Bookmarks

Χάρης Βλαβιανός – Χρήστος Χρυσόπουλος
Το διπλό όνειρο της γραφής
Πατάκης, 2010

Το, δοκιμιακού τύπου, έργο που έγραψαν από κοινού ο (κατά κύριο λόγο ποιητής) Χάρης Βλαβιανός και ο (κατά κύριο λόγο πεζογράφος) Χρήστος Χρυσόπουλος είναι ένα μικρό σε σχήμα και έκταση βιβλίο, που ήδη με την προσεγμένη του αισθητική και το γοητευτικό του εξώφυλλο σε προκαλεί να το πάρεις στα χέρια σου και να το ξεφυλλίσεις. Αρχίζεις να το διαβάζεις διστακτικά, φοβούμενος ότι θα είναι ίσως δυσνόητο, κουραστικό, ανιαρό. Διαπιστώνεις σύντομα ότι όχι μόνο δε βαριέσαι, αλλά ότι πραγματικά απολαμβάνεις την ανάγνωσή του. Η διαίρεσή του σε τριάντα κεφάλαια, καθένα εκ των οποίων χωρίζεται ξανά σε μικρότερες αριθμημένες παραγράφους επιτρέπει να θιγούν με οργανωμένο τρόπο διάφορα ζητήματα περί γραφής και κάνει την πρόσληψή τους από τον αναγνώστη ευκολότερη.
Το βιβλίο θέτει πολλά και διάφορα ερωτήματα γύρω από τη συγγραφή (υπάρχει έμφυτο ταλέντο ; είναι η λογοτεχνία προσομοίωση της πραγματικής ζωής ; τι ακριβώς είναι στις μέρες μας μια μεταμοντέρνα σύνθεση ; πόσο πρωτότυπο μπορεί να είναι ένα βλέμμα ; γιατί κάποιος επιχειρεί να γράψει ; είναι ο αναγνώστης συνένοχος στο ‘’έγκλημα’’ ;  τι είναι αυτό που καθιστά κάποιον συγγραφέα ; ) Ο λόγος είναι μονοφωνικός και δε ξεχωρίζεις πότε ‘’μιλάει’’ ο ποιητής και πότε ο πεζογράφος (αν βέβαια έχεις μελετήσει αρκούντως το έργο του ενός ή του άλλου διακρίνεις – ή νομίζεις ότι διακρίνεις -  συχνά τον τρόπο σκέψης του).
Και, τελικά, σε αφορά αυτό το βιβλίο, αν δε καταγίνεσαι και ο ίδιος επαγγελματικά με τη συγγραφή, αν δεν είσαι κι εσύ πεζογράφος, ποιητής, ή έστω κριτικός λογοτεχνίας ; Η απάντηση είναι ναι, από τη στιγμή που είσαι τουλάχιστον αναγνώστης. Διαβάζοντάς το, θα ανακαλύψεις πράγματα που ξέρεις κι άλλα που δε φανταζόσουν ποτέ, θα επανεξετάσεις ενδεχομένως τον τρόπο που προσλαμβάνεις τον γραπτό λόγο και τα κίνητρα που έχεις για να το κάνεις, θα μπεις έστω στη διαδικασία να γίνεις ένας αναγνώστης πιο συνειδητοποιημένος, πιο επαρκής, μια και στην ‘’τέχνη χρειάζεται ειλικρίνεια, όχι αληθοφάνεια’’ (Κ.Μάλεβιτς).
Το βιβλίο φυσικά δε δίνει απαντήσεις, θέτει μονάχα ερωτήματα και προσφέρει τροφή για σκέψη (και έναυσμα για περαιτέρω μελέτη, για όποιον τυχόν ενδιαφέρεται). Κάτι που υποτίθεται ότι πρέπει να κάνει ούτως ή άλλως  η ‘’υψηλή τέχνη’’.
‘’Λίγο πριν πεθάνει, η Γερτρούδη Στάιν κοίταξε τους φίλους που έκλαιγαν γοερά γύρω από το κρεβάτι της και είπε – Λοιπόν, ποια είναι η απάντηση ;
Kαι βλέποντας ότι όλοι σώπαιναν, πρόσθεσε – Καλά, τότε ποια είναι η ερώτηση ; ’’

Μαρία Τσουκανά

Η τελική λήθη
Κωστάκης Ανάν
Βαβέλ, 2008

1. Πόσο δύσκολη μπορεί να αποδειχθεί η ανανέωση ενός είδους, το οποίο αφού πέρασε μέσα από σελίδες δόξας έφτασε στο να μοιάζουν σήμερα οι κύριοι εκφραστές του με κατεστημένο χειρότερο εκείνου που γέννησε την εξέγερσή τους; Σε μία χώρα, όπου η σάτιρα κατάντησε συνώνυμο της χυδαιότερης τηλεοπτικής προπαγάνδας, ο Ανάν πετυχαίνει το ακατόρθωτο δημιουργώντας μια ολοκαίνουρια, ακαταμάχητα φαρμακερή γραφή, που δε κάνει παρά το στοιχειώδες: δε σέβεται τίποτα και κανέναν, ούτε καν τον ίδιο της τον εαυτό και τα εκφραστικά του μέσα. Όπως και στο «Και ύστερα Ήρθες και μ’ Έλυσες», ο πολυ(α)μήχανος συγγραφέας κατασκευάζει ένα εφιαλτικό λογοτεχνικό σύμπαν, κωμικό στα όρια της κατάθλιψης και σαρκαστικό σε βαθμό κακουργήματος. Οι μικρές και -φαινομενικά μονάχα- αυτόνομες ιστορίες του μυστηριώδους «βαβελίστα», σημαδεμένες από την αναρχική εικονογράφηση του alter ego του, έρχονται να μας υπενθυμίσουν πως η πλάκα είναι μια πολύ σοβαρή υπόθεση. Προσωπικά τρέμω στην ιδέα του τι μας επιφυλάσσει ακόμα αυτός ο άνθρωπος.

Γιάννης Αντάμης

2. Θα τον λατρέψεις ή θα τον μισήσεις. Αδιάφορος σίγουρα δεν θα σου φανεί. Ιστορίες καθημερινότητας δοσμένες με πικρό, ιδιαίτερο χιούμορ. Αθυρόστομος ώρες ώρες, ο συγγραφέας επιτίθεται στη ρουτίνα και τη ξεφτιλίζει, αποδεικνύοντας για άλλη μια φορά πως πίσω απ’ τον μεγαλύτερο κυνικό, βρίσκεται «ένας ακόμα ευαίσθητος άνθρωπος που δεν θέλει να τον πιάνουν συνέχεια μαλάκα».

