ζωών, αναγκαστικά η τύχη του πορτρέτου της Ρότσιλντ πρέπει να μπαίνει σε δεύτερη μοίρα.

Κατερίνα Μαλακατέ

Donald Westlake
Αντίο Σεχραζάντ
Μτφ.: Σταύρος Παπασταύρου.
Άγρα 2009

Ένα απρόσμενο αριστούργημα από τη γνωστή «σκοτεινή» σειρά του πιο απρόβλεπτου ελληνικού εκδοτικού οίκου. Ο Έντουιν Τόπλις, κατά συρροή συγγραφέας πορνό μυθιστορημάτων, ξεμένει ξαφνικά από έμπνευση και όντας σε απόγνωση αρχίζει να μετατρέπει την πορνογραφική μανιέρα του σε έναν ανελέητο εσωτερικό διάλογο, όπου θα βρεθεί αντιμέτωπος με την παράνοια της ύπαρξης και της δημιουργίας. Ο Westlake, άγνωστος μέχρι χθες στα ελληνικά γράμματα, αν και η εργογραφία του αριθμεί πάνω από 100 τίτλους, έρχεται με ένα ξεχασμένο βιβλίο-φετίχ να παραδώσει μαθήματα ύφους και ταυτόχρονα υπερβολής και να μας οδηγήσει στα ημιφωτισμένα μονοπάτια ενός εγκληματικού μυαλού. Και κάπου εδώ, ίσως, το μυστήριο της ένταξης ενός τέτοιου βιβλίου στην policiere/criminelle σειρά των εκδόσεων Άγρα συναντά τη λύση του, φανερώνοντας την ευθραυστότητα του ορίου που χωρίζει την κρίση από την παράκρουση. Το «Αντίος Σεχραζάντ» αποτελεί ένα γνήσια ψυχαγωγικό μυθιστόρημα, όπου οι δύο δημιουργοί –ο πραγματικός και ο χάρτινος ήρωας του- κατορθώνουν να στοιχειώσουν τα όνειρα τόσο των φιλόδοξων αναγνωστών όσο και των επίδοξων συγγραφέων. Ο Τόπλις, μάλιστα, στο βιβλίο-μέσα-στο-βιβλίο, που πασχίζει να δημιουργήσει, επιλέγει ως τίτλο το… «Αντίος Παλιογαμιόλη» -όπου ο παλιογαμιόλης θα μπορούσε να είναι ο καθένας, ο εκδότης του, ο αντζέντης του, ο αναγνώστης… (μήπως εγώ;)- για να υποστεί στη συνέχεια την αναμενόμενη λογοκρισία. Story of his life για τον μοιραίο ήρωα, του οποίου η ζωή δεν είναι παρά μια αέναη διαδοχή λογοκρισιών και αυτολογοκρισιών. Ο ήρωας του Westlake μοιάζει να συνθέτει μια απελπιστική -μα ελάχιστα σοβαρή- κατάσταση, ένα δράμα που θα τον οδηγήσει με μαθηματική ακρίβεια στο να βρεθεί εμπλεκόμενος σε ένα ερωτικό έγκλημα, μόνο και μόνο για να διασκεδάσει με τους ήρωες του. Δεν πρόκειται, άλλωστε, περί τυπογραφικού λάθους το ότι τα επτά πρώτα κεφάλαια φέρουν τον ίδιο αριθμό (1) υπονοώντας, ίσως, τη ματαιότητα της διαρκούς επανεκκίνησης σε ένα εκ των προτέρων χαμένο παιχνίδι.

Γιάννης Αντάμης

Ανν Ενράιτ
Η συγκέντρωση (Μτφ.: Αύγουστος Κορτώ)
Καστανιώτης, 2007

Μια δυσλειτουργική οικογένεια, η απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου, το Δουβλίνο του χθες και του σήμερα. Η πένα της Ανν Ένραιτ ακολουθώντας την παράδοση των μεγάλων Ιρλανδών λογοτεχνών περιγράφει με χειρουργική ακρίβεια σκέψεις και συναισθήματα που σοκάρουν ακριβώς επειδή είναι τόσο αληθινά. Αν προσθέσουμε σε αυτό τον γεμάτο μαεστρία τρόπο γραφής της, μπορούμε να μιλάμε για ένα από τα καλύτερα μυθιστορήματα του 2007.