Δημήτρης Γκιούλος

Δημοσθένης Βουτυράς
Το καράβι του θανάτου και άλλες ιστορίες
Τόπος, 2009

H επιλογή δεκατριών μαύρων διηγημάτων του Δημοσθένη Βουτυρά (1872-1958) από τον Βάσια Τσοκόπουλο είναι ένα μικρό, «σκοτεινό» δείγμα από το μεγάλο εύρος της θεματολογίας του συγγραφέα.
Ο Βουτυράς πρωτοεμφανίστηκε με το ακατέργαστο γλωσσικά αφήγημα Λεωνίδας Λαγκάς, που τράβηξε, όμως, την προσοχή του Παλαμά και του Ξενόπουλου. Δυο χρόνια αργότερα, η επιχείρηση του πατέρα του χρεοκόπησε. Ο άτυχος επιχειρηματίας αυτοκτόνησε κι από τότε ο Βουτυράς ξεκίνησε μια κούρσα συγγραφής εκατοντάδων διηγημάτων, στην προσπάθειά του να βιοποριστεί εκφραζόμενος καλλιτεχνικά.
Αποτέλεσμα αυτού του αγώνα δρόμου ήταν να κυριαρχήσει λογοτεχνικά στην εποχή του και να διχάσει τους κριτικούς. Ο Βουτυράς ήταν για κάποιους ψυχογράφος, ιμπρεσιονιστής, ρεαλιστής με έντονο κοινωνικό προβληματισμό, αλλά για κάποιους άλλους ένας ασήμαντος λογοτέχνης, όπως για τον κακεντρεχή εκείνο κριτικό, που έγραψε: «Δεν υπάρχει στον κόσμο άλλος συγγραφέας που να έχει μεγαλύτερα ελαττώματα»Ή. Είναι πάντως γεγονός αδιαμφισβήτητο ότι ο Βουτυράς διακρίθηκε όσο κανείς άλλος στην εποχή του στο εξωτερικό, μεταφράστηκε σε πολλές χώρες και ανθολογήθηκε σε σημαντικά ευρωπαϊκά περιοδικά.
Η εν λόγω ανθολογία μάς ταξιδεύει· απ’ το κατάστρωμα του πλοίου όπου ένας παπάς πετιέται στη θάλασσα για να ξορκιστεί η φουρτούνα, στο στοιχειωμένο χωριό, κι από κει στα φαντάσματα των Ελλήνων και Τούρκων πολεμιστών. Έπειτα περνά μέσα από την πόλη, που μυρίζει μούχλα και τα παιδιά της μοιάζουν με γέροντες, συνεχίζοντας στην τρέλα, στην παραίσθηση, στο έγκλημα. Ταξίδι απόκοσμο.
Τα διηγήματα είναι γραμμένα σε γλώσσα εντυπωσιακά απλή για τα δεδομένα της εποχής (1920-1927). Μια γλώσσα που ρέει αβίαστα και δημιουργεί μέσω των σκοτεινών περιγραφών, των ξεθωριασμένων μορφών και των συμβολικών αντικειμένων, ατμόσφαιρα φόβου και μυστηρίου. Οι στατικές και κινούμενες εικόνες που κοσμούν το γλωσσικό κάδρο του Βουτυρά, μετατρέπουν τον αναγνώστη σε μάρτυρα μιας σχεδόν μεταφυσικής εμπειρίας.
Μπορώ, πλέον, να δω τον Βουτυρά μες στην ταβέρνα που σύχναζε, πίνοντας ρετσίνα με τους φίλους του, να αφηγείται σκοτεινές ιστορίες στο φως των κεριών. Τριγύρω τα φαντάσματα παρατηρούν συνεπαρμένα τις διηγήσεις του.

1. Βλ. Δημοσθένης Βουτυρας, Άπαντα, τόμος Ά, εκδ. Δελφίνι, Αθήνα, 1994

Βαγγέλης Μπέκας

Δημήτρης Στρεμμένος
Ένα χαμόγελο στο σκοτάδι και άλλες ιστορίες
Χαραμάδα, 2010

Ένα χαμόγελο στο σκοτάδι λέγεται το συγγραφικό ντεμπούτο του Δημήτρη Στρεμμένου από την Πάτρα και πρόκειται για ένα μικρό λογοτεχνικό χαμόγελο αισιοδοξίας. Δέκα διηγήματα στο σκοτάδι για το σκοτάδι που δεν περιμένουν ένα happy end για να λυτρωθούν, παρά μόνο τη μυρωδιά και το άγγιγμα του θανάτου.
Πολύ καλή και πλήρης δουλειά δοσμένη με ιστορική και γεωγραφική ακρίβεια (σαν να έχει υπάρξει εκτενής ιστορική μελέτη) σε έναν τομεά που δεν “τραβάει” τους Έλληνες λογοτέχνες τόσο πολύ. Ένα νώθο τένο του Έντγκαρ Άλαν Πόε ίσως ετοιμάζεται να ανατείλει με αφορμή αυτό το συγγραφικό ντεμπούτο. Ίσως λίγο παραπάνω από όσο θα έπρεπε -τουλάχιστον σύμφωνα με τα δικά μου κριτήρια- πομπώδης γλώσσα, η οποία δεν “δένει” τόσο με το ύφος και το χαρακτήρα του βιβλίου, που σίγουρα θα απολαύσουν οι λάτρεις του είδους.

Δημήτρης Γκιούλος

Χρήστος Τερζίδης
…Και το τέλος πάντα κοντά
Κέδρος, 2009

Τον Χρήστο Τερζίδη μόλις χτες τον γνώρισα ως συγγραφέα (μόλις χτες ξεκίνησα άλλωστε την ανάγνωση του βιβλίου), αλλά ως προσωπικότητα των μουσικών δρώμενων της χώρας το γνώριζα από τις αρχές των εφηβικών μου χρόνων, εκεί στα τέλη του 90’, που και εγώ ανάμεσα σε fanzine και ανεξάρτητα μουσικά ακούσματα προσπαθούσα να χτίσω μια προσωπικότητα, ένα προσωπικό ύφος.
Είναι λοιπόν περίεργο να πρέπει να κρίνεις τους ήρωες των εφηβικών σου χρόνων και μάλιστα για κάτι που δε τους φανταζόσουν να κάνουν, ούτε τότε, που έψαχνες είδωλα και μεγαλοποιούσες το κάθε τι που ξέφευγε από το πεζό, από το καθημερινό.
Παρόλα αυτά θα προσπαθήσω να μιλήσω για το βιβλίο και μόνο αυτό. “ Ένα πολιτικο-κοινωνικό θρίλερ για το ρατσισμό και το σύγχρονο δουλεμπόριο και τα όρια μεταξύ ατομικής δράσης και τρομοκρατίας” μας λέει το σημείωμα στο οπισθόφυλλο. Ναι, φυσικά και υπάρχουν όλα αυτά τα στοιχεία, αλλά νομίζω πως λειτουργούν ως όχημα-πρόφαση για μια εκ βαθέων εξομολόγηση. Αυτοβιογραφικό σίγουρα, μας ταξιδεύει στη Θεσσαλονίκη του χτες και του σήμερα, στην όμορφη Θεσσαλονίκη της Ροκ μουσικής και των ξενυχτιών, αλλά και στη Θεσσαλονίκη των ουσιών, του εμπορίου λευκής σάρκας, της ξενοφοβίας, του φασισμού και των κόμπλεξ.
Μέσα σε αυτά, και επηρεασμένος ή ακόμα ακόμα χαραγμένος από τον περσινό Δεκέμβρη, ο ίδιος ο Τερζίδης χρησιμοποιεί το μελάνι της πέννας του(ή του PDA που ειρωνικά βάζει τον ήρωα του να χρησιμοποιεί), για να εξομολογηθεί τα άγχη και της αγωνίες του για το σήμερα και το αύριο. Που βαδίζει ο καθένας ξεχωριστά, αλλά και όλοι μαζί; Τι αντίκτυπο έχει το πέρασμα του χρόνου, αλλά και οι τόνοι “σκουπιδιών” που τρώμε καθημερινά;
Και στην τελική τι συμβαίνει αν ξυπνήσουμε μια μέρα από το λήθαργο και δεν αναγνωρίσουμε αυτόν τον τύπο που μας κοιτάει μέσα από τον καθρέπτη; Τι συμβαίνει όταν η σπίθα ανάψει μέσα σε ένα εθνικιστικό παραλήρημα παραμονές μιας 17ης Νοέμβρη, στην πόλη που έζησες, αγάπησες ερωτεύτηκες και που τώρα πια αγαπάς να μισείς:
Την απάντηση τη δίνει ο Τερζίδης, αλλά και ο Διονύσης Τσακνής στο δικό του Νοέμβρη του 90’ που είναι νομίζω το κατάλληλο σάουντρακ για αυτό το βιβλίο μιας και “τα όνειρα των εραστών δε σβήνουν” τελικά, ευτυχώς.

ΥΓ: Κοιτάζω το κείμενο και παρατηρώ πως μόνο κριτική δεν έκανα. Δεν πειράζει, να ‘στε καλά παιδικοί μου ήρωες. Δε με παίρνει να σας αγγίξω, απλά σιγουτραγουδώ κι εγώ: “Νοέμβρης ήταν τη χρονιά που εδώ γινόταν του χαμού…”.

Δημήτρης Γκιούλος

Δημήτρης Παπαχρήστος
Γιουχανάν
Εμπειρία Εκδοτική, 2009

Το Γιουχανάν είναι μία ουτοπία, μια άλλη Ιθάκη, η ατέρμονη αναζήτηση της ευτυχίας. Ο Ίκαρος και η Πανωραία γνωρίζονται στην Ικαρία και ξεκινάνε ένα ταξίδι ως τα βάθη της ανατολής ψάχνοντας τη ψυχή τους.
Από τη πρώτη λέξη μέχρι και τη τελευταία έχεις την αίσθηση ότι αιωρείσαι σε ένα όνειρο τρομερό όπου κανένας δρόμος δεν είναι στρωμένος με ροδοπέταλα. Το Γιουχανάν είναι πλημμυρισμένο με ενοχές, θλίψη, πόνο, ανικανοποίητες ανάγκες, αίμα και θάνατο.
Η αφήγηση είναι λυρική, χωρίς καμιά προσπάθεια να κρυφτεί η ποιητική διάθεση του συγγραφέα, με ξεσπάσματα ωμού ρεαλισμού που ξαφνιάζουν. Η ροή της είναι παραληρηματική, παραστάσεις, περιστάσεις, και καταστάσεις όλα μπλέκονται μεταξύ τους σε ένα συνονθύλευμα σκέψεων, οι εικόνες διαδέχονται η μία την άλλη χωρίς καμιά συνέχεια, συνεχώς μεταφερόμενες από τόπο σε τόπο χωρίς να σε ταξιδεύουν και τελικά μένεις με μία πικρή αίσθηση ότι είσαι στάσιμος και παρακολουθείς τα πεπραγμένα από μία οθόνη σαν θεατής.
Οι χαρακτήρες δεν ξεφεύγουν από το μοτίβο∙ είναι επίπεδοι, εξεζητημένα κατά περίπτωση ονόματα που βρίσκονται στο συγκεκριμένο χωροχρόνο όχι για να εκπληρώσουν κάποιο σκοπό αλλά για να συμπληρώσουν τα κενά στον καμβά.
Αν ο σκοπός του συγγραφέα είναι να θυμίσει γεγονότα της σύγχρονης και όχι μόνο πραγματικότητας και να αφυπνίσει, αυτό σίγουρα το καταφέρνει. Δεν καταφέρνει όμως να μας πάρει μαζί του, να χωθούμε ανάμεσα από τις λέξεις και να μας κάνει να νιώσουμε αυτά που περιγράφει.

Δέσποινα Παναγιωτοπούλου

Ρέα Γαλανάκη
Φωτιές του Ιούδα, στάχτες του Οιδίποδα
Καστανιώτης, 2009

Η ιστορία του Ιούδα πάντοτε με συγκινούσε. Δεν έπαψα ποτέ να θεωρώ άδικο το γεγονός ότι καταδικάστηκε εις το πυρ το εξώτερον για μια πράξη που έθεσε ουσιαστικά σε εφαρμογή το θεϊκό σχέδιο – χωρίς την προδοσία του, ο Ιησούς Χριστός δε θα συλλαμβανόταν, δε θα σταυρωνόταν, δε θα ανασταινόταν – μια πράξη, επιπλέον, που ήταν ήδη γνωστή, προτού πραγματωθεί, στον Ιησού – έτσι ο Ιούδας έγινε ο αποδιοπομπαίος τράγος του Χριστιανισμού, χωρίς το σφάλμα του να του συγχωρηθεί ποτέ, αμαρτωλός και καταραμένος εις τον αιώνα τον άπαντα. Το νέο βιβλίο της Ρέας Γαλανάκη με τράβηξε λοιπόν αρχικά γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο. ‘’Ο Ιούδας, έτσι όπως τον έπλαθε ανά τους αιώνες η χριστιανική φαντασία, απορρόφησε σιγά σιγά όλα τα αρχετυπικά αμαρτήματα, ώστε να αποτελέσει ένα υπερεθνικό, και μαζί διαχρονικό πρότυπο του κακού, ένα σύμβολο της απόλυτης αμαρτίας’’ γράφει η συγγραφέας.
Η οποία στήνει την ιστορία της με φόντο το έθιμο του καψίματος του Ιούδα σ’ ένα χωριό στην Κρήτη, όπου μια νεαρή ελληνοεβραία δασκάλα πηγαίνει για να διδάξει, με πραγματικό σκοπό της όμως να ανακαλύψει γιατί η μάνα της, προτού πεθάνει, πρόφερε μόνο το όνομα αυτού ακριβώς του χωριού. Το μυστικό που θα ανακαλύψει εκεί έχει να κάνει με την οικογενειακή της ιστορία και στη βάση του κρύβεται ένα αμάρτημα που συνδέει τον βιβλικό Ιούδα με τον τραγικό Οιδίποδα. Ταυτόχρονα η ηρωίδα συναντάει εκεί και την ολόδική της μοίρα, καθώς ο έρωτάς της για ένα ντόπιο βοσκό θα έχει απρόσμενες συνέπειες γι’ αυτόν και για την ίδια.
Η Ρέα Γαλανάκη δεν είναι φυσικά μια τυχαία συγγραφέας και το βιβλίο της είναι, σε γενικές γραμμές, ενδιαφέρον και καλογραμμένο. Οι διαρκείς, ωστόσο, επαναλήψεις του μύθου του Ιούδα-Οιδίποδα (σε διάφορες παραλλαγές) προσωπικά με κούρασαν, ενώ κάποια άλλα σημεία μου φάνηκαν κάπως ‘’εύκολα’’ μυθοπλαστικά. Στα συν του βιβλίου, πέρα από την πρωτοτυπία του θέματος, και η πιστή αναπαράσταση μιας κρητικής ορεινής κοινωνίας κλεισμένης στον εαυτό της, φοβικής και βίαιης.

Μαρία Τσουκανά

Άρτεμις Στασινοπούλου-Φρύζη
Ο Αγνοούμενος
Κ. Μ. Ζαχαράκης, 2009

Ο «Αγνοούμενος» της φιλολόγου Άρτεμις Στασινοπούλου-Φρυζή  είναι ένα έργο για τα γεγονότα της Κύπρου το 1974. Ανήκει στο κομμάτι της σύγχρονης ελληνικής πεζογραφίας που σταδιακά ανακαλύπτει τη συγκεκριμένη θλιβερή περίοδο της ιστορίας μας- θυμίζω το «Κόκκινο στην Πράσινη γραμμή» του Βασίλη Γκουρογιάννη, που ακούστηκε πολύ τη χρονιά που πέρασε.
Ο «Αγνοούμενος» πάντως δύσκολα θα χαρακτηριζόταν αμιγώς μυθιστόρημα, θα έλεγα ότι τα στοιχεία μυθοπλασίας σε μεγάλο βαθμό απουσιάζουν. Είναι περισσότερο ένα δοκίμιο και ένας στοχασμός της συγγραφέως πάνω στην ατελή ανθρώπινη φύση.
Κεντρικός χαρακτήρας είναι ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης, ένας νέος που φτάνει στην Κύπρο την ημέρα της εισβολής του Αττίλα. Ο Ευαγόρας αιχμαλωτίζεται κατά τη διάρκεια του πολέμου και τελικά καταφέρνει να γλιτώσει με ψεύτικη ταυτότητα. Σημειώνω ότι ο ήρωας φέρει το όνομα του δεκαοχτάχρονου μαχητή της ΕΟΚΑ που το 1957 εκτελέστηκε από τους Άγγλους. Κομβική ιδέα του βιβλίου και επαναλαμβανόμενο μοτίβο είναι η «Εσχάτη», που συμβολίζει πολλά: από την εσχάτη των ποινών, μέχρι την εσχάτη προδοσία και την εσχάτη του κόσμου.
Ο «Αγνοούμενος» δεν είναι ένα εύκολο βιβλίο. Ο έντονα ποιητικός λόγος του, σε συνδυασμό με τις πολυεπίπεδες, αφηρημένες περιγραφές και τους περίτεχνους συμβολισμούς που χρησιμοποιεί η Στασινοπούλου, θα αποθαρρύνουν οποιονδήποτε αναζητά να διαβάζει κάτι ανάλαφρο πριν κοιμηθεί. Για όποιον η φιλοσοφία είναι το στοιχείο του όμως, θ’ ανακαλύψει στις σελίδες του μικρούς θησαυρούς.