Μαρία Παπαδημητρίου

Joseph Roth
Το εμβατήριο του Ραντέτσκυ
(Mτφ.: Μαρία Αγγελίδου)
Άγρα, 2009

Εβραίος, γεννημένος το 1894 σε ένα χωριό της Γαλικίας, μιας πυκνοκατοικημένης περιοχής που είχε προσαρτηθεί από την Αυστριακή Αυτοκρατορία το 1772, και σήμερα ανήκει στην Ουκρανία, ο Γιόζεφ Ρότ, πρόλαβε στη σύντομη ζωή του να ζήσει τον Πρώτο Παγκόσμιο πόλεμο, τη διάλυση της Αυστροουγγαρίας και την άνοδο του ναζισμού, προτού σβήσει σε ηλικία 44 ετών έχοντας απελπισμένα περιπλανηθεί στην Κεντρική Ευρώπη.
Ο Ροτ θ’ αναγνωρίσει στη γήινη, σλαβικής καταγωγής μητρική φιγούρα, μια δύναμη μπολιασμένη με τη δυστυχία και τη θλίψη που το τραγούδι προσπαθεί να ξορκίσει και θα γράψει το κορυφαίο έργο του, με σκοπό να αποθανατίσει έναν κόσμο ολότελα ξένο στους περισσότερους από μας, αυτόν της μοναρχίας των Αψβούργων, στον οποίο ο συγγραφέας αναζητά κάτι το πατρικό.
«Αγαπούσα αυτή την πατρίδα», θα προσθέσει σ’ έναν πρόλογο του «Εμβατηρίου του Ραντέτσκυ», εκείνος ο πλάνης, εξόριστος ακόμα και μέσα στον ίδιο του τον εαυτό, που δήλωνε άνθρωπος της μεσογείου, ουμανιστής, καθολικός, αναγεννησιακός, μόνο επειδή γνωρίζοντας μες την αλκοολική του παραφορά πως αυτή έχει πεθάνει οριστικά.
Γι’ αυτό, ο Ροτ δεν συνθέτει μια απλή ελεγεία της αυτοκρατορίας των Αψβούργων, δεν φαίνεται να νοσταλγεί απλά ένα παρελθόν όπου μπορούσε να βρει καταφύγιο η βασανιστική αναζήτησή του, η προοπτική ενός ανέστιου μέλλοντος. Μέσω της σκιαγράφησης των χαρακτηριστικών μιας εποχής που φθίνει, αναφέρεται σε μια μεταιχμιακή πραγματικότητα, σ’ έναν συνοριακό κόσμο. Αν οι αρχές και οι αξίες της αυτοκρατορίας μπορούσαν ν’ αναπαρασταθούν μ’ ένα χρώμα ή να παραλληλιστούν με την λάμψη του Μεγαλόσταυρου της Μαρίας Θηρεσίας στο στήθος του πρώτου ήρωά του, τότε το μυθιστόρημα του Ροτ αφορά αυτή τη διαρκή αλλοίωση του χρώματος, τη φθίνουσα λάμψη του αυτοκρατορικού άστρου.
Κι αυτή η συνεχής αποδόμηση του κόσμου της αυτοκρατορίας, αναπαρίσταται με τρόπο αβίαστο και φυσικό μέσα από την πορεία της ζωής της οικογένειας Τρόττα. Απλός ανθυπολοχαγός, ο Γιόζεφ Τρόττα αναπάντεχα θ’ αποκτήσει τίτλους τιμής έχοντας σώσει τη ζωή του Αυτοκράτορα Φραγκίσκου Ιωσήφ Α στη μάχη του Σολφερίνο. Ο γιος του θα γίνει ανώτερος κρατικός υπάλληλος, ενώ στο πρόσωπο του εγγονού του θ’ αποτυπωθεί ο βασικός ήρωας που θα ταυτιστεί με τη μοίρα της γενιάς του.
Ταλαντευόμενοι ανάμεσα στο μεγαλείο και την  κατάρρευση, στο ζωντανό και το νεκρό, το κίβδηλο και το αυθεντικό, ο Ροτ καταφέρνει να εμφυσήσει στους ήρωές του την πνοή της ζωής, μεταγγίζοντάς τους στο αίμα το δηλητήριο του θανάτου. Αυτή η μεγάλη φτερούγα του τέλους, σκιάζει όλες τις σκηνές της εξέλιξης του έργου, οι περισσότερες απ’ τις οποίες, επειδή ακριβώς παρουσιάζονται δραματοποιημένες, υποκρύπτουν στρώματα βαθύτερης συνειδητοποίησης της ανθρώπινης κατάστασης μέσα στην υποφώσκουσα συγκινησιακή τους φόρτιση.
Το εμβατήριο μπορεί να παραμένει αναλλοίωτο, χάνοντας ωστόσο διαρκώς το νόημα του μεταλλάσσεται στο αποχαιρετιστήριο τραγούδι ενός κόσμου που οδηγείται ανεπίστρεπτα προς τον αφανισμό. Γίνεται το θλιμμένο άκουσμα, η μυστική προαναγγελία της πτώσης που οδηγεί τα βήματα του βασικού ήρωα ως το τέλος, στο πεδίο της μάχης ή στη στιγμή που το σαρωτικό κύμα του χρόνου που έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί τα συντρίβει όλα, για να γεννηθεί μέσα απ’ τη στάχτη του παλιού το καινούργιο, σαρκάζοντας την ανθρώπινη αγωνία για μια κάποια πλασματική βεβαιότητα όταν αυτή εκφράζεται μόνο μέσα από απόλυτες, ιεραρχικές αξίες και αστραφτερά ιδανικά.

Αλέξης Καυγάς

Kate Moss
Κρύπτη
(μτφ.: Φίλιππος Χρυσόπουλος)
Κέδρος, 2009

Μετά την επιτυχία που σημείωσε ο Λαβύρινθος, η συγγραφέας επιστρέφει με μια ακόμη ιστορία, με έντονα τα στοιχεία μιας εμμονής για εκδίκηση και ενός αρρωστημένου πάθους.
Μια τράπουλα Ταρώ, παρασέρνει αυτούς που την αναζητούν σε μια έντονη και τρομαχτική ιστορία. Ακόμα και όταν είναι κρυμμένη από τον κόσμο η αναζήτησή της προκαλεί προβλήματα στους εμπλεκόμενους. Και αυτό γιατί είναι κάτι παραπάνω από μία τράπουλα.
Η Kate Moss, με το νέο της βιβλίο που κινείται στο γνώριμο μοτίβο της, μας ταξιδεύει στη Γαλλία δύο εποχών και συγκεκριμένα στην περιοχή του Παρισιού και της Καρκασόν. Ο τρόπος γραφής της καταφέρνει να παρασύρει τους αναγνώστες, αφού οι λεπτομέρειες στις περιγραφές της γίνονται με τέτοιο τρόπο που είναι αδύνατο να μην αφεθούν στην ιστορία.
Τρομαχτικό και ατμοσφαιρικό το μυθιστόρημα που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος θα συναρπάσει και θα μαγέψει τους λάτρεις του είδους αφού υπόσχεται δυνατές στιγμές.

Μαρία Γεωργοπούλου

Melanie Wallace
Χειμώνας
(μτφ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης)
Πόλις, 2009

Αν και ο πρωτότυπος τίτλος του βιβλίου είναι ‘’Η οικονόμος’’, αυτός που τελικά επιλέχθηκε για την ελληνική του έκδοση αντανακλά πολύ καλύτερα το περιεχόμενό του – και, κυρίως, την αίσθηση που σου προκαλεί.
Μέσα σε ένα εφιαλτικό, αλλά και εξαιρετικά όμορφο ώρες-ώρες τοπίο βυθισμένο στο χιόνι, κάπου στην Αμερική στα τέλη της δεκαετίας του ’70, ένα μοναχικό κορίτσι περιπλανιέται με τον σκύλο της, προσπαθώντας να συνδεθεί με την προγονική της ιστορία. Όταν συναντά ένα παράξενο και θυμωμένο αγόρι δεμένο σ’ ένα δέντρο, το απαλλάσσει από τα δεσμά του χωρίς δεύτερη σκέψη, μόνο και μόνο για να υποστεί στη συνέχεια τις συνέπειες αυτής της της πράξης. Το αγόρι θα αρχίσει να την ακολουθεί από απόσταση και οι τρεις τους – η κοπέλα, ο μικρός και ο σκύλος – θα μπλεχτούν σε μια ιστορία οργής, τρέλας και εκδίκησης, παρασύροντας μαζί τους και αρκετά ακόμα άτομα, που βρίσκονται στο δρόμο τους τυχαία ή εκούσια.
Όλα τα πρόσωπα του βιβλίου προσπαθούν στην ουσία να ξεφύγουν από κάτι – από ένα λουρί, από το θάνατο, από το παρελθόν, από τον έρωτα ή τον πόνο. Ωστόσο, μέσα σε ένα τόσο σκληρό και αφιλόξενο τοπίο, η αναζήτηση για μια καλύτερη ζωή αποδεικνύεται για όλους μάταιη. Το τέλος του βιβλίου, σαγηνευτικά όμορφο αλλά και απόλυτα απαισιόδοξο, θα φανερώσει μονάχα ένα νικητή, που θα καταφέρει μεν να επιβιώσει, θα βυθιστεί δε για πάντα στην παγωνιά της ψυχής του.
Η αφήγηση είναι υπερβολικά περιγραφική, με μεγάλες προτάσεις και λέξεις πολύ λόγιες, που κάποιες φορές ευχαριστούν, αλλά κάποιες άλλες κουράζουν και αποπροσανατολίζουν τον αναγνώστη. Οι ήρωες μοιάζουν συχνά μετέωροι, οι πράξεις τους δε δικαιολογούνται πάντα και τα εσωτερικά τους κίνητρα παραμένουν σκοτεινά. Το τοπίο και η εποχή – ο Χειμώνας – αναδεικνύονται διαρκώς με κάθε τρόπο, έτσι ώστε ο αναγνώστης να μην έχει στιγμή αμφιβολία σχετικά με το ποιος είναι ο αληθινός πρωταγωνιστής του βιβλίου. Ολοκληρώνοντας την ανάγνωσή του, νιώθεις ελαφρά ενοχλημένος, θλιμμένος και παγωμένος μέσα σου : κάπως σα να φύσηξε ξαφνικά και μια ριπή κρύου αέρα να μπήκε στο δωμάτιό σου, ανακατεύοντας τα χαρτιά σου.