Γιάννης Πλιώτας

Δαββέτας Νίκος
«Η εβραία νύφη»
Κέδρος 2009

Πόσο μπορεί το παρελθόν να μας στοιχειώσει; Αν δεν είναι το δικό μας παρελθόν και είναι των γονιών μας; Μπορούμε να συνεχίσουμε να ζούμε τη ζωή μας αν μάθουμε κάποιες πικρές αλήθειες για τους ανθρώπους που θα έπρεπε να είναι πρότυπα για μας;
Το μυθιστόρημα του Νίκου Δαββέτα μας ταξιδεύει στα πιο άσχημα χρόνια του 20ου αιώνα, που έμελλε να αλλάξουν την πορεία πολλών ανθρώπων. Μας οδηγεί στο να σκεφτούμε πράγματα που σε άλλες περιπτώσεις ίσως να μη μας απασχολούσαν. Υπάρχει τιμωρία γι’ αυτούς που έκαναν κακό; Ή μήπως η ζωή τους συνεχίζεται μετά από τις αποτρόπαιες πράξεις τους; Και αν, συνεχίζουν, οι δικοί τους άνθρωποι τι σκέφτονται; Τους συγχωρούν;
Με την τέχνη να κατέχει σημαντικό ρόλο, αυτό το βιβλίο μας δείχνει πόσο μακριά μπορεί αν φτάσει κάποιος για να εξιλεωθεί, ακόμα και αν δεν έχει κάνει ο ίδιος κάτι. Με γρήγορη αφήγηση η σύγχρονη ιστορία περνάει μέσα από τις σελίδες του καινούργιου μυθιστορήματος του Νίκου Δαβέττα.

Μαρία Γεωργοπούλου

Το στόμα του Διαβόλου
Αντώνης Κρυσίλας
Πλατύπους, 2009

Πόσες φορές έχουμε όλοι μας βρεθεί σε μία παρέα και αποφασίζουμε να διηγηθούμε τρομακτικές ιστορίες; Μόλις οι αφηγήσεις τελειώνουν και τα φώτα ανάβουν ξανά, ο φόβος περνάει. Το ακριβώς αντίθετο συμβαίνει με το βιβλίο του Αντώνη Κρυσίλα. Ιστορίες φτιαγμένες από τους χειρότερους φόβους μας, με μοναδικό στόχο, να τον ενισχύσουν.
Με ικανότητα βάρδου, περασμένων εποχών, ο συγγραφέας καταφέρνει να δημιουργήσει ιστορίες σύντομες σε έκταση και με γρήγορο ρυθμό, που ωθούν τους αναγνώστες να περάσουν σε έναν κόσμο στον οποίο όλα τα τέρατα που μας τρόμαζαν στην παιδική μας ηλικία και τα οποία αποδεικνύονταν σκιές, γίνονται πραγματικότητα.
Παρότι, το λογοτεχνικό είδος που αντιπροσωπεύει το βιβλίο, δεν είναι ένα από τα πιο γνωστά ή, ακόμα και αποδεκτά στην χώρα μας, το  «Στόμα του Διαβόλου» καταφέρνει να αιχμαλωτίσει το αναγνωστικό κοινό από την πρώτη σελίδα και να κρατήσει αμείωτο το ενδιαφέρον μέχρι το τέλος, αφού όλες οι ιστορίες είναι ιδιαίτερες.
Πρόκειται για ένα βιβλίο, το οποίο θα το λατρέψουν όχι μόνο οι αναγνώστες της λογοτεχνίας του τρόμου και του φανταστικού, αλλά και όλοι εκείνοι που απολαμβάνουν τις καλές τρομακτικές ιστορίες. Όλοι, βέβαια, θα αναρωτηθούν: Πράγματι οι ιστορίες αυτές βρίσκονται μόνο στη φαντασία μας;

Μαρία Γεωργοπούλου

Ο Λέκγουελ και οι ξεχασμένοι θεοί
Κωνσταντίνος Μίσσιος
Διόπτρα, 2009

Καμιά σχέση  με το Χρόνη Μίσσιο; Μπα. Μετά την εξαιρετική συλλογή διηγημάτων Η νύχτα της λευκής Παπαρούνας μπορούμε πια και τους ξεχωρίζουμε χωρίς πρόβλημα. Το δεύτερο αυτό βιβλίο του Κωνσταντίνου ανήκει στο φάνταζι κι είναι κυριολεκτικά ένα λογοτέχνημα. Έχει καταπληκτική γλώσσα, απίθανη ατμόσφαιρα, αληθοφανείς χαρακτήρες με πραγματικά κίνητρα (πράγμα σπάνιο στην ελληνική λογοτεχνία γενικώς κι όχι μόνο τη φανταστική) κι ωραίες, πρωτότυπες ιδέες, κάποιες από τις οποίες είναι κρίμα που δε χρειάζεται να αναπτυχθούν περισσότερο. Το κομμάτι της περιπλάνησης μέσα στο Κόκκινο Δάσος και το Δάσος του Ύπνου είναι μια μαγευτική περιπέτεια, που θα μπορούσε (κι ας με λυντσάρετε για ιεροσυλία) να συγκριθεί με κείμενα του Ρόμπερτ Χάουαρντ. Η συνάντηση με το δαίμονα είναι τόσο τρομακτική που πραγματικά δένει κόμπο το στομάχι. Οι περιγραφές της μαγείας είναι ονειρικές κι αφήνουν το κεφάλι του αναγνώστη γεμάτο με κουδουνάκια και φώτα. Οι χαρακτήρες είναι σκιαγραφημένοι όχι αδρά αλλά ούτε και με εξουθενωτική λεπτομέρεια κι αυτό κάνει τον αναγνώστη να μπει πίσω από τη μάσκα του καθενός τους και να ψυχανεμιστεί περισσότερο παρά να καταλάβει συνειδητά το γιατί πράττουν αυτά που πράττουν.
Τα μειονεκτήματά  του; Μικρές ατέλειες στη γραφή, που περιορίζονται στο πρώτο τέταρτο του βιβλίου. Η απουσία κάποιου δηλωτικού της οπτικής γωνίας κάποιες φορές προκαλεί προσωρινή σύγχυση. «Εισαγωγές» εξωτικών αντικειμένων από τη μέση του βιβλίου και μετά εντείνουν την αίσθηση της σταδιακής ανάπτυξης του κόσμου τόσο μέσα στο μυαλό του συγγραφέα όσο και στο χαρτί. Υπάρχει επίσης μια κάποια ανισότητα στη δομή του βιβλίου. Το πρώτο μισό είναι «μοντέρνα» γραμμένο, ακολουθώντας την ζωή του Λέκγουελ ως σκλάβου ερωτικού συντρόφου. Το κομμάτι που περιγράφει τις περιπλανήσεις του έχει ελαφρά συγκεχυμένο ύφος, αν και αυτό τονίζει τη φάση αναζήτησης (εσωτερικής και εξωτερικής) του ήρωα. Και το τέλος εξελίσσεται σε μια καθαρόαιμη «κλασσική» περιπέτεια.
Τελικά, ο Λέκγουελ ανήκει στα πέντε καλύτερα ελληνικά βιβλία φαντασίας. Κι αυτό στο στόμα κάποιου που έχει διαβάσει πολύ ελληνικό φανταστικό κι αρκετό ξένο, αποτελεί σαφή πρόταση προς ανάγνωση.