Μαρία Τσουκανά

David McNeil
Angie ή το δωδεκάμετρο ενός μπλουζ
(Μτφ.: Αλίκη Πιστεύου)
Πάπυρος, 2009

Ένα ταξίδι στις αρχές της δεκαετίας του ’60 μέσα από τα μάτια ενός άνεργου μουσικού της κάντρι που εγκαταλείπει το Παρίσι αποφασίζοντας να αναζητήσει την τύχη του και καταλήγει μέσω μιας αναπάντεχης συγκυρίας να γίνει road manager του διάσημου μπλουζίστα Μέμφις Σλιμ. Πρόσωπο που δρα καταλυτικά σε όλη την αφήγηση, η Άντζι, το πανέμορφο κορίτσι για χάρη  του οποίου ο αφηγητής οργώνει τη βορειοδυτική Ευρώπη, ένα κορίτσι  από αυτά που εμπνέουν μουσικούς να γράψουν τραγούδια.
Ο συγγραφέας, μουσικός και ο ίδιος, πετυχαίνει να ανασυστήσει με ιδιαίτερη ζωντάνια και χιουμοριστική διάθεση την ατμόσφαιρα της εποχής δημιουργώντας ένα γοητευτικό μυθοπλαστικό περιβάλλον με τζαζ, μπλουζ και ροκ μελωδίες, οδηγώντας τον αναγνώστη να βυθιστεί στην  καθημερινότητα της μουσικής περιοδείας, των ζωντανών εμφανίσεων, των ναρκωτικών, των πάρτι και της ελευθεριότητας του ’60. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι ο αφηγηματικός ιστός υφαίνεται με πρώτη ύλη πραγματικά πρόσωπα καθώς και γνωστά περιστατικά από την ιστορία της μουσικής και της τέχνης γενικότερα. Γουίλι Ντίξον, Τζον Λι Χούκερ, Μάριαν Φέιθφουλ, Τομ Τζόουνς, Γιόκο Όνο, Φράνσις Μπέικον είναι ορισμένα μόνο από τα ονόματα που βρίσκει κανείς στις σελίδες του βιβλίου όπου οι Μπιτλς είναι ακόμη κάποιοι νεαροί από το Λίβερπουλ και η παρέα του Μικ Τζάγκερ όλοι τους συμπαθητικά παιδιά εκτός από έναν τύπο ονόματι Μπράιαν. Στιγμιότυπα όπως έχουν περιγραφεί από την ειδησεογραφία της εποχής -όπως ένα ολόκληρο κεφάλαιο αφιερωμένο στις συμπλοκές του Μπράιτον ανάμεσα σε μοντς και ρόκερς- ή στοιχεία δισκογραφίας συμβάλλουν ώστε  το αφήγημα να προσλάβει ταυτόχρονα τεκμηριωτικό χαρακτήρα.
Το βιβλίο του McNeil συγκαταλέγεται στα αναγνώσματα που απευθύνονται σε μουσικόφιλους και ο βαθμός εξοικείωσης του κάθε αναγνώστη με τις μουσικές υποκουλτούρες της εποχής είναι που θα καθορίσει σημαντικά το βαθμό εμπλοκής του στην περιπέτεια της αφήγησης και την ανακάλυψη των σχέσεων διακειμενικότητας με τραγούδια, συγκροτήματα και ταινίες. Στο σημείο αυτό –και ενδεχομένως λόγω προσωπικής επαγγελματικής διαστροφής- θα ήθελα να επισημάνω ότι η επιμέλεια ενός βιβλίου σχετικής θεματολογίας επιβάλλεται να είναι προσεγμένη όσον αφορά την απόδοση της μουσικής ορολογίας και τη σαφή επιλογή ποιων στοιχείων θα μεταγραφούν στα ελληνικά ή όχι. Από τη μια πλευρά, ο όρος rocker πρέπει να αποδοθεί διαφορετικά κάθε φορά, ανάλογα με τα συμφραζόμενα στα οποία εντάσσεται, δεδομένου ότι σε ορισμένα σημεία πρόκειται για ιδιαίτερη «φυλή» της μουσικής κοινότητας εκείνης της εποχής και όχι για τον οπαδό της ευρέως αποκαλούμενης ροκ μουσικής, κοινώς ροκά. Από την άλλη πλευρά, συναντάμε πολλές επεξηγηματικές σημειώσεις, μεταξύ άλλων και αποδόσεις στίχων τραγουδιών, ωστόσο ολόκληρες στιχομυθίες στα αγγλικά παραμένουν αμετάφραστες. Με λίγη περισσότερη προσοχή τέτοιου είδους βιβλία μπορούν να γίνουν λιγότερο ερμητικά για τους αναγνώστες.

Στέλλα Πεκιαρίδη

Μπέρναρντ Κόρνγουελ
Οι άρχοντες του Βορρά
Μτφ. Νικόλαος Γ. Παπαδάκης
Ψυχογιός, 2009

Μετά το Τελευταίο Βασίλειο και τον Χλομό Καβαλάρη, οι Άρχοντες του Βορρά του Μπέρναρντ Κόρνγουελ, έρχονται να βάλουν ένα ακόμη λιθαράκι στη σειρά Σαξονικά Χρονικά. Με πρωταγωνιστή τον Σάξονα πολεμιστή Ούντρεντ, τον οποίο έχουμε γνωρίσει στα προηγούμενα βιβλία, μεταφερόμαστε στη Μεγάλη Βρετανία του 9ου αιώνα, μια εποχή που οι Σάξονες συγκρούονται με τους Βίκινγκς για την κυριαρχία.
Ο γνωστός συγγραφέας ιστορικών μυθιστορημάτων καταφέρνει να δημιουργήσει ένα έργο που μας εισάγει σε μια δύσκολη και σκοτεινή εποχή, στην οποία πέρα από τους λαούς συγκρούονται και οι θρησκείες. Οι παγανιστές και οι χριστιανοί προσπαθούν να επιβιώσουν από τους πολέμους που ταλανίζουν τη Νορθουμβρία. Στο χάος που επικρατεί θα υπάρξουν παράξενες συμμαχίες και χρέη που πρέπει να ξεπληρωθούν και που θα γεμίσουν με αίμα τη γη του Βορρά.
Σπουδαίες περιγραφές για μια άγνωστη, σχεδόν, εποχή και λεπτομέρειες που βοηθούν τον αναγνώστη να γίνει ένα με την ιστορία, είναι τα κύρια χαρακτηριστικά του βιβλίου που θα προσφέρει δυνατές συγκινήσεις στους λάτρεις του ιστορικού μυθιστορήματος. Ο Μπέρναρντ Κόρνγουελ δίνει ζωή σε μια εποχή που οι όρκοι, ο πόλεμος και το πάθος είναι τα πιο σημαντικά πράγματα στη ζωή των πολεμιστών.