Ευθυμία Δεσποτάκη

Πρόδρομος Χ. Μάρκογλου
Κείμενα μικράς πνοής
Κέδρος, 2009

Μικρές  σκέψεις, που κρατάνε λιγότερο ίσως από μια τζούρα τσιγάρου – πολλές φορές χρειάζεσαι μια ζωή για να βρεις τις λέξεις να τις ελευθερώσεις, να τους δώσεις μια μορφή. Μικρές κραυγές, που φέρουν πάνω τους τα σημάδια της πάλης με την ποίηση, τον έρωτα, το θάνατο, το σκοτάδι : «Ξεφουσκώνει ο ουρανός/πέφτει πάνω μας/πλαστική σακούλα». Οι στίχοι του πρώτου μέρους του βιβλίου (Η φρεναπάτη του ποιητή-μικρά ποιήματα) ηχούν μέσα μου μελωδικά, νιώθω όμως ότι κάτι λείπει για να ολοκληρώσω τις ανάσες που εκπνέω.
Αυτό  που λείπει το βρίσκω στο δεύτερο  μέρος (Κείμενα μικράς πνοής-μικρά πεζά), όπου κάθε ιστορία αποτελεί από μόνη της μια ολότητα κι όλες μαζί ζωγραφίζουν το μικρό σύμπαν του συγγραφέα, ιδωμένο μέσα από ασπρόμαυρες εικόνες που στριφογυρνούν στη μνήμη του και συνάμα μέσα από την αντανάκλαση ξένων ειδώλων. Πάντοτε πίστευα ότι η τέχνη, όταν πραγματικά σε αγγίζει, σε κάνει να θέλεις να αναζητήσεις έναν τρόπο να αφηγηθείς τον μικρόκοσμο σου, να ξορκίσεις τα δικά σου φαντάσματα. Αν αυτό λοιπόν είναι το ζητούμενο της τέχνης, τότε ο Μάρκογλου πετυχαίνει πολλά περισσότερα από το να μας δώσει μικρά ερεθίσματα για σκέψη.

Ευαγγελία Σολωμού

Ελένη Τσαμαδού
Της ζωής και της αγάπης
Ψυχογιός, 2009

Το μυθιστόρημα «ανοίγει» με το κεφάλαιο «1944-Οι γυναίκες». Μεταφερόμαστε στον τελευταίο χρόνο της Γερμανικής κατοχής. Ένα καμένο χωριό, νεκροί όλοι οι άντρες. Το δεύτερο κεφάλαιο έχει τίτλο «2005-Το τηλεφώνημα». Τα κύρια πρόσωπα του έργου μπαίνουν στη σκηνή: Η Νάσια, μια νέα δημοσιογράφος, που διατηρεί μια προβληματική ερωτική σχέση με τον αρχιτέκτονα Μάνο και ο δικηγόρος Νίκος Θεοδώρου, που την ειδοποιεί να περάσει από το γραφείο του για κάτι που την αφορά. Το βιβλίο προχωρεί έτσι, με εναλλασσόμενα κεφάλαια από το παρόν στο παρελθόν και αντίστροφα.
Τι συνδέει τα πρόσωπα και τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν 60 τόσα χρόνια πριν, με το σήμερα; Και τι σημαίνει η κληρονομιά, ένα δέμα με φωτογραφίες μιας περασμένης εποχής που ο δικηγόρος παραδίνει στη δημοσιογράφο από έναν άγνωστο σ’ αυτήν πελάτη του; Αργά, μεθοδικά, το πέπλο του μυστηρίου διαλύεται, τα σκοτάδια του παρελθόντος φωτίζονται, οι χαμένοι κρίκοι που συνδέουν το πριν με το τώρα ανακαλύπτονται.
Τα χαρακτηριστικά του ιστορικού μυθιστορήματος δεν εγκαταλείπουν τη γραφή της Τσαμαδού. Όχι μόνο τα καθαρά ιστορικά στοιχεία, η Κατοχή, οι δωσίλογοι, ο εμφύλιος, οι παιδουπόλεις της Φρειδερίκης, τα Ιουλιανά, η χούντα, οι εξορίες κ.λπ. αλλά και πολλά στοιχεία της ελληνικής κοινωνίας περνούν μέσα από την αφήγηση: η φυματίωση και οι βίλες στην Εκάλη, τα καλοκαίρια στις Σπέτσες, γνωστά στέκια της Αθήνας, όπως η «Αρζεντίνα» ή η «Αθηναία», χοροί στο Μ. Βρετανία, ηθοποιοί της εποχής, πλήθος προσωπικές, όπως φαίνεται, αναμνήσεις της συγγραφέως, συνείρονται αρμονικά δημιουργώντας πειστικά την ατμόσφαιρα της εποχής, ενώ δεν απουσιάζει και ο προβληματισμός σε σύγχρονα κοινωνικά θέματα, για παράδειγμα οι εκτρώσεις.
Ένα μυθιστόρημα, που παρά τις πολλές συμπτώσεις (μήπως συναντάμε λιγότερες στη ζωή;) διακρίνεται για τη σοβαρότητα, την ευγένεια ήθους και γλώσσας, τους ολοκληρωμένους χαρακτήρες και που με την ενδιαφέρουσα πλοκή κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη μέχρι το τέλος.

Κίκα Ολυμπίου

Πέτρος Τσαλπατούρος
Έλος
Ars Nocturna, 2009

Πόσες φορές έχουμε διαβάσει για ταξίδια στο χρόνο; Για χωροχρονικές λούπες που προκαλούν την κατάρρευση ενός ή και όλων των χαρακτήρων που πρωταγωνιστούν;
Ε, λοιπόν κι άλλη μία, και χαλάλι της. Ένα μικρό σφηνάκι ελαχιστότατων σελίδων είναι το Έλος του Πέτρου Τσαλπατούρου κι όμως καταφέρνει να κεντρίσει το ενδιαφέρον. Ενδιαφέρον ως διήγημα τρόμου, ενδιαφέρον ως στήσιμο και ενδιαφέρον ως θεωρία. Διαθέτει ενδιαφέροντες χαρακτήρες και πολύ ενδιαφέρον τέλος. Πολύ-πολύ-πολύ ενδιαφέρον κι αυτή είναι και η περιγραφή που μπορώ να σας δώσω γι’ αυτό. Είναι τόσο σύντομο και τόσο περιεκτικό, που οποιαδήποτε προσπάθεια να σας το περιγράψω θα κατέληγε σε φιάσκο. Καλύτερα να το διαβάσετε και να κρίνετε από μόνοι σας, αν και θα πρέπει να προσέξετε διότι κάποιες σκηνές του είναι αρκετά ενοχλητικές για τους ευαίσθητους ανθρώπους.

Ευθυμία Δεσποτάκη

Στεφανία Γρηγορίου
Μάθε με να σ’ αγαπώ
Λογείον, 2009

Οι ήρωες του βιβλίου της νεαρής συγγραφέως, Στεφανίας Γρηγορίου, είναι άνθρωποι σύγχρονοι που προσπαθούν να ζήσουν τη ζωή τους μέσα από τις επιλογές που έχουν κάνει.
Η γυναίκα, που από νωρίς ήρθε αντιμέτωπη με τη μοναξιά, ο γιος της που θέλει να ζήσει το δικό του όνειρο και μια κοπέλα που ζητά την αποδοχή είναι άνθρωποι οι οποίοι στην πορεία της ιστορίας ανακαλύπτουν τον εαυτό τους.
Τα συναισθήματα που εκφράζονται στο μυθιστόρημα είναι έντονα. Η ανάγκη των πρωταγωνιστών για την πραγματοποίηση των ονείρων τους, αλλά και για τη συντροφικότητα και την αλληλοκατανόηση, είναι τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά του βιβλίου που καταφέρνει να φορτίσει συναισθηματικά τους αναγνώστες.
Όμως, το πιο σημαντικό σε αυτό το πολύ καλό μυθιστόρημα, είναι η αίσθηση της συνέχισης της ζωής και της ελπίδας ακόμα και όταν τα πράγματα δεν είναι όπως θα θέλαμε. Η Στεφανία Γρηγορίου, παρά το νεαρό της ηλικίας της, καταφέρνει να δημιουργήσει μία ιστορία η οποία είναι ταυτόχρονα διδακτική και συγκινητική.

Μαρία Γεωργοπούλου

Βαγγέλης Μπέκας
Το δέκατο τρίτο υπόγειο
Μπαρτζουλιάνος, 2009

Το δέκατο τρίτο υπόγειο είναι το πρώτο μυθιστόρημα του Βαγγέλη Μπέκα. Το ύφος της γραφής καθώς και κάποιες άλλες λεπτομέρειες μου θύμισαν το “Μπαρ Φλωμπέρ” του Αλέξη Σταμάτη. Οι ομοιότητές τους όμως σταματούν εκεί. Ο Σταμάτης ασχολείται περισσότερο με τα υπαρξιακά, ενώ ο Μπέκας με τα σημερινά κοινωνικά αδιέξοδα.
Με δυο λόγια η ιστορία έχει ως εξής: Μια εταιρεία απλώνεται σαν καρκίνωμα σε όλο τον πλανήτη και αρχίζει να αγοράζει τα πάντα. Μέσα σε ελάχιστα χρόνια, άνθρωποι και κτήρια, άψυχα και έμψυχα της ανήκουν ολοκληρωτικά. Μέσα σε αυτό το Οργουελικό πλαίσιο, ο νεαρός ήρωας του βιβλίου επιχειρεί να πάει κόντρα στο ρεύμα και να επιβιώσει.
Ο συγγραφέας προσπαθεί να αναδείξει τα αδιέξοδα των νέων ανθρώπων -γενιά των 700 ευρώ- αλλά και τον παραλογισμό που επικρατεί στις σύγχρονες κοινωνίες, καυτηριάζοντας λογικές, πρακτικές και καταστάσεις, ενώ, ταυτόχρονα, καταφέρνει να στήσει μια ενδιαφέρουσα μυθοπλαστικά ιστορία. Η πρώτη αυτή προσπάθεια του Μπέκα δεν μπορεί παρά να κριθεί απόλυτα επιτυχημένη.

Νίκος Αραπάκης

Παρασκευάς Ακαμάτης
Σαμπάνια με γύρο
Ωκεανίδα, 2009

Όσο και αν έψαξα δε μπόρεσα να βρω κατά πόσο το Παρασκευάς Ακαμάτης είναι αληθινό ονοματεπώνυμο ή ψευδώνυμο(για τέτοιο δείχνει) αλλά πάντως είναι σίγουρα ένα προσωνύμιο ταιριαστό στον ήρωα του βιβλίου. Αφηγηματική πρωτοπρόσωπη γραφή από τον Παρασκευά, που ζει μια ζωή στα όρια της επιβίωσης και αυτού που θα ονόμαζαμε κοινωνικά αποδεκτό. Του συμβαίνουν πολλά απίθανα πράγματα τα οποία θα ανακαλύψετε διαβάζοντας το βιβλίο.
Η γραφή δεν είναι ανούσια, ίσα ίσα έχει πολλά να πεί, αρκεί να μπορέσεις να σκάψεις κάτω από τα επαναλαμβανόμενα και κουραστικά ώρες ώρες κλισέ τα οποία φέρνουν στο μυαλό αποτυχημένη προσπάθεια του Ακαμάτη να μοιάσει με Λένο Χρηστίδη ή Κωστάκη Ανάν(αυτό μου θύμισε κυρίως).
Ο ήρωας, απίστευτα κυνικός (στην αρχή) και με πολλά αδιέξοδα, στέκεται απέναντι στο”comme il faut” και με τη βοήθεια της τύχης το κερδίζει χωρίς να προδοθεί και να προδόσει τον εαυτό του, αποκαλύπτοντας σελίδα με τη σελίδα, στρώμα με το στρώμα(ένα συναισθηματικό κρεμμύδι) πως κάτω από αυτόν τον κυνισμό βρίσκεται ένας ευαίσθητος άνθρωπος που χτίζοντας τα τείχη του προσπαθεί να επιβιώσει σ’έναν κόσμο που δεν είναι φτιαγμένος για ονειροπόλους.
Εν κατακλείδι πρόκειται για ένα αξιόλογο ντεμπούτο που μπορεί να οδηγήσει σε κάτι πολύ καλό(υπάρχουν οι σπόροι για αυτό) αρκεί να αποφύγει τα φτηνά τρικ για να εντυπωσιάσει και να αφήσει το καλό να “ανθίσει”. Περιμένω το επόμενο πόνημα με μεγάλη περιέργεια

Δημήτρης Γκιούλος

Βαγγέλης Γαροφάλλου
Η βασίλισσα του βυθού
Νόβολι, 2009

Με ύφος ανατρεπτικό, σύγχρονο χιούμορ και περιγραφές που ταιριάζουν σε ένα νέο σε ηλικία συγγραφέα όπως είναι ο Βαγγέλης Γαροφάλλου, το μυθιστόρημα αυτό προκαλεί σίγουρα το ενδιαφέρον. Η ιστορία του Μίλτου που συνειδητοποιεί ότι βλέπει ερωτικά την κολλητή του και που αποφασίζει να της το πει. Τι γίνεται όμως τότε; Μπορούν δυο άνθρωποι μετά από τόσα χρόνια να κάνουν το επόμενο βήμα; Και ο Θεός; Έχει κανέναν λόγο στην ιστορία;
Με φόντο μια από τις πιο ρομαντικές πόλεις στον κόσμο, τη Βενετία, οι αναγνώστες θα απολαύσουν μια ανατρεπτική ιστορία, ειπωμένη με ισχυρή δόση χιούμορ, η οποία συν τοις άλλοις, κάνει τους αναγνώστες να αναρωτηθούν για τις πραγματικές διαστάσεις του έρωτα. Ένα βιβλίο, που διαβάζεται με μια ανάσα, εξαιτίας της διαφορετικότητάς του. Ο μοντέρνος τρόπος γραφής συγγραφέα θα συναρπάσει όλους εκείνους που αναζητούν κάτι διαφορετικό στο χώρο της λογοτεχνίας.