Μαρία Γεωργοπούλου

Αντόνι Κάζας Ρος
Το θεώρημα του Αλμοδόβαρ
(Μτφ.: Σοφία Διονυσοπούλου)
Ελληνικά Γράμματα, 2009

Στον Αντόνι αρέσουν οι αυτοβιογραφίες. Δηλώνει πως δεν του έχει ξεφύγει κανένα κείμενο του είδους και πως αποτελούν σημαντικό κομμάτι της βιβλιοθήκης του. Ξεκινά λοιπόν, δεκαπέντε χρόνια μετά από ένα αυτοκινητιστικό δυστύχημα που του κόστισε την φρικτή παραμόρφωση του προσώπου του, να γράψει τη δική του.
Ο ήρωας δεν είναι άλλος από τον ίδιο το Αντόνι Κάζας Ρος. Τα δύο πρόσωπα ταυτίζονται. Πρόκειται για μία ιδιόμορφη αυτοβιογραφία όπου ο μύθος και η πραγματικότητα μπερδεύονται και αλληλοσυμπληρώνονται με τέτοια μαεστρία που μετά από λίγες σελίδες παρατάς την μάταιη προσπάθεια να διακρίνεις τι είναι αληθινό και τι όχι και απλά απολαμβάνεις την αφήγηση. Αυτό είναι και το ζητούμενο άλλωστε.
Το ‘Θεώρημα του Αλμοδόβαρ’ είναι το πρώτο βιβλίο του Αντόνι Κάζας Ρος και ξεχειλίζει από υπέροχες σκέψεις, βαθιά ανθρώπινους προβληματισμούς, στοχασμούς που κρύβουν πόνο και σοφία. Με γλώσσα ώριμη, ειλικρινή χωρίς περιστροφές και ιδιαίτερα περιεκτική δημιουργεί ένα άμετρο ποίημα που σε παρασέρνει σε μία εκ βαθέων κατάθεση ψυχής του ήρωα, του συγγραφέα, του καθένα που θα πιάσει στα χέρια του αυτό το βιβλίο. Και τα καταφέρνει όλα αυτά μέσα σε μόλις διακόσιες σελίδες.
Ο Κάζας Ρος έχει πάρει φόρα, δηλώνει πώς δεν θα σταματήσει εδώ, χαρακτηρίζει το βιβλίο αυτό σαν πρελούδιο της επερχόμενης δουλειάς του ‘Τα χρονικά της τελευταίας επανάστασης’. Οπότε και εμείς δεν έχουμε παρά να περιμένουμε ελπίζοντας σε μία αντάξια συνέχεια.

Δέσποινα Παναγιωτοπούλου

Dan Brown
Το Χαμένο Σύμβολο
(Μτφ. Χρήστος Καψάλης)
Λιβάνης, 2009

Τοποθετημένο στην πρωτεύουσα των Ηνωμένων Πολιτειών, το καινούργιο βιβλίο του Dan Brown, ακολουθεί την επιτυχημένη συνταγή των προηγούμενων μυθιστορημάτων του συγγραφέα.
Μασονικοί μύθοι και σύμβολα, ιστορία, μυστικοί κώδικες και τέχνη, είναι τα απαραίτητα συστατικά για ένα καταιγιστικό μυθιστόρημα που θα συναρπάσει τους αναγνώστες του είδους, με πρωταγωνιστή τον γνώριμο ήρωα, Ρόμπερτ Λάνγκντον, καθηγητή συμβολογίας του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ.
Οι πολύ καλές περιγραφές σε συνδυασμό με την προσιτή γλώσσα του συγγραφέα, βοηθούν το αναγνωστικό κοινό να παρασυρθεί από την πλοκή, αφού η αγωνία παραμένει μέχρι το τέλος εξαιτίας των αγαπημένων ανατροπών του Dan Brown, όπως παρατηρήσαμε τόσο στον Κώδικα Ντα Βίντσι, όσο και στο Illuminati.
Το Χαμένο Σύμβολο, είναι ένα έντονο μυθιστόρημα και ο πρωταγωνιστής βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα κίνδυνο που δε μπορούσε να φανταστεί ούτε στο χειρότερο εφιάλτη του και, ταυτόχρονα, καλείται να ερμηνεύσει ιστορίες και σύμβολα που ακόμα και ίδιος θεωρούσε ότι άνηκαν στη σφαίρα της φαντασίας.

Μαρία Γεωργοπούλου

Ορχάν Παμούκ
Το σπίτι της σιωπής
(μτφ. Παναγιώτης Αμπατζής)
Ωκεανίδα, 2008

Το σπίτι της σιωπής» είναι ένα μυθιστόρημα που πραγματικά αξίζει να το διαβάσει κανείς. Ο Τούρκος συγγραφέας Ορχάν Παμούκ μας δίνει εδώ μια εξαιρετική ηθογραφία της Τουρκίας που αλλάζει, αλλά ταυτόχρονα μένει ίδια, μια τοιχογραφία δυο κόσμων που συγκρούονται, της θρησκόληπτης Ανατολής και της κακοχωνεμένη Δύσης.
Η γιαγιά, προσκολλημένη στα πρέπει και τα μη των δικών της παππούδων, μένει σε ένα σχεδόν ερειπωμένο σπίτι με υπηρέτη ένα νάνο που τον μισεί και τη μισεί, είναι μια γυναίκα που δεν μπορεί να αγαπήσει κανέναν, ούτε τον εαυτό της, που δε βρίσκει ποτέ λίγη χαρά κι έρχεται σε τρανταχτή αντίθεση με τα εγγόνια της που την επισκέπτονται από υποχρέωση. Αυτοί, ένας καθηγητής ιστορίας, χοντρός και μέθυσος που τον έχει παρατήσει η γυναίκα του, μια νεαρή γυναίκα που διαβάζει την κομμουνιστική εφημερίδα κι ένας ανόητος νεαρός που ονειρεύεται να πάει να σπουδάσει στην Αμερική με τα λεφτά που θα πάρει αν η γιαγιά δώσει το σπίτι αντιπαροχή, αντιπροσωπεύουν το καινούριο που έρχεται μα μπερδεύεται με το παλιό και χάνει την ουσία του. Στη ζωή τους μπαίνει και ο ανιψιός του νάνου, ένας νέος που έχει προσχωρήσει στους εθνικιστές και τελικά θα έχει κακά ξεμπερδέματα.
Το κουβάρι του παρελθόντος και του παρόντος μπλέκονται αρμονικά, η θρησκόληπτη Τουρκία που δε βλέπει πέρα από τη μύτη της (με τη μορφή της γιαγιάς) συγκρούεται με τη θεωρία της εξέλιξης του Δαρβίνου και την έννοια της επιστήμης (στη μορφή του ξεχασμένου παππού) και τα παλιά αμαρτήματα κάθονται στο σβέρκο του παρόντος, χωρίς κανείς να μπορεί να τα αποτινάξει.

Κατερίνα Μαλακατέ

Ρaco Ιgnacio Τaibo ΙΙ
Ερωτευμένα φαντάσματα
(Μτφ. Κρίτων Ηλιόπουλος)
Άγρα, 2009

Ο μονόφθαλμος ιδιωτικός ντέντεκτιβ Έκτορ Μπελασκοαράν, μόνιμος σχεδόν πρωταγωνιστής των έργων του Ρaco Ιgnacio Τaibo ΙΙ, έχει αδυναμία στο κορίτσι με την αλογοουρά και στην coca-cola (σε σημείο παρεξηγήσεως). Συνηθίζει να παίζει ντόμινο με τους γείτονες, λίγο πριν ή λίγο μετά τις καθιερωμένες ανταλλαγές πυροβολισμών, λειτουργώντας έξω από τις τετριμμένες συμπεριφορές ενός καθωσπρέπει ντέντεκτιβ. Ακροβατεί στα όρια του πολιτικού ριζοσπαστισμού, του ρομαντισμού, ώρες-ώρες ακόμη και της παράνοιας.
Στα Ερωτευμένα φαντάσματα ο  Έκτορ Μπελασκοαράν καλείται να  εξιχνιάσει δύο υποθέσεις συγχρόνως. Η μια αφορά τη δολοφονία του φίλου του, παλαιστή Άνχελ. Υπόθεση πολύ προσωπική. Παράλληλα, καλείται να διαλευκάνει την αυτοκτονία μιας έφηβης. Πρόκειται άραγε για άλλη μια επίδοξη Ιουλιέτα ή μήπως η αρχική εκτίμηση της αστυνομίας είναι κάπως επιφανειακή; Το μόνο βέβαιο είναι ότι «κανένας δεν αυτοκτονεί από έρωτα μαζί με κάποιον που δεν τον ενδιαφέρει».
Ταυτόχρονα, δυο πιστολάδες συνεχίζουν να παρακολουθούν τον Μπελασκοαράν στις μελαγχολικές γειτονιές της Πόλης του Μεξικού, το κορίτσι με την αλογοουρά παραμένει άφαντο, ενώ η προσωρινή αντικαταστάτριά της περιμένει γυμνή πίσω από την κουρτίνα.
Είναι γεγονός ότι στα Ερωτευμένα φαντάσματα δεν συναντάμε τις κοινωνικοπολιτικές προεκτάσεις  που μας έχει συνηθίσει ο Τaibo ΙΙ σε άλλα έργα του. Ο συγγραφέας εστιάζει στη φιλία, στον έρωτα, στη μοναξιά που γεννά η μητρόπολη. Πρόκειται για ένα σύντομο αστυνομικό μυθιστόρημα με σφιχτοδεμένη πλοκή και παιγνιώδη γραφή που δημιουργεί ατμόσφαιρα, από ένα βιρτουόζο του είδους, τον θεμελιωτή του στη Λατινική Αμερική.
Η αφήγηση είναι γραμμική με συννεφιασμένες ενδοσκοπήσεις, συντροφιά με τα γνωστά χιουμοριστικά πυροτεχνήματα του Τaibo ΙΙ. Ο συγγραφέας έχει το χάρισμα να περιγράφει σκηνές σε κίνηση σε λίγες αράδες, να προχωρά την ιστορία του ευθύβολα χωρίς περιστροφές. Ώρες-ώρες έχεις την αίσθηση ότι παρακολουθείς μια κινηματογραφική ταινία.
Αναμφισβήτητα, το αστυνομικό μυθιστόρημα, εστιάζοντας στη δράση και στο συγκεκριμένο, συγγενεύει με τον κινηματογράφο περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο λογοτεχνικό είδος. Ή πιο σωστά, πλησιάζει στο ύφος αφήγησης που έχει χαρακτηριστεί και ως Χολιγουντιανό ύφος, το κυρίαρχο αφηγηματικό είδος της έβδομης τέχνης: Ένας πρωταγωνιστής, μια επιδίωξη (εδώ εξιχνίαση) και στο τέλος κάθαρση.
Αναπόφευκτα λοιπόν, τα Ερωτευμένα φαντάσματα δεν παρουσιάζουν κάποια αφηγηματική πρωτοτυπία, ούτε όπως προαναφέραμε, τις κοινωνικοπολιτικές προεκτάσεις άλλων βιβλίων του συγγραφέα, αλλά είναι βέβαιο ότι οι λάτρεις του είδους θα το απολαύσουν.