Μαρία Γεωργοπούλου

Ο Μονόφθαλμος και άλλες πειρατικές ιστορίες
Κατερίνα Καριζώνη
Καστανιώτη, 2009

Υπάρχει μια θεωρία που κυκλοφορεί μεταξύ των σινεφίλ και βιβλιόφιλων τα τελευταία πέντε δέκα χρόνια (ή τουλάχιστον, τόσο καιρό γνωρίζω εγώ την ύπαρξή της). Ονομάζεται αγγλιστί «The NPN Theory» και μεταφράζεται περίπου ως εξής: ένα βιβλίο ή μια ταινία μπορούν να γίνουν καλύτερα αν προσθέσεις σε αυτά Ναζί, Πειρατές ή Νίντζα.
Δεν ξέρω αν η Κατερίνα Καριζώνη είχε υπόψην της την NPN Theory όταν έγραφε το τελευταίο της βιβλίο με τίτλο «Ο Μονόφθαλμος και άλλες πειρατικές ιστορίες», πάντως κατάφερε να αποδείξει ότι όντως η συγγραφή ενός βιβλίου με πειρατές ήταν μια πολύ καλή ιδέα.
Οι δραματοποιημένες σύντομες ιστορίες του βιβλίου (των δέκα σελίδων η κάθε μια) μιλούν για μια ομάδα σπουδαίων πειρατών που έδρασαν στη Μεσόγειο την εποχή από τη Φραγκοκρατία έως και την Απελευθέρωση. Τα καλά νέα είναι ότι οι ιστορίες, καθότι πραγματικές, έχουν φοβερό ενδιαφέρον. Άσχετες εντελώς με τον της μοδός κάπτεν Τζακ Σπάροου, σου δίνουν την αίσθηση του πραγματικού κούρσου, την ακριβή διάσταση των γεγονότων, χωρίς να εξωραΐζουν τίποτε.
Ή μάλλον σχεδόν τίποτε. Όλες οι ερωτικές περιπέτειες των πειρατών ανήκουν στα κακά νέα του βιβλίου. Οι έρωτες παρουσιάζονται αρκετά εξιδανικευμένοι κι αυτό πολλαπλασιασμένο επί δέκα ανεβάζει κάπως το ζάχαρο. Το δεύτερο κακό νέο είναι ότι η γραφή κατά καιρούς “γλιστράει” στην ιστορική αναφορά, ξερή και χρησιμοποιώντας γλώσσα ακαδημαϊκή. Θεωρώ ότι θα έπρεπε να έχει ένα ομοιόμορφο ύφος και μάλιστα επειδή το καθαρά λογοτεχνικό κομμάτι είναι αρκετά καλό, τολμώ να πω το δυνατό σημείο της συγγραφέως, πιστεύω ότι θα έπρεπε να δώσει περισσότερο βάρος εκεί. Αν και είναι βιβλίο για ενήλικες, πιστεύω ότι θα μπορούσε άνετα να αποτελέσει πρώτη επαφή με την πειρατική πραγματικότητα για έναν έφηβο. Αν μπορούν να διαβάζουν για τη Σφαγή της Χίου στο βιβλίο της Ιστορίας τους, μπορούν να διαβάσουν και για άλλες σφαγές (οι οποίες σημειωτέον δίνουν την εντύπωση ότι είναι πολύ προσεκτικά γραμμένες, ώστε να μην ενοχλούν με gore καταστάσεις).

Ευθυμία Δεσποτάκη

Γιάννης Λυμπερόπουλος
…και οι αργαλιοί δε δούλεψαν
Ζαχαράκης, 2008

Η ιστορία μιας κοπέλας που πηγαίνει να ζήσει στην Κόνιτσα  είναι ταυτόχρονα και η ιστορία μιας μάνας που ο υιός της φέρνει στο σπίτι μια ξένη νύφη. Σε μια εποχή ιδιαίτερη και σε μια περιοχή με ξεχασμένη παράδοση, οι ζωές των πρωταγωνιστών μεταμορφώνονται με την αλλαγή των εποχών.
Ο συγγραφέας, Γιάννης Λυμπερόπουλος, καταφέρνει να μας παρασύρει σε ένα ταξίδι στο χρόνο, γνωρίζοντάς μας τον τόπο του και περιγράφοντάς τον με έναν ιδιαίτερο τρόπο. Οι ήρωες του, άνθρωποι απλοί και διαφορετικοί, είναι εκείνοι που μας βοηθούν να κατανοήσουμε τη μακρινή περίοδο την οποία περιγράφει ο συγγραφέας.
Ένα βιβλίο που μιλάει για μια κοινωνία που επιθυμούσε την «ανασύνδεση του παρόντος με το ιστορικό παρελθόν» σε εποχές δύσκολες από πολλές απόψεις. Με τη γρήγορη ροή του, το βιβλίο διαβάζεται ευχάριστα από τους φίλους του είδους.

Μαρία Γεωργοπούλου

Μένης Κουμανταρέας
Σ’ ένα στρατόπεδο άκρη στην ερημιά
Κέδρος, 2009

Το νέο πόνημα του Μένη Κουμανταρέα είναι ένα μικρό και περιεκτικό βιβλίο μόλις 150 σελίδων, μια νουβέλα αφιερωμένη στα παιδιά του φιλανθρωπικού οργανισμού ‘’Κάνε-μια-ευχή’’, υπέρ των οποίων θα πάνε και τα έσοδα από τις πωλήσεις του.
Σε αυτό, ο καταξιωμένος συγγραφέας επιλέγει να μιλήσει όχι για την Αθήνα του σήμερα ή του χθες, αλλά για έναν φανταστικό τόπο χαμένο μέσα στο χρόνο.
‘’Σ’ ένα στρατόπεδο άκρη στην ερημιά’’ διαδραματίζεται η ιστορία του Διοικητή, ενός ανθρώπου χωριάτη, άξεστου και φαντασμένου, που τρέμει μήπως χάσει τη θέση του και της συζύγου του, μιας γυναίκας όμορφης και ονειροπαρμένης, που προσπαθεί μια ζωή να τον μετατρέψει σε ένα άτομο κάπως πιο αξιόλογο και αξιέραστο, ενώ ταυτόχρονα φαντάζεται τον εαυτό της σε ερωτικές περιπτύξεις με τους στρατιώτες του. Όταν αυτή θα επιλέξει έναν από αυτούς τους στρατιώτες – που διαθέτει εξαιρετικό ταλέντο όχι μόνο στη ζωγραφική αλλά και στην αφήγηση παραμυθιών – για να φιλοτεχνήσει το πορτρέτο του άντρα της και η καλλιτεχνική δημιουργία ξεκινήσει, θα τεθεί σε λειτουργία μια σειρά μυστήριων ενεργειών, που θα καταλήξουν σε μια εξέγερση, σ’ ένα έγκλημα και στη μυθοποίηση όλων των συμβάντων.
Τα ονόματα των πρωταγωνιστών αποσιωπούνται μέχρι τέλους, μια αίσθηση αδιόρατης απειλής παραμονεύει διαρκώς πάνω από το στρατόπεδο, ενώ ο πίνακας ‘’που ξέρει καλύτερα, που ξέρει πριν από το ζωγράφο’’ φέρνει στο μυαλό το ‘’Πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέι’’ του Oscar Wilde. Το βιβλίο διαβάζεται μεν απνευστί, ο αναγνώστης δε, ολοκληρώνει την ανάγνωση όντας αναποφάσιστος σχετικά με τις προθέσεις του συγγραφέα. Είναι αυτό που διαβάζει μια παραβολή σχετικά με το νόημα της τέχνης και της ελευθερίας, είναι ένα σύγχρονο παραμύθι γύρω από τις απραγματοποίητες επιθυμίες μας και όλα τα λόγια που δε τολμούμε ποτέ να αρθρώσουμε, είναι μια ακριβής απεικόνιση, στα όρια της ηθογραφίας, της ανθρώπινης ανοησίας και ματαιοδοξίας ; Η απάντηση, εν τέλει, έχει μικρή σημασία. Γιατί, όπως λέει και ο συγγραφέας ‘’κάθε έργο τέχνης δε μπορεί να εξηγηθεί με τη λογική και μόνο’’. Με αυτόν τον τρόπο, το ‘’Στρατόπεδο’’ παραμένει μια καλογραμμένη και ευκολοδιάβαστη ιστορία, ανοιχτή στις ερμηνείες του κάθε αναγνώστη.