Βαγγέλης Μπέκας

Σεμπάστιαν Μπάρρυ
Μυστική γραφή
(Μτφ. Αύγουστος Κορτώ)
Καστανιώτης, 2009

Μια από τις σημαντικότερες μορφές των ιρλανδικών γραμμάτων, ο Σεμπάστιαν Μπάρυ, επιστρέφει πάλι φέτος στο προσκήνιο με το έργο ¨Μυστική Γραφή”, το οποίο τιμήθηκε με το έγκρττο βραβείο Costa την χρονιά που μας πέρασε.
Πρωταγωνίστρια του η Ροσίν Μακ Νάλτι, μια ηλικιωμένη τρόφιμος του ψυχιατρείου του Σλάιγκο, η οποία με ιδιαίτερα συγκινητικό τρόπο μάς αφηγείται την ζωή της από τα παιδικά της χρόνια μέχρι την στιγμή του εγκλεισμού της στην κλινική, καθώς και τις λεπτομέρειες της στενής σχέσης που αναπτύσσει με τον θεράποντα ιατρό της, Δρ Γκρεν.
Η αφήγηση του έργου είναι πολλαπλής εστίασης και πραγματοποιείται μέσα από τις πρωτοπρόσωπες μαρτυρίες του γιατρού και της ασθενούς στις οποίες παρεμβάλλονται διαλογικά μέρη.Στόχος και των δύο ηρώων η εύρεση της πραγματικής τους ταυτότητας και κατ’ επέκτασιν της αλήθειας μέσα από σχοινοτενείς μεταξύ τους διαλόγους Η απόλυτη αλήθεια καταλήγει,όμως, μια χίμαιρα είτε λόγω της ηθελημένης χάλκευσης της ιστορίας από τρίτους είτε λόγω της απώθησης των οδυνηρών βιωμάτων στο ασυνείδητο.
Ο συγγραφέας έχοντας στο οπλοστάσιό του μια γλώσσα με απαράμιλλη λυρικότητα και ποιητικότητα συνθέτει εικόνες άφατης ομορφιάς που στοιχειώνουν τον αναγνώστη. Οι γλαφυρές παρομοιώσεις τουΠαράλληλα, εμπλουτίζει την αφήγηση του με στοιχεία μαγικού ρεαλισμού (φαντάσματα και πνεύματα διαπνέουν πολλές από τις αφηγήσεις) που έχουν τις καταβολές τους στην μακραίωνη ιρλανδική παράδοση.
Σε δεύτερο επίπεδο, ο Σεμπαστιαν Μπάρυ μάς παραδίδει ένα έργο με βαθειά πολιτική συνείδηση. Η Ροσίν (που το όνομα της είναι ένα από τα προσωνύμια της Ιρλανδίας) αποτελεί το σύμβολο μιας χώρας που κατόρθωσε να επιβιώσει κάτω από τις πιο δύσκολες συνθήκες, βασανισμένη αλλα υπερήφανη, γηραιά αλλά όμορφη, πληγωμένη αλλά γεμάτη ανθρωπιά. Ο συγγραφέας συνδέει το ατομικό με το συλλογικό και παραλληλίζει την ιστορία ενός ολόκληρο λαού με την προσωπική μαρτυρία μιας αιωνόβιας γυναίκας. Μιας γυναίκας ελεύθερης, αφού τελικά “δεν υπήρξε γυναίκα κανενός”, η οποία ξεχνώντας τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν εις βάρος της στο παρελθόν, οραματίζεται ένα καλύτερο μέλλον.

Μαρία Παπαδημητρίου

Rawi Hage
To παιχνίδι του Ντε Νίρο
(μετ. Θέμελης Γλυνάτσης)
Πάπυρος, 2009

Τελειώνοντας το βιβλίο του Hage, δεν ήμουν σίγουρος αν το είχα διαβάσει ή το είχα δει. Η αλήθεια είναι πως συνέβησαν και τα δυο. Διάβαζα και το έβλεπα ταυτόχρονα. Η απόλυτα κινηματογραφική γραφή. Εξαιρετικές εικόνες και περιγραφές από έναν πρωτοεμφανιζόμενο συγγραφέα, αλλά εξαιρετικά ταλαντούχο. Αδιάψευστος μάρτυρας τα αρκετά διεθνή βραβεία που εισέπραξε στην πρώτη του συγγραφική απόπειρα.
Δυο νεαροί, παιδικοί φίλοι προσπαθούν να επιβιώσουν κατά τη διάρκεια του Λιβανικού εμφυλίου, στα τέλη του 1980. Τόπος η Βηρυτός, το πάλαι ποτέ Παρίσι της Ανατολής. Μουσουλμάνοι εναντίον χριστιανών, αλλά στην πραγματικότητα όλοι εναντίον όλων. Όπως συμβαίνει στους περισσότερους εμφυλίους, αυτό που επικρατεί είναι ο παραλογισμός. Φως, νερό, ασφάλεια, δουλειές όλα παρέχονται με το σταγονόμετρο. Παρά ταύτα, μέσα από τα ερείπια και τη γενικότερη εικόνα καταστροφής, ξεπηδούν άνθρωποι που παλεύουν με νύχια και δόντια προσπαθώντας να επιβιώσουν.
Πότε ως θύτες και πότε ως θύματα, οι δυο νεαροί φλερτάρουν ταυτόχρονα με τη ζωή και το θάνατο. Στήνουν μικροαπάτες για να εξοικονομήσουν τα προς το ζην, διασχίζουν τρέχοντας με τη μοτοσυκλέτα τους τις ερειπωμένες συνοικίες, ερωτεύονται, πίνουν, καπνίζουν προσπαθώντας να ζήσουν όσο πιο έντονα μπορούν τις ζωές τους.
Κάποια στιγμή, με αφορμή μια γυναίκα, οι δρόμοι τους θα χωρίσουν. Ο βασικός πρωταγωνιστής, που είναι κι αυτός που διηγείται την ιστορία, θα θελήσει να φύγει για το εξωτερικό, σκεπτόμενος πως το μέλλον του στο Λίβανο είναι ανύπαρκτο, ενώ ο φίλος του θα καταταγεί στη χριστιανική εθνοφυλακή για να πολεμήσει τους μουσουλμάνους.
Αναμφισβήτητα ότι καλύτερα έχω διαβάσει τον τελευταίο καιρό. Οι διανθισμένες με εξαιρετικά επιτυχημένο λυρισμό ρεαλιστικές περιγραφές, καθώς και οι άψογα δουλεμένοι, αλλά και αληθοφανείς χαρακτήρες, που τη μια είναι ικανοί για το καλύτερο και την άλλη για το χειρότερο, φανερώνουν ένα συγγραφέα με πηγαίο ταλέντο που, σίγουρα, θα γράψει στο μέλλον πολύ σπουδαία πράγματα.  Άλλωστε ο πολυσχιδής hage (εικαστικός καλλιτέχνης, επιμελητής εκθέσεων, πολιτικός αναλυτής) είναι μόλις 45 ετών.

Νίκος Αραπάκης

Χαρούκι Μουρακάμι
Μετά το σεισμό
(μετ. Βασίλης Κιμούλης)
Ωκεανίδα, 2009

1. Έξι ιστορίες, που φαινομενικά το μόνο κοινό σημείο αναφοράς τους είναι ένας σεισμός. Στην ουσία, αυτό που τις συνδέει είναι το γεγονός ότι οι ήρωες τους έρχονται αντιμέτωποι με κάτι που έχουν αφήσει πίσω τους ή θάψει βαθιά μέσα τους. «Όσο μακριά κι αν ταξιδέψεις, δεν μπορείς ποτέ να ξεφύγεις απ’ τον εαυτό σου», λέει η Σιμάο. Οι σκιές παραμονεύουν υπομονετικά, μέχρι να βρουν μια δίοδο να ξεγλιστρήσουν. Και τότε ή θα αναμετρηθούμε μαζί τους ηρωικά ή θα τις αφήσουμε να μας σκεπάσουν.
Παρά τη μελαγχολία που αποπνέει η γραφή του, ο Μουρακάμι είναι μάλλον οπτιμιστής, καθώς οι ήρωες του καταφέρνουν, με τον δικό του τρόπο ο καθένας, να επιτύχουν μια μορφή κάθαρσης στο τέλος. Οι σουρεαλιστικές πινελιές του βιβλίου, ανάκατες με μαγικό ρεαλισμό, αλλοιώνονται ενίοτε από κοινότοπους στοχασμούς που παρεισφρύουν στην αφήγηση. Ωστόσο, το ιδιαίτερο ύφος του Μουρακάμι, που, αν και λιτό, φέρνει στο νου κινηματογραφικά καρέ, κερδίζει στο τέλος τον αναγνώστη.