Μαρία Τσουκανά

Δημήτρης Σωτάκης
Το θαύμα της αναπνοής
Κέδρος, 2009

Κάποιος σου δίνει μια δουλειά με υπέρογκες αμοιβές κι εσύ δεν πρέπει παρά να αφιερώσεις λίγο από το χρόνο και λίγο από το χώρο σου. Είσαι άνεργος με μάνα άρρωστη και ερωμένη χρόνια που θα ήθελες να την αποκαταστήσεις. Υπογράφεις το συμβόλαιο. Όλα είναι καλά μέχρι που η εταιρεία απαιτεί λίγο ακόμα από το χώρο σου, και λίγο ακόμα από το χρόνο σου, σε κυκλώνει σταδιακά, ώσπου καταλαμβάνει όλη τη ζωή σου, συνεχίζοντας να σε πληρώνει αδρά. Κι εσύ, εγκλωβίζεσαι στην ίδια στάση, τους αφήνεις, γιατί κι οι γύρω σου σε ενθαρρύνουν, να τσαλαπατούν πάνω σου. Ώσπου δεν σου μένει τίποτα άλλο παρά μόνο να ανασαίνεις.
Το θαύμα της αναπνοής» του Δημήτρη Σωτάκη, ένα μικρό μυθιστόρημα με σαφή παραβολικά στοιχεία, έχει κάτι από την αύρα του «Λάθους του Σαμαράκη», και σου δημιουργεί την ανάγκη να το διαβάσεις μονορούφι. Δεν έχω διαβάσει άλλα του βιβλία, αλλά με τη γνωστή εμμονή μου υποψιάζομαι πως θα το κάνω πολύ σύντομα. Χαίρομαι.

Κατερίνα Μαλακατέ

Γιώργος Σκαμπαρδώνης
Μεταξύ σφύρας και Αλιάκμονος
Ελληνικά Γράμματα, 2009

Ένας οδοκαθαριστής που έχει ανάγει τη δουλειά του σε τέχνη. Δύο γεροντάκια που βρίσκονται σαν ψάρια έξω απ’ το νερό στα Goody’s. Μία επίδοξη δημοσιογράφος που αδυνατεί να αναγνωρίσει την προτομή του Στάλιν. Ένας νταλικέρης που βρίσκει την ανάταση της ψυχής στη μουσική του Mendelssohn. Αυτοί είναι κάποιοι από τους ήρωες της συλλογής διηγημάτων του Γιώργου Σκαμπαρδώνη.
27 ιστορίες, που αφήνουν μια γλυκόπικρη γεύση στο στόμα. Σε αυτό το μωσαϊκό χαρακτήρων και βιωμάτων, η λεπτή ειρωνεία συναντά τη νοσταλγία, η απώλεια την αναζήτηση της λύτρωσης, η μοναξιά την ανακούφιση που δίνει το γνώριμο. Δεν μπορώ να πω ότι όλα τα διηγήματα μου κίνησαν το ενδιαφέρον στον ίδιο βαθμό, αλλά μου αρέσει ο τρόπος που κάποια στοιχεία επανέρχονται, σαν εμμονές, στη γραφή του Σκαμπαρδώνη: Η θάλασσα, τα ζώα, η μοναχικότητα, η σιωπή που φωνάζει την ανάγκη για επικοινωνία, οι ιστορικές πληγές, όλα σμίγουν στο ατέρμονο της ανθρώπινης αναζήτησης.

της Ευαγγελίας Σολωμού

Απόστολος Δοξιάδης – Χρίστος Χ. Παπαδημητρίου – Αλέκος Παπαδάτος – Annie Di Donna
LOGICOMIX
Ίκαρος, 2009

Διακινείται μία συζήτηση στο χώρο του βιβλίου, για το αν μπορεί η Ελλάδα να εξάγει συγγραφείς στο εξωτερικό. Για μένα η απάντηση είναι ναι, υπό προϋποθέσεις. Το «Logicomix» κυκλοφόρησε στην Αμερική από τον οίκο Bloomsbury και βρίσκεται για ακόμα μία εβδομάδα (12 Νοεμβρίου) στην πρώτη θέση της λίστας best seller των New York Times (paperback graphic books). Θεωρώ ότι παρουσιάζεται μια καλή ευκαιρία να το ανακαλύψουν ακόμα περισσότεροι αναγνώστες στη χώρα μας.
Το «Logicomix» είναι ο καρπός της προσπάθειας μιας ομάδας μαθηματικών και καλλιτεχνών, την οποία συντόνισε ο Απόστολος Δοξιάδης. Μαζί του στη συγγραφή ήταν ο Χρίστος Χ. Παπαδημητρίου, ερευνητής θεωρητικής πληροφορίας στο πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ, ενώ το σχέδιο ανέλαβαν ο Αλέκος Παπαδάτος και η Annie Di Donna. Οι δημιουργοί του «Logicomix» επέλεξαν να μιλήσουν για τη λογική και τις απαρχές της θεμελίωσής της, με ένα αυτό-αναφορικό κόμικ, δεξιοτεχνικά δομημένο. Με στόχο να εκμεταλλευτούν την αμεσότητα του κόμικ ως τέχνη (έχει χαρακτηριστεί ως η ένατη), αφηγούνται έναν «λογικό μύθο» που ισορροπεί ανάμεσα στα μαθηματικά και τη φιλοσοφία.
Η ιστορία ξεκινάει το 1939 κατά τη διάρκεια μιας ομιλίας του σημαντικού Βρετανού στοχαστή Μπέρτραντ Ράσελ. Ο Ράσελ είναι ένας σχεδόν τραγικός ήρωας, που προσπάθησε μάταια να ξεφύγει από τη μοίρα του. Παρ’ ότι αφιέρωσε όλη του τη ζωή στη θεμελίωση της λογικής, τελικά έμεινε γνωστός στην ιστορίας εξαιτίας ενός παραδόξου, το οποίο κλόνισε τα θεμέλιά της. Η πλοκή του Logicomix περιλαμβάνει αναδρομές μπροστά και πίσω στο χρόνο, για να καταλήξει έπειτα από ένα συναρπαστικό ταξίδι, στη σύγχρονη Αθήνα και σε μια παράσταση της «Ορέστειας».
Κατά τη διάρκεια της διαδρομής ο αναγνώστης θα συναντήσει όλες τις αλλοπρόσαλλες διασημότητες των μαθηματικών και μαζί με τον εκκεντρικό Ράσελ θα διερευνήσει ένα αδιαφιλονίκητο, μυστηριώδες γεγονός: ανάμεσα στους πατέρες της λογικής τα ποσοστά ψυχικών νοσημάτων είναι αφύσικα υψηλά. Το αν η λογική προήλθε από την τρέλα, μένει σε εσάς να το ανακαλύψετε.
Συνολικά το «Logicomix» είναι εγχείρημα αξιώσεων, δουλεμένο εξαντλητικά τόσο στο εικαστικό όσο και στο λογοτεχνικό κομμάτι. Το αποτέλεσμα είναι προσιτό σε όλους, ένα καθ’ όλα διασκεδαστικό παραμύθι λογικής. Κλείνοντας θυμίζω ότι ο Δοξιάδης, με το μεταφρασμένο σε τριάντα γλώσσες βιβλίο του «Ο θείος Πέτρος και η εικασία του Γκόλντμπαχ» καθιέρωσε παγκοσμίως τον όρο «μαθηματική λογοτεχνία», συνεπώς αν σας αρέσει το «Logicomix», αξίζει να το αναζητήσετε.

του Γιάννη Πλιώτα

Βίκυ Θεοδωροπούλου
Cookies
Ύψιλον , 2009

Η  παράθεση δύο εσωτερικών μονολόγων ενός ζευγαριού που βρίσκεται στο αεροδρόμιο περιμένοντας την πτήση του για Λατινική Αμερική. Ένα ενδιαφέρον κολάζ από ιστορικά στιγμιότυπα της τελευταίας πεντηκονταετίας συνοδευόμενο από εξίσου ενδιαφέροντα εικαστικά κολάζ της συγγραφέως και σκίτσα του Βασίλη Ζούπα. Μα τι σχέση έχουν τα μπισκότα; Όλοι είμαστε μπισκότα.

της Στέλλας Πεκιαρίδη