της Ευαγγελίας Σολωμού

2. Η αγάπη για κάποιους συγγραφείς δεν είναι μόνο εμμονή, στηρίζεται και σε εντελώς αντικειμενικά κριτήρια. Κι αν το αυτό που με ώθησε να διαβάσω τη συλλογή διηγημάτων «Μετά το σεισμό» του Χαρούκι Μουρακάμι ήταν το όνομά του στο εξώφυλλο –ποτέ δεν ήμουν καλή αναγνώστρια διηγημάτων – το βιβλίο με αντάμειψε με έναν σωρό τρόπους.
Τα διηγήματα της συλλογής έχουν έναν κοινό άξονα, οι ήρωες τους με τρόπο συχνά μακρινό και αόριστο είναι συνδεδεμένοι με το σεισμό σε μια περιοχή της Ιαπωνίας, το Κόμπε. Ο πραγματικός συνεκτικός κρίκος όμως είναι η ίδια η γραφή του Μουρακάμι. Κι αυτό δεν έχει να κάνει με το εξωπραγματικό, μαγικό στοιχείο που διαπερνά όλα του τα έργα. Εξάλλου εδώ η υπέρβαση της πραγματικότητας είναι ίσως λιγότερο παρούσα από ότι σε κάθε άλλο του αφήγημα. Είναι κυρίως η καθαρότητα με την οποία νοήματα βαθιά και έντονα περνούν στον αναγνώστη χωρίς να κουράζουν, σχεδόν δίχως να τα καταλάβεις.
Μια γυναίκα παρατά τον φαινομενικά τέλειο γάμο της, γιατί ο άντρας της είναι «άδειος». Μετά το σεισμό. Μια άλλη αρέσκεται να βλέπει τις φωτιές που ανάβει στην παραλία ένας μεσήλικος ζωγράφος που φοβάται τα ψυγεία. Ένας άντρας βρίσκει επιτέλους τη γυναίκα της ζωής του που ήταν πάντα εκεί και σαν αποκορύφωμα, ένας εισπράκτορας καθυστερούμενων δανείων, άσχημος, ανιαρός και μόνος, σώζει με τη βοήθεια του γιγάντιου Βατράχου το Τόκιο από το σεισμό που ετοιμάζει το τεράστιο Σκουλήκι.
Τα διηγήματα για μένα σχεδόν ποτέ, με την εξαίρεση του Μπόρχες ίσως, δεν έχουν την πολυπλοκότητα ενός μυθιστορήματος. Έτσι  οι ιστορίες στο «Μετά το σεισμό» δεν φτάνουν φυσικά το «Κουρδιστό πουλί» ή το «Νορβηγικό δάσος». Αλλά με τη λιτότητα και την καθαρότητά τους κατορθώνουν να ταξιδέψουν τον αναγνώστη, να τον κάνουν να λυπηθεί όταν οι λέξεις τελειώνουν, να θέλει κι άλλο. Κι αυτό μόνο μια Ιαπωνική ψυχή με αυθεντικό λογοτεχνικό ταλέντο, μπλεγμένη στο Δυτικό κόσμο,  μπορεί να το κάνει.

της Κατερίνας Μαλακατέ

Suzanne Collins
Αγώνες Πείνας
Πλατύπους, 2009

Εμείς, οι άνθρωποι, συνηθίζουμε να κατηγοριοποιούμε τα πάντα. Στη λογοτεχνία έχουμε τα διάφορα είδη μυθιστορημάτων. Ιστορίες αγάπης, κοινωνικές, φαντασίας, θρίλερ. Εύκολα, οι περισσότεροι, θα έλεγαν ότι οι «Αγώνες Πείνας» της Suzanne Collins, είναι ένα θρίλερ φαντασίας. Όμως, είναι κάτι παραπάνω. Τοποθετημένο σε ένα ζοφερό μέλλον στη Βόρεια Αμερική, το πρώτο βιβλίο της τριλογίας, εξιστορεί την ιστορία ενός δεκαεξάχρονου κοριτσιού και του αγώνα που δίνει για την επιβίωσή της, σε ένα μέρος κατεστραμμένο και χωρίς ελπίδα.
Η Βόρεια Αμερική, με την ονομασία Πάνεμ και με πρωτεύουσα την Κάπιτολ, η οποία περιβάλλεται από δώδεκα επαρχίες, είναι πλέον ένας τόπος άγριος. Η σκληρή κυβέρνηση που ελέγχει τις επαρχίες, διοργανώνει ετήσιους αγώνες με την αναγκαστική συμμετοχή κατοίκων των περιοχών μέχρι να μείνει ζωντανός μόνο ένας παίχτης, αναγκάζοντας όλους τους κατοίκους να παρακολουθούν τους αγώνες από την τηλεόραση. Η Κάτνις, είναι η αφηγήτρια αυτού του γρήγορου και βίαιου μυθιστορήματος που μας κάνει να κρατάμε την ανάσα μας από την πρώτη μέχρι την τελευταία σελίδα.
Γεμάτο αλληγορίες, το βιβλίο της Suzanne Collins, μιλάει για την επιβίωση και τις θυσίες που πρέπει να κάνει μια κοπέλα για να επιζήσει στους πιο σκληρούς αγώνες που μπορεί ο ανθρώπινους νους να φανταστεί. Αυτό που πρέπει να προσέξει ο αναγνώστης είναι οι φανερές ομοιότητες που έχει αυτός ο κόσμος της καταστροφής και της βίας με τον δικό μας. Η ικανότητα της συγγραφέως να μας κάνει να αναρωτηθούμε για τον δικό μας κόσμο και τη δική μας πραγματικότητα, μέσα από ένα μυθιστόρημα που τοποθετείται στο μέλλον είναι αξιοσημείωτη.
Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα που διαβάζεται τόσο από το εφηβικό κοινό που προτιμά την έντονη δράση σε συνδυασμό με το ρομάντζο, όσο και από τις μεγαλύτερες ηλικίες, οι οποίες θα ασχοληθούν περισσότερο με το συμβολικό μέρος της ιστορίας.

της Μαρίας Γεωργοπούλου

Haruki Murakami,
What I Talk About When I Talk About Running
London: Harvill Secker, 2008

Με εναρκτήριο αφηγηματικό σημείο την Χαβάη, τον Αύγουστο του 2005, ο Ιάπωνας συγγραφέας Χαρούκι Μουρακάμι προχωρεί σε μια ασθμαίνουσα αναδρομή στο σύνολο του συγγραφικού του βίου. Ο Μουρακάμι, που δημοσίευσε το πρώτο του μυθιστόρημα το 1982, σε ηλικία είκοσι εννιά χρόνων, είναι σήμερα ένας απ’ τους μεγάλους συγγραφείς της παγκόσμιας σύγχρονης λογοτεχνικής σκηνής. Είναι επίσης ένας αφοσιωμένος δρομέας μακρινών αποστάσεων, με περισσότερους από είκοσι πέντε μαραθώνιους στο ενεργητικό του. Την πλευρά του αυτή παρουσιάζει στο αυτοβιογραφικό «What I Talk About When I Talk About Running», ένα βιβλίο όπου η ιδιότητά του ως συγγραφέα και η ιδιότητά του ως δρομέα μπλέκονται περίτεχνα· ένα συγγραφικό μόρφωμα μέσα από το οποίο θα αναδειχθεί η μεταφορά που δομεί την τέχνη του Μουρακάμι.
Σχεδόν πενήντα χρόνια μετά την «Μοναξιά του Δρομέα Μεγάλων Αποστάσεων» του Άλαν Σίλιτοου, ο Μουρακάμι έρχεται να παρουσιάσει μια διαφορετική οπτική γωνία για τον εσωτερικό κόσμο του δρομέα. Απαλλαγμένο από την ένταση που αποτελεί προϋπόθεση σε κάθε βιωμένη εμπειρία στις δυτικές κοινωνίες, το βιβλίο του Μουρακάμι παρουσιάζει τον κόσμο του δρομέα μέσα από ένα πρίσμα ανατολίτικης γαλήνης: το τρέξιμο ως μια διαδικαστική πράξη μέσα απ’ την οποία ο δρομέας απαλλάσσεται από τα άγχη, τις πιέσεις, τις τοξίνες της σύγχρονης ζωής, ώστε μέχρι το τέλος της κούρσας έχει αναγεννηθεί εξαγνισμένος. «Τίποτα στον πραγματικό κόσμο δεν είναι τόσο όμορφο όσο η φρεναπάτη ενός ανθρώπου λίγο πριν χάσει τις αισθήσεις του», γράφει ο Μουρακάμι, σε ένα αφηγηματικό στυλ πολύ πιο λυρικό από αυτό που ξέρουμε απ’ τα μυθοπλαστικά του έργα. Παρουσιάζοντας το τρέξιμο ως μια πράξη μέσα από την οποία ο άνθρωπος κυνηγά και υπερνικά τον εαυτό του, αλλάζοντας διαρκώς επίπεδα και ξεπερνώντας τα όριά του, ο Μουρακάμι συνδέει απαρέγκλιτα την συγγραφική του δραστηριότητα με την κοσμοθεωρία του δρομέα.
Ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια το κεφάλαιο όπου αναφέρεται στον πρώτο του μαραθώνιο, μέσα Ιουλίου του 1983 στην Αθήνα. Το καυτό ελληνικό καλοκαίρι, η διαδρομή του κλασσικού μαραθωνίου –ανάποδα, με αφετηρία το Καλλιμάρμαρο και τέρμα τον Τύμβο του Μαραθώνα– και ο ντόπιος  που ακούγοντας για το κατόρθωμα κόβει τα λουλούδια μιας γλάστρας και τα προσφέρει στον Μουρακάμι με την επιδοκιμασία του· σταθμοί ζωής για την ιδιότυπη ιδιοσυγκρασία του συγγραφέα.

της Εβίτας Λύκου

John Haskell
Aμερικάνικο καθαρτήριο
(μτφ. Σοφία Ανδρεοπούλου)
Πάπυρος, 2009

Το πρώτο πράγμα που σου τραβάει την προσοχή στο βιβλίο του John Haskell είναι το εξώφυλλό του – η αισθητική του, όπως και η ίδια η υπόθεση προετοιμάζει τον αναγνώστη για μια ιστορία δρόμου, που παραπέμπει εμμέσως πλην σαφώς στους μπήτνικς.
O Τζακ κατεβαίνει στο βενζινάδικο μόνο για μια στιγμή. Όταν επιστρέφει, τόσο το αυτοκίνητό του όσο και η γυναίκα του έχουν εξαφανιστεί. Όταν λίγο αργότερα ανακαλύπτει στα πράγματά της έναν χάρτη με κάποιες πόλεις σημειωμένες μέσα σε κύκλους, αποφασίζει ν’ ακολουθήσει τα σημάδια για να τη φέρει πίσω.
Το μυθιστόρημα είναι χωρισμένο σε εφτά ενότητες, η καθεμία από τις οποίες φέρει τον τίτλο ενός από τα θανάσιμα αμαρτήματα και χωρίζεται με τη σειρά της σε εφτά μικρότερα κεφάλαια. Η κάθε ενότητα οδηγεί σταδιακά τον ήρωα στη συνειδητοποίηση των ελλείψεων και των σφαλμάτων του, στην αποδοχή των ‘’αμαρτιών’’ του και στην οδυνηρή απελευθέρωσή του από αυτές.
Εγκλωβισμένος στο δικό του ‘’καθαρτήριο’’ (τον υπεργήινο τόπο, όπου, σύμφωνα με τη ρωμαιοκαθολική εκκλησία, παραμένουν οι ψυχές, για να καθαρθούν, προτού εισέλθουν στον Παράδεισο), δε θα καταφέρει να ξαναβρεί την Ανν, προτού περάσει από μια σειρά δοκιμασίες, που τελικά θα τον οδηγήσουν στην αλήθεια.
Ενότητα με την ενότητα, ο ήρωας αναπλάθει στο μυαλό του το τέλος της ιστορίας και απαλλάσσεται σταδιακά από όλα του τα προσχήματα, από όλες του τις επίπλαστες ανάγκες, για να καταστεί τελικά ικανός να δεχτεί αυτό που πραγματικά συνέβη.
‘’Υπάρχει κάποια ευχαρίστηση στο να στέκομαι εκεί, να βλέπω τον κόσμο μπροστά μου και να μην θέλω συνέχεια κάτι από αυτόν.’’
Η γραφή του Haskell είναι απλή και λιτή, χωρίς περιττά στολίδια, πιθανόν εκνευριστική για τον αναγνώστη που αναμένει ένα πιο πνευματώδες κείμενο. Οι διαρκείς επαναλήψεις κάποιων φράσεων ή περιστατικών προκαλούν αρχικά απορία, ίσως και δυσαρέσκεια, δικαιολογούνται όμως μέσα στο πλαίσιο του σοκ, το οποίο έχει υποστεί ο ήρωας, καθώς και της ιδιότυπης μαθητείας, που καλείται να βιώσει.
Εν τέλει δυνατό βιβλίο το ‘’Αμερικάνικο καθαρτήριο’’, έχει να προσφέρει πολλά σε εκείνον που θα του παραδοθεί άνευ όρων – και, όπως και ο ήρωας, θα ανακαλύψει στο τέλος, όχι τόσο το τί συνέβη στην Ανν, όσο το κλειδί για τον ίδιο του τον εαυτό.

της Μαρίας Τσουκανά